Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2026/308 K.2026/277

Taraflar arasında yapılan yargılama neticesinde, Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili şirketler ile davalı yüklenici şirket arasında Kahramankazan 1. Noterliği'nin 25/12/2020 tarih ve 19151 yevmiye numaralı "Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi" imzalandığını, sözleşme uyarınca inşaatın 24 ay içinde, yani 25/12/2022 tarihine kadar anahtar teslimi olarak bitirilmesi gerektiğini, ancak davalının edimini süresinde yerine getirmediğini, teslim tarihine yakın bir zamanda 11/11/2022'de alınan özel bilirkişi raporunda inşaatın %60,

sonrasında Kahramankazan Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/21 D.İş sayılı dosyasında yaptırılan delil tespiti sonucu alınan 10/03/2023 tarihli bilirkişi raporunda ise yaklaşık %70 seviyesinde olduğunun tespit edildiğini, sözleşmenin 6. maddesi uyarınca inşaat seviyesinin %75'in altında kalması halinde sözleşmenin geriye etkili, %75'ten fazla olması halinde ise ileriye etkili olarak feshedileceğinin kararlaştırıldığını, davalının temerrüdü nedeniyle fesih koşullarının oluştuğunu ileri sürerek,

inşaatın tamamlanma oranına göre sözleşmenin öncelikle geriye etkili olarak feshine, tüm bağımsız bölümler için belirlenecek emsal kira bedeli olarak şimdilik 10.000,00 TL'nin ve sözleşmenin 6-B maddesi uyarınca her bir dükkan için aylık 10.000,00 TL ve her bir ofis için aylık 2.000,00 TL cezai şart alacağı olarak şimdilik dükkanlar için 10.000,00 TL ve ofisler için 2.000,00 TL olmak üzere toplam 44.000,00 TL'nin tahakkuk tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini,

inşaat seviyesinin %75'ten fazla olduğunun tespiti halinde ise sözleşmenin ileriye etkili feshine ve aynı alacak kalemlerinin yine avans faizi ile birlikte tahsilini talep etmiş, 18/11/2025 tarihli ıslah dilekçesiyle bilirkişi raporu doğrultusunda cezai şart talebini 1.831.200,00 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı vekili; sözleşmenin varlığını kabul etmekle birlikte, dünya genelinde yaşanan ekonomik nedenler ve Covid-19 salgını gibi mücbir sebepler dolayısıyla davacılardan süre uzatımı talep edildiğini ve tarafların 2023 yılı Ağustos ayı sonuna kadar beklenmesi konusunda mutabık kaldıklarını, sözleşmenin 2-B maddesinde mücbir sebeplerle inşaata üç ay ara verilebileceğinin düzenlendiğini, bu nedenle davacıların yaptırdığı delil tespitinin erken olduğunu, ayrıca davalının alt yüklenicisi olan ...

Mühendislik Ltd.

Şti.'nin işleri zamanında bitirememesi nedeniyle müvekkilinin de işe zamanında başlayamadığını, asıl olarak davacı arsa sahiplerinin sözleşmenin 7. maddesi uyarınca inşaatın ilerleme seviyesine göre müvekkiline devretmeleri gereken bağımsız bölümlerin tapularını devretmeyerek kendi edimlerini yerine getirmediklerini ve temerrüde düştüklerini, bu konuda 06/06/2022 tarihinde ihtarname gönderilmesine rağmen devirlerin yapılmadığını, bu nedenle davacıların cezai şart ve kira bedeli talep etme haklarının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; taraflar arasında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ilişkisi kurulduğu, sözleşme uyarınca inşaatın 25/12/2022 tarihinde teslim edilmesi gerekirken bu tarihte teslim edilmediği ve inşaatın tamamlanma oranının sözleşmede feshin niteliğini belirleyen %75'lik oranın altında kaldığı hususlarının sabit olduğu, davacıların bu gerekçelerle sözleşmenin feshini ve gecikmeden kaynaklanan alacaklarını talep ettikleri, davalının ise savunmasında asıl olarak davacı arsa sahiplerinin, inşaatın ilerleme seviyesine göre kendisine devretmeleri gereken arsa paylarını devretmeyerek kendi edimlerini ifada temerrüde düştüklerini ileri sürdüğü,

arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinin her iki tarafa da karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerden olduğu, 6098 sayılı TBK'nın 97. maddesi uyarınca, bu tür sözleşmelerde kendi edimini ifa etmeyen veya ifasını teklif etmeyen tarafın, karşı taraftan edimini ifa etmesini isteyemeyeceği, dosyada mevcut 21/07/2025 tarihli bilirkişi kurulu raporunda, sözleşmenin "Yüklenicinin Paylarının Devri" başlıklı 7. maddesi uyarınca, davalı yüklenicinin inşaatı getirdiği seviye itibarıyla belirli sayıda bağımsız bölüme ilişkin arsa payının devrini talep etme hakkı kazandığının tespit edildiği,

davalının dosyaya sunduğu 06/06/2022 tarihli yazılar ile hak ettiği tapu devirlerini davacılardan talep ettiği, ancak davacıların devirlerin yapılmadığı, bu durumda kendi asli edimlerinden olan tapu devir borcunu zamanında yerine getirmeyen davacıların, davalıyı temerrüde düşürdüklerinden bahsedilemeyeceği ve temerrüt sonuçlarına dayalı olarak sözleşmenin feshi, gecikme cezai şartı ve kira kaybı gibi taleplerde bulunamayacakları, davacıların davasının hukuki dayanaktan yoksun olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; işe başlama ve bitirme süresinin sözleşmede açıkça gösterildiğini, işin seviyesinin delil tespiti raporu ile tespit edildiğini, sözleşmede fesih şartlarının düzenlendiğini, itirazlarını karşılar ek raporu alınmadığını, rapora göre ıslah yaptıklarını, mahkeme kararının TBK 'nın 97.maddesine aykırı olduğunu, benzer bir olayda Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin iddialarını doğrular şekilde karar verdiğini, yüklenicinin almış olduğu bazı bağımsız bölümleri devrettiğini, iyiniyetli olmadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

1-492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre: Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (2. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispî esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (15. md.). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30'uncu madde hükmü uygulanır (16/4. md.).

Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır (21. md.). Harçlar Kanunu 28. maddeye göre (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar ve ilam harcının 1/4'ü peşin alınır (28. md.). Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır (30. md.). Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (32. md.). HMK 120/1. maddeye göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2020/1033 Esas, 2020/3253 Karar)

Bu kapsamda somut olayda davacı tarafından sözleşmenin feshi talebi yönünden sözleşmede belirtilen değer üzerinden peşin harç yatırılmadan dava açıldığı; yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda eksik harçlar tamamlandıktan sonra yargılamaya devam edilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

2- Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir (HMK m. 297/2).

Somut olayda davacı tarafından yatırılan ıslah harcına ilişkin yargılama sonunda iade veya irat kaydetme konusunda olumlu veya olumsuz karar verilmemesi doğru görülmemiştir.

3- Hüküm, tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adreslerini kapsar (HMK m. 297/1-b).

Somut olayda gerekçeli karar başlığında davalı ünvanının yanına infazda tereddüt yaratacak şekilde "saray şubesi" ifadesinin eklenmesi doğru görülmemiştir.

4- O halde Mahkemece yapılacak işlem; kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi talebi yönünden sözleşmede değeri üzerinden eksik peşin harcın tamamlattırılmasından sonra HMK'nın 297. Maddesine uygun olarak karar verilmesinden ibaret olacaktır.

Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.4 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan · ✍e-imzalıdır Üye · ✍e-imzalıdır Üye · ✍e-imzalıdır Katip · ✍e-imzalıdır