Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2025/532 K.2026/163

Kaldırılarak Mahkemesine Gönderilmesi)

ESAS NO : 2025/532

KARAR NO : 2026/163

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 07/12/2023

NUMARASI

2022/213 Esas - 2023/818 Karar

DAVANIN KONUSU

Eser Sözleşmesine Dayalı Alacak

KARAR TARİHİ : 18/02/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 23/02/2026

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;

İDDİA

Davacı vekili; müvekkillerinin oluşturduğu İş Ortaklığı ile davalı İdare arasında, Sincan Ankara Ayaş Hattının

Yeniden İnşa Edilmesi (Başkent Ray) Yapım İşi Sözleşmesi akdedildiğini, İhale dokümanları arasında yer alan avan ve kesin projelerde, 9+690

ve 9+910 km ler arasındaki şev stabilite sorunlarının giderilmesi amacıyla davacı yüklenicinin

sunduğu projenin değiştirilmesi ve davalı İdarenin açık yazılı talimatı ile yapılan ve sonradan şev

stabilite sorunlarının giderilmesinde yeterli olmadığının anlaşılması sonucunda, yüklenicinin

sunduğu ilk projedeki gibi imalat yapılan, fore kazık imalatı işinde, yüklenicinin sunduğu proje

değiştirilerek ve İdarenin açık talimatı ile yapılan ilk fore kazık imalat bedelinin ödenmesi gerekip

gerekmediği hususu olduğunu, yürüyen merdiven imalatı ile ilgili olarak; sözleşmede ve projede

olamadığı halde, İdarenin talimatı ve onayıyla yapılan, sözleşme ve şartnameye göre basamak zincirlerinin ticari tip yapılması gerekirken, ağır hizmet tipi olarak yapıldığını, yine basamak ısıtıcısı yapılması gerekmediği halde, İdarenin

talimat ve talebiyle merdiven ısıtıcısı yapıldığını, varış yerinde düz basamak sayısının iki olması gerekirken,

İdarenin talimat ve talebiyle, varış yerinde üç adet düz basamak yapılmış olmasından

dolayı yürüyen merdiven birim fiyatına ek bir bedel ödenmesi gerekip gerekmediği hususunda ihtilaf olduğunu, sözleşme kapsamında bulunmayan ve sonradan yapılması gerekli olduğu ortaya

çıkan fore kazıklı iksa sistemi için yüklenicinin, zemin araştırmalarına dayanan hesaplar ve uygulama

projelerini kontrol ve onay için işverenin müşavirine gönderdiğini, yüklenici müşavir ve işverenin

katılımı ile yapılan toplantıda, onaya sunulmuş olan hesaplarda alınan güvenlik katsayısının çok

yüksek olduğu, bu nedenle çift sıra kazık yönünde müşavir ve işverenin görüşü doğrultusunda, yüklenicinin karşı

görüşüne rağmen, İdarenin talimatı doğrultusunda revize edilen projeler uygulanarak imalatlar

yapıldığını ve bedellerinin ödendiğini, imalatlardan sonra yapılan inklinometre

ölçümlerinde, “tek sıra fore kazık yapılan, “9+690 ve 9+910 km'leri arasında yanal deplasman

hareketinin oluştuğu, deplasman hareketinin izin verilen deplasman değerlerini aştığının tespit

edildiğini, bunun üzerine, oluşan riski gidermek için İdarenin talimatı ile bu kez, mevcut tek sıra

kazıkların arkasına 2. sıra kazık yapılmasını, 2. sıra kazıkların 16 metre gerisine de 3.

sıra kazıkların yapılmasını ve 2.sıra ile 3. sıra kazıkları birbirine döşeme betonu ile

Bağlanmasını, 3. sıra kazıklara ilave olarak ankraj bulonları ve payanda betonu imalatlarının

yapılmasını içeren hesap raporları ve uygulama projelerinin hazırlandığını, idarece onaylanarak, sahada imalatların gerçekleştirildiğini, sayısının 2 adet olması gerektiğini, yürüyen merdivenler ile ilgili uygulama projelerinin hazırlanması, imalatçı

firma seçimi ve malzeme onay sürecinde İdare ve müşavir firma yetkilileri ile 15.02.2017

tarihinde yapılan toplantıda, basamak zincir tertibatlarının bedelinin İdarece ödenmek kaydıyla ticari tip yerine, ağır hizmet

tipi/kamu tipi olarak yapılmasına, varış yerinde düz basamak sayısının 2 yerine 3 olarak imal edilmesinden kaynaklanan farkın

ilave olarak ödenmesi kaydıyla, seyir mesafesi 6 m. den az olan 10 adet yürüyen merdivenden 8

adetinin düz basamak sayısının 2 yerine 3 olarak imal edilmesine, basamaklar üzerinde oluşabilecek buzlanmayı önlemek, yolcu güvenliğini artırmak, işletme

maliyetlerini azaltarak, işletme kolaylığı sağlamak amacıyla basamak ısıtıcısı sisteminin ilave

olarak yapılmasına karar verildiğini, İdare ve müşavir firma tarafından alınan bu kararlarla ilgili olarak; müşavir firmanın 17/02/2017

tarihli ve 994/BR-MA/ÇT/133 sayılı yazısı ile müvekkili yükleniciye basamak zincir tertibatı ve

asansör sesli anons tipi değişmesi talimatını bildirildiğini, düz basamak farkı ve

basamak ısıtıcısı konusunun ise, sonradan şifahi olarak bildirildiğini, uygulama projesinin buna göre

yapılmasının istenildiğini, bütün bu talepleri kapsayacak şekilde uygulama projesi hazırlandığını, toplantıda alınan kararlar ve İdarenin talepleri doğrultusunda ilk uygulama projelerinin hazırlandığını

ve 23.07.2018 tarih ve 1184 sayılı yazı ile onaylanmak üzere müşavir firmaya sunulduğunu, müşavir firmanın, 27.07.2018 tarih ve 1119/BR-MA/AE/487 sayılı yazısı ile

uygulama projelerinin onaylandığının bildirildiğini, bu durumda; basamak zincirlerinde ticari tip ile kamu tipi arasındaki farkın, varış yerinde 2

yerine 3 basamaklı olarak yapılan 8 adet merdivenin düz basamak farkının ve basamaklarda

kullanılan ısıtıcı farkının ödenmesi gerektiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1.516.157,06 Euro alacağın her

bir alacağa ilişkin 12/04/2021 temerrüt tarihinden itibaren devlet bankalarının bir yıllık

mevduat faizi oranında uygulanacak faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili; taraflar arasında imzalanmış olan Sincan-Ankara-Kayaş hattının yeniden inşa edilmesi işinin tamamlanmış olduğunu, Yüksek Fen Kurulu’nun 24.12.2020 tarihli kararında fore kazık imalatları dışındaki konular için karar verilmiş olduğunu ve birim fiyatlara dahil olduğu, fore kazıklar için uzman görüşü gerektiği yönünde görüş bildirildiğini, Yüklenicinin Yüksek Fen Kurulu Kararına karşı dava açmadığı için, kararın kesinleştiğini, savunarak, davanın öncelikle usulden, bunun mümkün olmaması halinde esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; "Dava, eser sözleşmesine dayalı olarak, yüklenici iş ortaklığının, ilave iş bedeli ve proje değişikliği sebebi ile oluşan maliyete dayalı alacak davasıdır.

Tarafların dayandıkları tüm deliller, ihale sözleşmesi ve ekleri getirtilmiş, dosyaya sunulan deliller, tarafların ticari defter ve kayıtları, davalı İdarede bulunan ihale dosyası üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi heyetinin düzenlediği rapora yönelik taraf vekillerinin itirazını karşılar ek rapor aldırılmıştır.

İnşaat Mühendisi, Makine Mühendisi, Nitelikli Hesaplama Bilirkişisi ve Mali Müşavirden oluşan Bilirkişi Heyetinin hükme esas alınan 13.01.2023 tarihli raporunda "

Fore Kazık İmalatına yönelik olarak;Yüklenicinin dava dilekçesinde ifade ettiği, ilk yapılan hesaplamalarda kullanılan

9 -11 mertebelerindeki güvenlik katsayılarının kazığın orta noktasına göre yapılan

hesaplamalarda kullanıldığı, kazığın uç noktasına göre hesaplama yapıldığında bu güvenlik katsayılarının 1,5 – 2 mertebesinde olacağının EK-8 çizimde

gösterildiği, idarenin yazılı talimatında belirtmiş olduğu 1,1 - 1,5 mertebeleri ile

aralarında büyük bir fark olmadığı, sorunun güvenlik katsayılarının yanlış

seçilmesi değil, idarenin danışmanı olan öğretim üyesinden aldığı görüşe

dayanarak talimat verdiği zemin parametrelerindeki değişiklikten kaynaklandığı, idarenin talimatındaki parametrelerin mevcut zeminden çok daha sağlam zemini

işaret ettiği, yüklenicinin itiraz ve önerilerine rağmen idarenin yazılı talimatı ile çift

sıra fore kazıktan vaz geçilip tek sıra fore kazık yapılmış olduğu, yapılan bu tek

sıra fore kazıkların heyelanı tam olarak tutamadığı, bunun üzerine mevcut K1-

K72 kazıklarının arka tarafına ilaveten iki sıra kazık daha yapılmış olduğu,

hususları heyetimizce incelendiğinde güvenlik katsayıları seçiminde büyük bir

yanlışlık görülmediği, zeminin sınıflandırılmasında davacı ile davalının danışmanı

olan öğretim üyesinin farklı değerlendirme yapmış olmalarının problemin ortaya

çıkmasında etken olduğu kanaatine varılmıştır. Yüklenici firmanın idareye sunduğu ilk uygulama projesi ve hesapların (çift sıra fore kazık) fen ve sanat kurallarına uygun olduğu, Km:9+690 – 9+910 arasında

heyelanı önlemeye yeterli olacağı kanaatine varılmıştır. Şöyle ki: Tek sıra fore

kazıkların hemen devamında Km:9+810 – 9+910 arasında çift sıra fore kazık

yapılmış ve heyelanı önlemiş, problem yaşanmamıştır. Ayrıca, işveren kurum ve

müşavir firmanın yüklenicinin sunduğu ilk projenin fazla güvenlikli ve gereksiz çift

sıra fore kazık olacağı görüşü ile tek sıra fore kazığı yeterli görmesi, ancak

imalatın tamamlanması sonrasında yetersiz kaldığının ortaya çıkması üzerine ilave iki sıra daha kazık yapımına karar verilmiş olması da bu duruma delil teşkil

etmesi bakımından kanaatimizi desteklemiştir.

Yüklenicinin önerisi ve görüşünün çift sıra fore kazık yapılması yönünde olmasına

karşılık, müşavir firma ve idarenin yazılı talimatına uygun olarak proje değişikliği

yapmasının YİGŞ 11/4-c maddesine göre zorunluluk olacağı kanaatine varılmıştır. p- Bununla birlikte Davalı kurum, YİGŞ 11/4-f maddesine göre “Yüklenici hazırladığı

projelerin ve hesapların hata ve eksikliklerinden ve bunların her türlü

sonuçlarından sorumludur. Projelerin idare tarafından görülmüş ve onaylanmış

olması yükleniciyi bu sorumluluktan kurtarmaz” hükmüne göre, davacı

yüklenicinin sorumlu olduğunu iddia ettiği anlaşılmaktadır. Ancak, davacı yüklenicinin hazırlamış olduğu ilk projelerin işveren kurum tarafından yükleniciye

verilen talimatla değiştirtilmiş / düzelttirilmiş olması göz önüne alındığında,

YİGŞ’nin bu maddesine göre yüklenicinin yaptığı ilk projeye göre sorumlu olması

gerekeceği, idarece projede yaptırtılan değişiklik ve düzeltmelerin yüklenici

tarafından zorunlu olarak yapılması gerekeceğinden yükleniciye sorumluluk

yüklenmesinin beklenemeyeceği kanaatine varılmıştır. Yine davalı kurumun itirazında belirttiği YİGŞ 12/6 maddesine göre “Yüklenici

işlerin devamı sırasında proje uygulaması konusunda kendisine yapılan tebliğin

sözleşme hükümlerine aykırı olduğu veya bildirim konusunun fen ve sanat

kurallarına uygun olmadığı görüşüne varırsa bu husustaki karşıt görüşlerini 14.madde hükümlerine göre idareye bildirmek zorundadır.” Hükmüne karşı yüklenicinin sorumluluğunu yerine getirip getirmediği irdelenmiştir. Dosyada

davacının bu yükümlülüğünü yerine getirdiğine dair bir belge bulunamamış, davacı tarafın cevaba cevap dilekçesinde de bu madde ile ilgili bir yanıtı

görülememiştir. Davalı kurumun, ön sıra kazıkların arkada yapılan ikinci kademe kazıklara

herhangi bir dayanım desteği sağlamadığı yönündeki iddiasına karşılık; idare ve

müşavire 11.12.2018 tarihinde sunulan yazı eki teknik raporda Doç. Dr. ...’ın konuyla ilgili görüşlerinin hesaplamalara dayalı, grafiklerle her iki

durumun analizlerinin gösterildiği, uygulaması yapılmış olan ikinci destek projesini

hazırlayan ... firmasının hesaplamalarında ilk sırada mevcut kazıkların

arka sırada yapılacak kazıkların hesaplamalarında dikkate alındığı, ”Belirlenen

parametreler kullanılarak mevcut sistemin ilave önlemlerle tahkim edilmesi

planlanmıştır.” denilerek mevcut sistemin yük taşıdığının ifade edildiği açık olarak

görülmüştür. Sonuç olarak, heyetimiz, birinci aşamada yapılmış olan kazıkların

(K1- 72) ikinci aşamada da yük taşıdığı ve deplasmanların kontrolü için gerekli oldukları sonucuna varmıştır. Bu durumda davacı bahse konu K1-72 kazıklarının

bedelinin davacıya ödenmesi gerekeceği kanaati hasıl olmuştur.

Yürüyen Merdiven İmalatları, Basamak Zincirleri, Varış Yeri Düz basamak Sayısı, Basamak Isıtıcısı ve Asansörlerle ile İlgili Olarak : Yürüyen Merdivenlerin basamak zincirlerinin; Şartnamenin 7.7 maddesinde

tanımlanan ticari tip makaralı zincirin atıf yapılan standartlarda mevcut olmadığı, TSE EN

115-1 standardına uygun olarak yapılan basamak zincirlerinden dolayı keşif artışı/iş

artışı olmayacağı, varış yerinde 3 adet yapılan düz basamak; İmalatının TS 12127/Şubat 1997

standardının 1.2.6.3 maddesinde ve TS 12186/Nisan-1997 Standardının 1.2.4.3

Maddesinde belirtilen ‘’ Bitişler ,döşeme ile aynı seviyede en az 3 adet düz basamaklı olmalı ve merdiven sonrasındaki döşeme kaymayı önleyen malzeme ile kaplanmalı’’ tanımlamalarına uygun olarak yapıldığından dolayı,

keşif artışı/iş artışı olmayacağı, Basamak Isıtıcılarının; Elektrik İşleri Genel Teknik Şartnamesinde tanımlanan 7.1

Genel Karakteristikler maddesinde tanımlanan ‘’ Yürüyen merdivenler, bulunduğu iç ve

dış mahallin ortam koşullarına uygun özellikte merdivenin alt ve üst sonlarına çalışma

yönünü gösteren ışıklı trafik (yön) işaretleri ve frekans konvertörü dahil her türlü

aksesuarıyla birlikte komple olacaktır.’’ Maddesine uygun olarak,

TS 12186 Standardının 1.2.4.3 maddesinde tanımlanan,‘’Açıktaki merdivenlerin üstü

yağmura karşı örtülmeli mümkünse buzlanmaya karşı ısıtıcı tertibat yapılmalı, toz ve

neme karşı korunmalı’’ maddesine uygun olarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnamesinin 5.2.2.16

maddesine ‘’Yürüyen merdivenler/bantlar, tesis edildiği mahallin kapalı ve açık alan dış

koşul (atmosfer, exproof, IP) şartlarına’’ uygun olarak imal edilen basmak ısıtıcılarından dolayı keşif artışı/iş artışı olmayacağı,

asansörlerde sesli anons sisteminin; TS EN-81-70 standardının 5.4.4.2 maddesine

göre ‘’ Kabin durduğunda resmi yerel dillerden en az birisiyle kabinin pozisyonu sesli

olarak belirtilmelidir, ses seviyesi 35 dB - 65 dB Arasında, ortam koşullarına uygun’’

şeklinde düzenlendiği ve zorunluluk olduğu, TS EN-81-70 Standardı ve Asansörlerin

periyodik kontrol yönetmeliğine göre yapılan

sesli anons siteminden dolayı keşif artışı/iş artışı olmayacağı,

Sözleşmenin 11. Maddesinde belirtilen "Anons Sisteminin" İstasyonlardaki anons

sistemini kapsadığı, bu konuda herhangi bir ihtilaf bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Acil Kurtarma Güç Tertibatı; Dava dilekçesinde ifade edilen ‘’ Acil Kurtarma Güç

Tertibatı’’ TS EN -81-1 ve TS en 81-80 standartları ve asansörlerin periyodik kontrol

yönetmeliğinde belirtilen elektriklerin kesilmesi durumunda ikinci bir enerji kaynağından

beslenen acil durum çalıştırma sistemi (UPS, AKÜ ve Benzeri enerji kaynakları) ile çalışır

hale getirilmesi zorunlu olup, kabini kata getirme zorunlu değildir. Ancak Dava konusu

asansörler topluma açık yapılarda kullanılan asansörler oldukları için acil durumlarda

otomotik olarak acil çıkış katına dönecek ve kapıları açık bekleyecek özellikte olması

gerekmektedir.

Yapılan acil durum kurtarma tertibatından dolayı keşif artışı/iş artışı olmayacağı

değerlendirilmiştir.

Gürültü Perdesi Ses Emici Malzemesi ile İlgili Olarak: İdarenin Şantiye Günlük Defterinde miktarı da belirterek yapılmasını talep ettiği ve yazıp

imzaladığı kararda belirtilen miktarda ses emici malzemenin, bedeli ödenerek davacı

yükleniciden satın alınması gerektiği kanaatine varılmıştır. Satın alınması gereken

2.940 m2 ses emici malzemenin birim fiyatının, dosyaya sunulmuş ancak tarafların

imzası bulunmayan “Gürültü Perdesi Malzeme Temini Yeni Birim Fiyat Analizinde”

%18 Kar ve Genel Gider dahil edilerek 38,72 Euro/m2 olarak gösterilmiş olduğu, bu

birim fiyata göre ödenmesi gereken tutarın 113.836,80 Euro olduğu dosya eki

belgelerin tetkikinden anlaşılmıştır.

25.03.2018 tarihli 21/A nolu hakkediş incelendiğinde, bilgisayarda hazırlanan

hakkediş rakamları üzeri çizilip yanına kalemle rakamları düşürülerek kesinti yapıldığı,

ancak bu kesintinin davacının 1 nolu istem kalemi olan fore kazık kaleminden yapıldığı,

davacının da hakkedişi 01.10.2018 tarihli itiraz dilekçesi de sunarak ihtirazı kayıtla

imzaladığı, hakkedişte davacının 2, 3 ve 4 nolu istem kalemleri yönünden herhangi bir

kesintinin hakkedişte görünmediği anlaşılmakla bu istem kalemleri yönünden ihtirazı

kayıt ileri sürülmesini gerektirir bir husus bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Buna göre; Fore kazık imalatının yüklenici davacı tarafından çift sıra olarak projelendirilmiş olmasına rağmen, davalı işveren kurum ve müşaviri

tarafından tek sıra yapılması yönünde talimat verilmiş olduğu ve YİGŞ’ne göre

yüklenici talimata uygun işlem yapmak zorunda olduğu göz önüne alındığında,

yüklenici davacının imalatını gerçekleştirdiği tek sıra fore kazıklarda yatay

deplasmanın şartname sınırını aşmasında sorumlu olmayacağı, fen ve sanat

kurallarına uygun olarak yapılmış olan tek sıra fore kazıkların (K1-72) bedeli

yönünden davacı alacağının 558.667,96 Euro olacağı, yürüyen merdiven imalatlarındaki iş artış talebinin uygun olmadığı, davacının

talep ettiği ilave işlerin ilgili şartnamelerde bulunduğu ve birim fiyatlara dahil

olduğu konusunda, Yüksek Fen Kurulu görüşü ile benzer kanaate varıldığı,

asansör imalatlarındaki iş artış talebinin uygun olmadığı, davacının talep ettiği

ilave işlerin ilgili şartnamelerde bulunduğu ve birim fiyatlara dahil olduğu

konusunda, Yüksek Fen Kurulu görüşü ile benzer kanaate varıldığı,

gürültü önleyici perde imalatının güzergahta-sahada taraflarca yapılan

keşifle belirlenerek Şantiye Günlük Defterine talimat şeklinde yazılmış ve

imzalanmış olması, talimata uygun olarak yüklenici davacının temin ettiği,

ancak idarenin çeşitli sebeplerle bir kısım yerlerde kullanımından vazgeçmiş

olması nedeniyle, yüklenicinin elinde kalan ve başka işlerde kullanım imkanı

bulunmayan ses emici malzemenin bedeli olan 113.836,80 Euro ödenerek

davalı idare tarafından satın alınmasının gerektiği" belirtilmiştir.

Taraf vekillerinin itirazlarını karşılar 25.09.2023 tarihli ek raporunda; "

Tek sıra yapılmış olan fore kazık bedellerinin davalı tarafından arkadaki fore kazıkların dayanımına etkisinin olmadığı gerekçesiyle kesilmiş olmasının doğru olmayacağı, davada, tek sıra yapılmış olan fore kazıklarla ilgili anlaşmazlığın öndeki fore kazıkların arkadaki fore kazıkların dayanımına katkısının olup olmadığı değil,

davalı kurumun talimatı ile her hangi bir kusuru olmadan imalatı yapılmış olan tek

sıra fore kazıkların bedelinin yükleniciye ödenip ödenmeyeceğinin tespiti

hususunda olduğu, YİGŞ 12/6 maddesine göre “Yüklenici işlerin devamı sırasında proje uygulaması

konusunda kendisine yapılan tebliğin sözleşme hükümlerine aykırı olduğu veya bildirim konusunun fen ve sanat kurallarına uygun olmadığı görüşüne varırsa bu husustaki karşıt görüşlerini 14. Madde hükümlerine göre idareye bildirmek

zorundadır.” hükmüne karşın dosyada bu konuda belge bulunamamış olduğu, bununla birlikte, öndeki tek sıra mevcut kazıkların (K1-72), arkasında yapılan iki

sıra kazıkların dayanımına katkısı olduğunun, ... firması tarafından

hazırlanan proje hesaplarında gösterilmiş olduğu, davacının idareye sunduğu Hacettepe Üniv. Öğretim üyesi Doç. Dr. ...'ın Teknik Görüş raporunda da bu durumun teyit edilmiş olduğu, dolayısıyla davalı kurumun

onaylamış olduğu ... Projesi ve raporundaki görüşe itirazının çelişki doğurup doğurmayacağının Sayın mahkemenin takdirinde olduğu, fore kazık imalatının yüklenici davacı tarafından çift sıra olarak projelendirilmiş olmasına rağmen, davalı işveren kurum ve müşaviri tarafından tek sıra yapılması yönünde talimat verilmiş olduğu ve YİGŞ'ne göre yüklenici talimata uygun işlem yapmak zorunda olduğu göz önüne alındığında yüklenici davacının imalatını

gerçekleştirdiği tek sıra fore kazıklarda yatay deplasmanın şartname sınırını aşmasında sorumlu olmayacağı, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmış olan tek sıra fore kazıkların (K1-72) bedeli olan 558.667,96 Euro + %18 KDV =

659.228,19 Euro'nun davacıya ödenmesinin gerekeceği hususunun sayın

mahkemenin takdirinde olduğu, yürüyen merdiven ve asansörlerle ilgili idare tarafından yüklenici iş ortaklığına verilen ön/kesin projelere, talimatlara, esaslara, fen ve sanat kurallarına

sözleşme/şartnameler ve standartlara göre yüklenici iş ortaklığı tarafından hazırlanıp idare onayına sunulan projelerin uygulama projesi olduğu, yürüyen merdiven ve asansör iş kalemlerinde idare tarafından onaylanan uygulama projelerinde herhangi bir iş artışı ve eksilişi talebi olmadığı, iş artışı/fiyat farkı talep edilen iş kalemlerinin ihale dokümanlarındaki birim fiyatlarında yeri olduğu, farklı ya da yeni bir iş kalemi olmadığı, idarenin yürüyen merdiven tahrik zincirleri, düz basamak sayısı, basamak

ısıtıcıları ve Asansör sesli anons sitemi, acil durum güç tertibatı ile ilgili olarak

yüklenici iş ortaklığından, ihale dosyasında bulunan sözleşme, şartname, birim

fiyat tanımı, ve standartlardan farklı bir talebinin olmadığı, gürültü önleyici perde imalatının güzergahta / sahada taraflarca yapılan keşifle belirlenerek Şantiye Günlük Defterine talimat şeklinde yazılmış ve imzalanmış olması, talimata uygun olarak yüklenici davacının temin ettiği, ancak idarenin

çeşitli sebeplerle bir kısım yerlerde kullanımından vazgeçmiş olması nedeniyle, yüklenicinin elinde kalan ve başka işlerde kullanım imkanı bulunmayan ses emici malzemenin bedeli olan 113.836,80 Euro + KDV =134.327,42 Euro ödenerek

davalı idare tarafından satın alınmasının gerekeceği" belirtilmiştir.

Tarafların iddia ve savunmaları ile dosyaya sunulan deliller birlikte değerlendirildiğinde; Davacı iş ortaklığı ile davalı idare arasında "Sincan Ankara Ayaş Hattının

Yeniden İnşa Edilmesi (Başkent Ray) Yapım İşi Sözleşmesi"ne dayalı akdi ilişki bulunduğu, davacıların yüklenici, davalının ise iş sahibi olduğu, davacı yüklenici iş ortaklığı sözleşme dışı yapılan ilave işler ile sözleşme ve eklerinde imalata yönelik olara yapılan değişiklikler sebebi ile oluşan ilave maliyete dayalı alacağının tahsilini istediği, davalı iş sahibinin ise davacının talep ettiği alacak kalemlerinin birim fiyat kapsamında yer aldığı, Yüksek Fen Kuruluna yapılan başvuruda davacıların alacak kalemlerinin reddedildiği,

davacıların bu karara karşı yargı yoluna başvurmadığını, kararın kesinleştiğini, bu sebeple davanın usulden reddi gerektiğini savunmuştur. Buna göre davacı-yüklenici iş ortaklığının, davalı iş sahibinden eser sözleşmesine dayalı alacağının olup olmadığı konusunda yargılamaya esas ihtilaf olduğu anlaşılmıştır.

Öncelikle davalının Yüksek Fen Kurulu (Kurul) Kararına dayalı savunması incelendiğinde Kurul'un kararlarının mahkemeler için bağlayıcı olmadığı, ihtilafla ilgili incelemede değerlendirilmesi gerektiğinden, davalının bağlayıcı olduğu yönündeki savunmasına itibar edilmemiştir.

Dosya kapsamına uygun denetlenebilir bilirkişi heyet raporunda da ayrıntılı olarak incelendiği üzere, Fore Kazık İmalatının yüklenici davacı tarafından çift sıra olarak projelendirilmiş olmasına rağmen, davalı işveren kurum ve müşaviri

tarafından tek sıra yapılması yönünde talimat verilmiş olduğu ve YİGŞ’ne göre

yüklenici talimata uygun işlem yapmak zorunda olduğu göz önüne alındığında,

yüklenici davacının imalatını gerçekleştirdiği tek sıra fore kazıklarda yatay

deplasmanın şartname sınırını aşmasında sorumlu olmayacağı, fen ve sanat

kurallarına uygun olarak yapılmış olan tek sıra fore kazıkların (K1-72) bedeli

yönünden davacı alacağının (558.667,96 Euro + %18 KDV =)

659.228,19 Euro olacağı, yürüyen merdiven imalatlarındaki iş artış talebinin uygun olmadığı, davacının

talep ettiği ilave işlerin ilgili şartnamelerde bulunduğu ve birim fiyatlara dahil

olduğu konusunda, Yüksek Fen Kurulu görüşü ile benzer kanaate varıldığı,

asansör imalatlarındaki iş artış talebinin uygun olmadığı, davacının talep ettiği

ilave işlerin ilgili şartnamelerde bulunduğu ve birim fiyatlara dahil olduğu

konusunda, Yüksek Fen Kurulu görüşü ile benzer kanaate varıldığı,

gürültü önleyici perde imalatının güzergahta-sahada taraflarca yapılan

keşifle belirlenerek Şantiye Günlük Defterine talimat şeklinde yazılmış ve

imzalanmış olması, talimata uygun olarak yüklenici davacının temin ettiği,

ancak idarenin çeşitli sebeplerle bir kısım yerlerde kullanımından vazgeçmiş

olması nedeniyle, yüklenicinin elinde kalan ve başka işlerde kullanım imkanı

bulunmayan ses emici malzemenin bedeli olan (113.836,80 Euro + KDV =)134.327,42 Euro ödenerek

davalı idare tarafından satın alınması gerektiği" gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, KDV dahil 793.555,61 EURO'nun dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca devlet bankalarının EURO üzerinden açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı işletilerek davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, davacıların fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde; yerel mahkemece yürüyen merdiven imalatında basamak zinciri, basamak ısıtıcısı ve düz basamak bedellerinin davacıya ödenmesi talebinin yerel mahkeme tarafından reddedilmesinin hatalı olduğunu, bilirkişi raporlarında her ne kadar basamak zinciri imalatları tanımlanan "standart ve uygulama projelerine uygun" olarak yapıldığından bahisle alacak talebinin yerinde olmadığı belirtilmişse de;

taraflar arasında, imalatın standart veya uygulama projelerine uygun olup olmadığı yönünden taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığını, imalatı yapılan ağır hizmet tipi basamak zinciri imalatının, atıf yapılan standart ve uygulama projelerinin gereği olmadığını, şartname, standart ve uygulama projelerine göre ticari tip basamak zinciri yapılması gerektiğini, ek bilirkişi raporunda TSE 115-EN 1 standardında, ticari tip ve ağır hizmet tipi zincir tanımı bulunmadığının belirtilmesine rağmen, ağır hizmet tipi basamak zinciri imalatının tanılanan standarda uygun olduğu,

bu sebeple ticari tip- ağır hizmet tipi farkından kaynaklanan bir alacak talep edilemeyeceğinin belirtildiğini, hem atıf yapılan standartta basamak zinciri ile ilgili bir tanım bulunmadığı belirtilip, hem de yapılan "ağır hizmet tipi basamak zinciri imalatının standarda uygun olduğunun ifade edilmiş olmasının çelişkili olduğunu, diğer yandan ek bilirkişi raporunda, ağır hizmet tipi basamak zinciri) imalatının tanımlanan uygulama projelerine uygun olduğu bu sebeple, ağır hizmet tipi basamak zinciri imalatı yapılmış olmasından kaynaklı alacak talebinde bulunulamayacağı belirtildiğini, uygulama projesinde zincirlerin,

"(ağır hizmet tipi) kamu tipi" olarak projelendirilmesinin ve imalatın buna uygun şekilde yapılmasının, alacak talep edilememesine değil, tam tersine talep edilmesine sebep olması gerektiğini, ihale aşamasında işin uygulama projeleri henüz yapılmadığını, dolayısıyla uygulama projelerinin ihale belgelerinden olmadığını, uygulama projesinin ihale aşamasında bulunmadığını, bu projenin sözleşme aktedildikten sonra yapıldığını, ihale aşamasında basamak zinciri imalatı ile ilgili olarak Şartnamede hüküm bulunduğunu, bunun da ticari tip olarak belirlendiği nazara alınmadan;

sanki uygulama projesi ihale aşamasında mevcutmuş gibi maddi olgular ile hatalı değerlendirmelerin yapıldığını, yerel mahkemece alınan her iki bilirkişi raporunda da, dava konusu işe uygulanması gereken Elektrik İşleri Genel Teknik Şartnamesinde, basamak zincirlerinin ticari tip makaralı olması gerektiğinin belirtildiğini, raporlardaki bu tespite göre, dava konusu işte, yürüyen merdiven basamak zincirlerinin ticari tip olması gerektiğinin kabul edildiğini, oysa ağır hizmet tipi basamak zinciri imalatının tanımlanan standart ve uygulama projelerine uygun olduğunun belirtildiğini,

bilirkişi raporunda hem dava konusu işte uygulanan Elektrik İşleri Genel Teknik Şartnamesine göre basamak zincirlerinin ticari tip olması gerektiği; hem de atıf yapılan standart ve uygulama projelerine göre ağır hizmet tipi basamak zinciri yapılması gerektiği ifade edilerek, çelişki ifadelerin ortaya konulduğunu, yine uygulama projelerinin ihale aşamasında bulunup bulunmadığı hususu göz ardı edilerek,

sanki uygulama projeleri ihale aşamasında mevcut ve teklif de buna göre verilmiş gibi değerlendirme yapılmasının da doğru olmadığını, ihale aşamasında asansörlere ait her türlü detayın gösterildiği bir uygulama projesi bulunmadığını, asansör imalatları ile ilgili esasların, EÖBF028 numaralı birim fiyat tarifinde ve sözleşme eki Elektrik İşleri Şartnamesinin 8. Maddesinde ve bu şartnamede atıf yapılan TS EN-81/1 ve dengi (TS EN-81/70) standartlarında ifadelerinin yer aldığını, birim fiyat tarifinde, sesli anons ve acil kurtarma güç tertibat sistemi gibi ayrıntıların açıklanmadığını,

ayrıca müvekkilince sözleşme kapsamında olmadığı halde idarenin talimatı ile yapılan işler de bulunduğunu, kabin konumu bildiriminin dışında kalan ve standartlarda zorunlu imalat olarak gösterilmeyen sesli anons sistemindeki ilave imalatların da bedellerinin ödenmesi gerektiğini, asansörün enerjisinin kesilmesini gerektiren her durumda asansöre eklenen bir UPS'den enerji sağlanarak,

kabinin istenen kata ulaştırmasını sağlayan sistemin zorunlu olarak yapılacağına dair bir düzenleme bulunmadığını, bu sistemin sözleşme kapsamında olmadığını, sonradan ilave iş olarak yapıldığını, yerel mahkemece alınan bilirkişi raporlarının eksik ve hatalı olduğunu, hükme esas alınamayacağını, bilirkişi raporlarına karşı yaptıkları itirazların dikkate alınmadığını, raporlar arasında çelişkiler bulunduğunu, bu çelişkiler giderilmeden dosyanın karara bağlanmasının da hatalı olduğunu, yürüyen merdiven ve asansör konusunda bilgi ve tecrübesi bulunan Üniversite öğretim üyelerinden oluşan yeni bir bilirkişi kurulundan rapor alınması gerektiğini,

yerel mahkemece eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen kararın isabetli olmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacı iş ortaklığı tarafından Yüksek Fen Kurulu kararı için ne idari yargıda, ne de adli yargıda dava açılmadığını, Yüksek Fen Kurulu kararının kesinleştiğini, kesinleşen karar nedeniyle kararda belirtilen kalemlere ilişkin dava açılmasının mümkün olmadığını bu nedenle, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini,

YİGŞ'nin 12/6 maddesinde yüklenicinin işlerin devamı sırasında proje uygulaması konusunda kendisine yapılan tebliğin sözleşme hükümlerine aykırı olduğunu veya bildirim konusunun fen ve sanat kurallarına uygun olmadığı görüşüne varılırsa bu husustaki karşı görüşlerinin YİGŞ 14. maddesi hükümleri çerçevesinde idareye bildirmek zorunda olduğunu, ancak davacılar tarafından böyle bir bildirimin yapılmadığını, fore kazık imalatlarının tek sıra ve kusurlu olarak imal yapıldığını, bu imalatlar yönünden hakediş düzenlenmesinin mümkün olmadığını, bölgenin gecekondu olması nedeniyle düzenli bir altyapının bulunmadığının görülmesine rağmen,

yüklenici tarafından drenaj ile ilgili bir çalışma yapılmadığını, taşıyıcılık vasfını kaybeden fore kazıkların hali hazırda heyelanın önlenmesine yönelik bir katkısının bulunmadığını, birim fiyat ile sözleşmeye bağlanan yapım işlerinde herhangi bir nedenle yüklenicinin elinde kalan fazla malzemenin idare tarafından satın alınmasının gerektiği yönündeki bilirkişi raporuna itibar edilmesinin de doğru olmadığını, bu hususun tamamıyla ihale mevzuatına aykırı olduğunu, Yüksek Fen Kurulunun da bu hususta ödeme yapılmayacağına dair görüşünün bulunduğunu,

yine mahkeme kararında kullanılmadığı anlaşılan ve bedelinin ödenmesine karar verilen malzemenin müvekkili idareye teslim edilmediğini, davanın zamanaşımına uğradığını, dava dilekçesi ile 1.516.157,06 EURO alacağın her bir alacağa ilişkin temerrüt tarihi olan 12/04/2021 tarihinden itibaren işletilmek üzere devlet bankalarının bir yıllık mevduat faizi oranında uygulanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsilin talep edildiğini, mahkemece talepten fazlasına karar verilmesinin hatalı olduğunu, yine müvekkili lehine hükmedilen vekalet ücretinin de hatalı hesaplandığını,

karar tarihindeki kur üzerinden müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini yerel mahkemece eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen kararın isabetli olmadığını yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Davacılar yüklenici, davalı iş sahibidir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Taraflar arasında Ankara- Ayaş demir yolu hattının yeniden inşa edilmesine dair 25/03/2016 tarihli sözleşme imzalanmıştır. Davacılar, davalının iş bedelini tam olarak ödemediğini iddia ederek alacak istemiş, davalı davanın reddini istemiştir.

Taraflar arasında düzenlenen sözleşme niteliği itibariyle 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesidir. Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği, tam olarak iki tarafa borç yükleyen sözleşmedir.

1- Mahkemece fore kazık imalatı yönünden 659.228,19 Euro alacağa hükmedilmiştir. Taraflar arasında imzalanan sözleşme 25/03/2016 tarihli olup, Anayasa Mahkemesi'nin Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39/4 maddesini iptal tarihi öncesinde imzalanmıştır. Bu nedenle iptal kararı Yargıtay 6. Hukuk dairesi'nin konuyla ilgili içtihatları gözetlildiğinde, söz konusu sözleşme ve somut olay açısından uygulanamayacaktır. YİGŞ sözleşmenin ekidir.

YİGŞ'nin 39/4 maddesine göre ara hakedişlere itiraz edilip itiraz gerekçeleri konusunda dilekçe sunulmadığı taktirde ara hakedişleri giren konularda bir talepte bulunması mümkün değildir. Fore kazık imalatlarının ara hakedişlere girdiği, davacı yüklenicilerin ara hakedişlere fore kazık imalatı yönünden itiraz ettiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Ancak itiraz konularında sunulmuş bir dilekçeye dosya kapsamında rastlanmamıştır.

Bu konuda sunulmuş bir dilekçe var ise dosya kapsamına eklenilmelidir. Bir dilekçe sunulmamış ise ara hakedişlere usulüne uygun olarak itiraz edilmediği için ara hakedişlerin kesinleşmiş olacğı ve davacıların bu konuda bir alacak talep edemeyeceği mahkemece dikkate alınmalıdır.

2- Davacıların söz konusu sözleşmenin ifası amacıyla temin ettikleri ve iş sahasında kullanılmayan malzemelerin bedeli olarak mahkemece 134.327,42 Euro'nun davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Dosya kapsamından söz konusu malzemelerin işin ifası için gerekli malzemeler olduğu, ancak davalı iş sahibinin sonradan bunların kullanımından vazgeçtiği anlaşılmaktadır. Davacıların bu malzemeleri başka işlerde kullanma imkanı bulunmadığı hususu da bilirkişi raporu ile sabittir.

Ancak mahkemece doğrudan bu malzeme bedellerine hükmedilmesi doğru olmamıştır. Mahkemece öncelikle söz konusu malzemelerin nerede ve kimin elinde bulunduğu tespit edilmeli, sonrasında söz konusu malzemelerin tür vasıf ve adetleri tereddüte yer vermeyecek şekilde belirlenmeli, neticeten "Birlikte ifa kuralı" çerçevesinde bu malzemelerin davacılar tarafından davalıya teslimi şartı ile malzeme bedellerine hükmedilmelidir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle eksik inceleme ve değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli olmadığından, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esası incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde incelenip karara bağlanması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan · E-imzalıdır Üye · E-imzalıdır Üye · E-imzalıdır Katip · E-imzalıdır