Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2022/1812 K.2024/164

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalı vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvvekkili şirkete ait ... plakalı araca maksimum trafik sigortası yapıldığını, sigortalı aracın 30/07/2012 tarihinde ... plakalı araç ile çarpışması sonucu ölümlü trafik kazasının meydana geldiğini, vefat edenlerin yakınları tarafından maddi ve manevi tazminat talebi ile Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/462 E. sayılı dosyası ile davalı ve müvekkili firma aleyhine tazminat davası açıldığını, ilgili kararın Yargıtay 17. HD'nin 2013/17968 E., 2015/6189 K. sayılı kararı ile bozulduğunu, bozma sonrası Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/802 E.,

2016/172 K. sayılı kararı ile davacı firma aleyhine 375.000,00 TL manevi tazminat 42.050,00-TL vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedildiğini, kararın kesinleştiğini, kaza sonucu vefat edenlerin yakınları tarafından ilk verilmiş olan karar ile Ankara 16. İcra Dairesinin 2013/11560 E. Sayılı icra dosyası ile takibe başlandığını, kararın davacı aleyhine bozulması üzerine yeni verilmiş olan kararın icrası için icra dosyasının yenilenerek Ankara 16. İcra Müdürlüğünün 2016/6701 E. Sayılı icra dosyası numarası ile takibe devam edildiğini,

davacı tarafından Ankara 16. İcra Dairesinin 2013/11560 Esas sayılı icra dosyasına ödenmek üzere kazada vefat edenlerin yakınlarının vekili Av. ... hesabına 01/08/2013 tarihinde 100.000TL ve 3.127,79 TL olmak üzere toplam 103.127,79 TL ödendiğini, kararın aleyhe bozulması üzerine devam edilen ve yeni esası ile Ankara 16. İcra müdürlüğünün 2016/6701 E. Sayılı icra dosyası olan dosyaya davacı firmanın öncelikle teminat mektupları sunduğunu, kararın Yargıtay'dan onanması üzerine 23-24/11/2017 tarihinde 569.996,50 TL ödenmek sureti ile teminat mektuplarını geri alarak dosya borcunun kapatıldığını,

mahkeme ve dosya numarası verilmiş olan davada davalı sigorta firması da davalı sıfatı ile taraf olup gerek kaza, gerekse hukuki süreç hakkında bilgisi bulunduğunu, davalı şirketçe yapılmış olan 304105912 numaralı maksimum trafik sigortası poliçesinde ek sözleşme maddeleri içinde 100.000,00 TL kombine tek limit manevi tazminat ve 11.000,00-TL azami limitli hukuksal koruma klozu bulunduğunu, davalıdan 04/05/2016 ve 15/04/2016 tarihli dilekçelerle ile yasal süre içinde borcunu ödemesinin talep edildiğini, davalı yanın borçlu olduğunu kabul etmediğini ve ödeme yapmadığını,

bu durum üzerine davalı aleyhine Ankara 10.icra Müdürlüğünün 2016/11402 E. sayılı dosyası ile icra takibine girişildiğini, borca itiraz edildiğini belirterek, davalının Ankara 10. İcra Müdürlüğünün 2016/11402 E. sayılı dosyasına vaki itirazının iptali ile takibin devamına, haksız ve kötüniyetli itiraz nedeniyle %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili dava dilekçesinde; kazaya karışan ... plakalı aracın müvekkili şirket tarafından 31/05/2012-2013 vadeli 304105912 poliçe nolu zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, davaya konu talebin zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, kaza sırasında sigortalı aracın işletenin sigorta ettiren olup olmadığının araştırılmasının gerektiğini, işletenin sorumluluğunu teminat altına alan müvekkili şirketin işletenin sorumluluğu bulunmaması halinde sorumluluğunun bulunmayacağının açık olduğunu,

müvekkili şirketin sorumluluğunun trafik poliçesindeki limitler ve sigortalının kusuru oranında sınırlı olduğunu, davaya konu olayda ölenin kardeşi olan davacılardan ....'ye ölenin destek olduğu ve onun desteğinden yoksun kaldığının kanıtlanamadığını belirterek, davanın öncelikle zamanaşımı nedeniyle reddine, sigortalı araç sürücüsüne atfı kabil kusur bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davacı şirkete ait ... plakalı araca davalı sigorta şirketi tarafından 304105912 poliçe numarası ile 31/05/2012 tarihinde maksimum trafik sigortasının yapıldığı, sigortalı aracın 30/07/2012 tarihinde ... plakalı araç ile çarpışması sonucu ölümlü trafik kazasının meydana geldiği, vefat edenlerin yakınları tarafından maddi ve manevi tazminat talebi ile Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/462 E. Sayılı dosyası ile gerek davalıya gerekse davacı şirket aleyhine tazminat davasının açıldığı,

yapılan yargılamalar sonucunda verilen kararın derecattan geçerek kesinleştiği, davacı şirketin Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 17.07.2013 tarih, 2012/462 esas ve 2013/402 karar (22.03.2016 tarih, 2015/802 esas ve 2016/172 karar) sayılı ilamına istinaden Ankara 16. İcra Müdürlüğünün 2013/11560 (yeni no 2016/6701) sayılı dosyası ile başlatılan icra dosyasına müteveffa ...'ın hak sahiplerine 23.11.2017 tarihinde 219.996,50 TL, 24.11.2017 tarihinde 350.000,00 TL ve yine hak sahipleri vekili Av. ... hesabına 01.08.2013 tarihinde 100.000,00 TL ve 3.127,79 TL manevi tazminat ve faizlerine ilişkin ödeme yaptığı,

... plakalı Çekicinin 31.05.2012/2013 tarihleri arasında 304105912 poliçe numaralı Maksimum Trafik Sigortası Poliçesi ile davalı sigorta şirketine sigortalandığı, anılan poliçede Artan Mali Sorumluluk (Manevi Tazminat) Kombine Tek Limit olarak 100.000,00 TL olarak kararlaştırıldığı, diğer bir anlatımla bu poliçe ile ... plakalı aracın (çekici) üçüncü kişilere verdiği manevi zararların 100.000,00 TL'ye kadar olan kısmının davalı sigorta şirketi tarafından teminat altına alındığı, davacı şirketin, takip tarihi itibariyle davalı sigorta şirketinden talep edebileceği asıl alacağın (manevi tazminat için) 100,000.00 TL olduğu,

ayrıca davacı şirket Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/462 esas (2015/802 esas) sayılı dosyasını avukat ile takip ettirdiği ve bunun karşılığında Av. ...’den 20.04.2016 tarihli ve 3.750,00 TL miktarlı Serbest Meslek Makbuzu aldığı ... plakalı çekici için düzenlenen Maksimum Trafik Sigortası Poliçesinde Hukuksal Koruma Olay Başına Azami Limit 3.750,00 TL olarak kararlaştırıldığı,

poliçe ile ... plakalı aracın (çekici) herhangi bir davaya konu kazaya karışması durumunda araç sahibinin veya işleteninin vekille temsil edilmesi durumunda vekile ödenecek olan ücretin 3.750,00 TL'ye kadar olan kısmının davalı sigorta şirketi tarafından teminat altına alındığı, davalı sigorta şirketi tarafından takipten sonra ve fakat davadan önce davacı şirkete hukuksal koruma teminat miktarı olan 3.750TL'nin ödendiği, icra takibine dayanak yapılan olayda davacı şirkete ait aracın (çekici) davalı şirket nezdinde sigortalı olduğu ve 30.07.2012 tarihli rizikonun poliçe yürürlük süresi içerisinde meydana geldiği,

bu kapsamda, davacı şirketin Ankara 10. İcra Müdürlüğünün 2016/11402 sayılı dosyası için takip tarihi itibariyle davalı sigorta şirketinden talep edebileceği; asıl alacağın (manevi tazminat için) 100.000,00 TL, işlemiş faizinin 33.534,25-TL, asıl alacağın (hukuksal koruma için) takip tarihinden sonra ve fakat dava tarihinden önce tahsil edildiği için hukuksal koruma faizinin 25,89 TL olduğu anlaşıldığından;

“ DAVANIN KABULÜ İLE davalının 10. İcra Müdürlüğünün 2016/11402 E. Sayılı takip dosyasında yaptığı itirazın kısmen kabulü ile takibin 100.000,00 TL asıl alacak(manevi tazminat), 33.534,25 TL asıl alacak faizi, 25,89 TL hukuksal koruma alacağı faizi olmak üzere toplam 133.560,14 TL üzerinden takibin devamına, asıl alacak olan 100.000,00 TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine” karar verilmiş; hükme karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğunu, rücu talebine konu davada taraf olmadıklarını, o davada eksik inceleme ile karar verildiğini, ödeme kalemlerinin anlaşılamadığını, rücu şartlarının değerlendirilmesi gerektiğini ve davacı araç sürücüsünün ehliyetli olduğunun ve alkollü olmadığının ispatlanması gerektiğini belirterek, istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

İstinaf talebinde bulunan davalı vekilinin istinaf sebepleri doğrultusunda, kamu düzenine aykırılıklar resen gözetilerek, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava, davacı tarafından dava dışı kişilere ödenen manevi tazminat ve ferilerinin, sigorta şirketine İMMS klozu gereğince rücuu için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Yerel Mahkeme tarafından davanın kabulüne dair verilen karar, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan icra takibinin(Ankara 10.İcra Müdürlüğünün 2016/11402 esas), sigorta sözleşmesine(ZMSS poliçesi kapsamındaki İMMS klozu gereğince) istinaden rücuen alacak istemine ilişkin olmasına göre, davacının davalıya rücu koşullarının bulunup bulunmadığı ve rücu edilebilecek miktarın takip tarihi itibariyle belirlenmesi gerekir.

KTK'nın 85. maddesi kapsamındaki, işletenin sorumluğunda kalan zararların Yasa'nın 91. maddesi gereğince sigorta şirketi tarafından üstlenilmesi halinde, zarar görene karşı işleten ve sigorta şirketinin sözleşmeden ve Kanun'dan kaynaklanan müteselsil sorumluluğu bulunduğundan, borçlulardan birisinin zarar görene ödemede bulunması halinde, borçlular arasındaki rücu hakkının bulunup bulunmadığı ve müteselsil borçlular arasındaki iç ilişki TBK'nın 167 ve 168. maddeleri çerçevesinde değerlendirilir.

Dava ve takip tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun müteselsil borçlulukta iç ilişkiyi düzenleyen 167. maddesinde; "Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar.

Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir. (2)Borçlulardan birinden alınamayan miktarı, diğer borçlular eşit olarak üstlenmekle yükümlüdürler." şeklinde, TBK 168. maddesi ise. “Diğerlerine rücu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur.

Alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır.” şeklinde düzenlenme doğrultusunda müteselsil borçlu, ancak ifa ettiği ödeme oranında, rücu hakkını kullanabilir. Bu nedenle davacı, takip tarihi itibariyle, zarar görenin gerçek zararı yanı sıra, belirlenen zarar kapsamında kendisi tarafından yapılan ödemeyi ve yapılan ödemenin davalının sorumluluğunda olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.

Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin (Bozmadan önceki Esas 2012/462 E. ) 2015/802 E. sayılı dosyasının incelenmesinde; davacılar ..., ..., ..., ... tarafından, ... ... Ltd. Şti., ... Sigorta Şirketi ve ...(sürücü) aleyhine 10/09/2012 tarihinde destekten yoksunluk ve manevi tazminat davası açtıkları, Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/492 esas sayılı dosyasında ise davacılar ... ve... tarafından ... ... Ltd.

Şti. ve ...(sürücü) aleyhine 19/09/2012 tarihinde manevi tazminat davası açıldığı, davaların Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/462 esas sayılı dosyasında birleştiği, yapılan yargılama neticesinde 17.07.2013 tarihinde “asıl davada; davacı ... yönünden 13.684,07 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile davacı ... yönünden 20.000,00 TL, davacı ... yönünden 10.000,00 TL, davacı ... (...) yönünden 10.000,00 TL, davacı ... yönünden 5.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalılar ... ...

Ltd. Şti. ve ...'dan müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, birleşen dava yönünden; davacı... yönünden 20.000,00 TL. davacı ... yönünden 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalılar ... ...

Ltd Şti. ve ...'dan müteselsilen alınarak davacılara verilmesine” karar verildiği, bu kararın kesinleşmesinden önce hak sahibi davacılar tarafından 24/07/2013 tarihinde Ankara 16. İcra müdürlüğünün 2013/11560 esas sayılı dosyasında borçlular ... ... Ltd. Şti.(davacı), ... Sigorta Şirketi (davalı) ve ...(sürücü) aleyhine icra takibine başlanıldığı, takibe konu talep içinde manevi tazminat miktarının toplam 75.000,00 TL ve ferilerinin de bulunduğu, borçlulardan ... ... Ltd.

Şti. tarafından alacaklılar vekili Av. ... hesabına, 01/08/2013 günü 100.000,00-TL’nin belirtilen icra dosyası için ödendiği anlaşılmıştır.

Takibe esas Ankara 2. ATM dosyasında verilen kararın temyizi üzerine, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 28.04.2015 tarih, 2013/17968 esas ve 2015/6189 karar sayılı ilamı ile manevi tazminat miktarları yönünden hükmün bozulduğu ve bozma üzerine dosyanın 2015/802 esasını aldığı, yapılan yargılama neticesinde 22.03.2016 tarihinde “davacı ... için 100.000,00 TL, davacı... için 100.000,00 TL, davacı ... için 50.000,00 TL, ... için 50.000,00 TL, ... için 50.000,00 TL, ... için 25.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalılar ... ...

Ltd. Şti. ve ...'dan müteselsilen alınarak davacılara verilmesine” karar verildiği, kararın temyiz edildiği, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 28.09.2017 tarih, 2017/4321 esas ve 2017/8283 karar sayılı ilamı ile hükmün ONANANARAK kesinleştiği ve bu karar gereğince Ankara 16. İcra müdürlüğünün 2013/11560 esas sayılı dosyasının yenilenerek 2016/6701 esası üzerinden 2017 tarihinde de davacı Ünal… şirketi tarafından ödemeler yapılarak dosyanın infazen kapandığı anlaşılmıştır.

Somut olayda; iş bu davaya esas icra takibi rücu amacıyla başlatılmış olup, icra takip tarihi (01/06/2016) itibarıyla davacının manevi tazminat ve ferileri için ödediği miktarın net olarak tespiti ile manevi tazminata esas ödemenin sigortanın poliçe limiti kapsamında olup olmadığı belirlenerek,

yapılan ödemenin ne kadarının sigorta teminatı kapsamında olduğunun tespiti ile buna göre davalının, davacı tarafından yapılan ödemeden önce temerrüdü söz konusu ise davalının temerrüdü çerçevesinde davacı tarafından ödemenin yapıldığı tarihe kadar, sorumlu olacağı, teminat kapsamında olmakla birlikte davacı tarafından ödenen tazminat miktarı, bu miktara ilişkin olarak davalının sorumluluğunda olan kendi temerrüdüne esas faiz ve yargılama giderleri, ayrıca icra takip giderleri ve ferilerine göre yapılan ödeme kapsamında davacının rücu edebileceği miktarın tespit edildiği,

davacının ödeme tarihi ile takip tarihi arasındaki işlemiş faizin hesaplandığı, davalının, davacı tarafından ödeme yapılmasından önce temerrüdü söz konusu değil ise, yapılan ödemelerin faizinden sorumlu tutulamayacağı gözetilerek, davalının sorumlu olduğu miktarın tespit edildiği ve buna göre davacının ödediği miktardan, davalının sorumlu olacağı miktarla sınırlı olarak,

ödeme tarihi ve icra takibi arasındaki işlemiş faiz miktarının tespit edildiği "davanın itirazın iptali davası olması nedeniyle" takipten sonra davacı tarafından yapılan ödemelerin eldeki davada değerlendirilemeyeceğinin gözetildiği bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, mahkemece bu hususları içermeyen yetersiz bilirkişi raporu esas alınarak davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın yeniden görülerek davanın itirazın iptali davası olması nedeniyle, davacı, davalıdan takip tarihi itibariyle sigorta teminatı kapsamında kalan zararlar çerçevesinde yapmış olduğu ödemeyi talep edebileceğinden, yukarıda açıklanan şekilde bilirkişiden rapor alınarak, sonuca göre karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kaldırma sebebine göre istinaf eden davalı vekilinin sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına, karar vermek gerekmiştir.