Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2024/283 K.2024/499

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalı ... Sigorta A.Ş. vekili ile davalı ... tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili dava dilekçesinde; 10/03/2015 tarihinde davacının oğlu ...'nın kullandığı ... plakalı araç ile ... plakalı aracın trafik kazası yaptıklarını, kaza sonucu ...'nın vefat ettiğini, ... plakalı aracı gerçekte ehliyetsiz ve 18 yaşından küçük ...'ın kullandığını, ancak suçu amcası ...'ın üstlendiğini, olayla ilgili Kayseri 1. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığı'nın 2015/80 Esas sayılı dosyasının bulunduğunu, ... plakalı aracın olay tarihini kapsayan ZMMS poliçesinin davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından tanzim edildiğini bildirerek, 2.000,00-TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 75.000,00-TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ..., ... cevap dilekçesinde; olayda kusurun müteveffa sürücü ...'da olduğunu, davacının 55 yaşında olduğunu ve ölen oğlunun desteği içerisinde olmadığını, destekten yoksun kalma tazminatı istemeyeceğini, talep edilen manevi tazminat miktarının da fahiş olduğunu bildirerek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; ... plakalı aracın olay tarihini kapsayan ZMMS poliçesinin kendilerince tanzim edildiğini, poliçenin 02/05/2015-30/05/2015 tarihlerini kapsadığını, ... plakalı aracın kaza tarihini kapsayan ZMMS poliçesinin bulunmadığını, bu sebeple davanın Güvence Hesabına ihbarının gerektiğini bildirerek, davanın husumet yönünden reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... ... A.Ş. ile Davalı ... Otomotiv Ltd. Şti. tarafından cevap dilekçesi verilmemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi'nin kaldırma ilamı doğrultusunda aktüerya bilirkişisinden ek rapor düzenlenmesine karar verilmiş olup bilirkişinin mahkemeye sunmuş olduğu 31/10/2023 havale tarihli ek raporda; davacı baba...'nın destekten yoksun kalma zararının; işleyecek aktif dönemden ibaret zararı:77.128,67 TL, yetiştirme gideri mahsubu (77.128,67-1,390,41): 75.738,26 TL olduğu, davalı ...

Sigorta AŞ. tarafından ise ibraname karşılığında 17.092,55 TL ödeme yapıldığı, yapılan ödemenin açıkça yetersiz olduğunun hesaplandığı, bu nedenle bakiye zarar hesabı yapıldığı, ilk hükme esas alınan 02.01.2018 hesap raporu tarihindeki verilere göre davacı baba...'nın bakiye destekten yoksun kalma zararı: işlemiş dönem 9.362,88 TL + işleyecek dönem 108,036,84 TL=117.399,72 TL, yetiştirme giderinin mahsubu (117.399,72-1.390,41)=116.009,31 TL, güncellenmiş ödemenin mahsubu (116.009,31-20,460,01): 95.549,30 TL, 95.549,30 TL olarak hesaplanan bakiye destek zararının;

... plaka sayılı araç sürücüsü müteveffa ...'nın %70 kusuruna denk gelen 66.884,51 TL'sinden, davalı ... ... AŞ.'nin (... plaka sayılı aracın 4101 4013 36016 numaralı trafik sigortası poliçesinden dolayı) tek başına 19.02.2016 dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte sorumlu olduğu, ... plaka sayılı araç sürücüsü ...'ın %30 kusuruna denk gelen 28.664,79 TL'sinden davalılar ..., ... ve ... ...

AŞ.'nin (... plaka sayılı aracın 4101 4010 01950 numaralı trafik sigortası poliçesinden dolayı) müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, ... ...

AŞ.'nin 19.02.2016 dava tarihinden, diğer davalıların 09.02.2015 kaza tarihinden itibaren yasal faizle sorumlu olduklarının tespit edildiği, bilirkişi raporunun dosya kapsamı ile uyumlu, denetime elverişli bulunduğundan hükme esas alındığı, sigorta şirketi tarafından ödeme tarihindeki verilere göre yapılan hesaplamada davacının destek zararının 75.738,26 TL olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından ise 17.092,55 TL ödeme yapılmış olduğu, ödemenin açıkça yetersiz olması nedeniyle davacının bakiye destekten yoksun kalma tazminatı talep edebileceği kanaatine varıldığından,

95.549,30-TL tazminatın (davacının kazanılmış hakkı gözetilerek davalılar ...'ın bu miktarın 34.802,80-TL'sinden sınırlı olarak sorumlu olmaları kaydıyla) davalı ...

Sigorta A.Ş.'den dava tarihi olan 19/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, diğer davalılar ...' dan ise haksız fiil tarihi olan 09/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte işbu davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 20.000,00-TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 09/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davalılar ...

Oto. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... Sigorta A.Ş.'ye karşı açılan davanın usulden, davalı ... Sigorta A.Ş.'ye yönelik manevi tazminat davasının esastan reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle. "A) Maddi tazminat talebi yönünden. 1-Davalılar ... Oto. San. Tic. Ltd. Şti. ve ...

Sigorta A.Ş.'ye karşı açılan davanın REDDİNE, 2-Diğer davalılara yönelik destekten yoksun kalmaya ilişkin tazminat isteminin KISMEN KABULÜ ile, 95.549,30-TL'nin (davacının kazanılmış hakkı gözetilerek davalılar ...'ın bu miktarın 34.802,80-TL' sinden sınırlı olarak sorumlu olmaları kaydıyla) davalı ...

Sigorta A.Ş.'den dava tarihi olan 19/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, diğer davalılar ...'dan ise haksız fiil tarihi olan 09/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte işbu davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, B) Manevi tazminat talebi yönünden. 1-Davalılar ... Oto. San. Tic. Ltd. Şti., ... Sigorta A.Ş., ...

Sigorta A.Ş.'ye yönelik manevi tazminat isteminin REDDİNE, 2-Diğer davalılara yönelik manevi tazminat isteminin KISMEN KABULÜ ile, 20.000,00-TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 09/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine," karar verilmiş, karar davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili ve davalı ... tarafından süresi içinde ayrı ayrı istinaf edilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; "kimse kendi kusurundan yararlanamaz ilkesi" gereği davacının ... plakalı araç için talebinin ZMMS kapsamında teminat dışı olduğunu, ancak karara esas alınan bilirkişi raporunda bu husus göz ardı edilerek müteveffanın %70 kusuruna tekabül eden kısım için de hesaplama yapıldığını, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte sayın mahkemenin aksi kanaatte olması halinde dahi en fazla karşı araç sürücüsünün %30 kusuruna karşılık gelen kısım için müvekkil şirketin sorumluluğundan bahsedilebileceğini, müteveffanın kusuru ile söz konusu kaza meydana gelmiş olup,

davacı açısından destekten yoksun kalma tazminat talebinin sigorta şirketi teminatı kapsamı dışında olduğunu, kesinlikle davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkil şirket tarafından daha önce yapılan ödeme ile zararın karşılandığını, aksi kanaatte olunması halinde ödeme tarihindeki verilerle zararın karşılanıp karşılanmadığının tespiti ile şayet karşılanmadı ise güncel duruma göre bakiye zararın hesaplanması gerektiğini, ancak karara esas alınan bilirkişi raporunda bu hususun irdelenmediğini, davacının dava dilekçesinde de bahsettiği üzere, işbu dava öncesinde, dava konusu kaza sebebi ile müvekkil şirkete başvurulduğunu,

müvekkil şirket tarafından 4100258411/4 numaralı hasar dosyası açıldığını, gerekli evrakların müvekkil şirkete ibraz edilmesini takiben davacı için 26.10.2015 tarihinde 36.061,63-TL ödeme yapıldığını, müvekkil şirket belirtildiği şekilde, ödeme yapmak suretiyle poliçe kapsamındaki tüm sorumluluğunu yerine getirmiş olduğundan davacı tarafın maddi tazminata ilişkin talebinin reddi gerektiğini, bakiye zararın tespitinde ödeme tarihi verilerinin dikkate alınması gerektiğini, yerel mahkeme kararına esas alınan bilirkişi raporunda hesaplamaya esas alınan gelir, asgari ücretin 2.413 katı olarak belirlendiği halde,

davacı tarafından sunulan bordro mevcut olmayıp gelirin asgari ücret üzerinde olduğunun kabulünün mümkün olmadığını, sürekli sakatlık tazminatı belirlenirken, vergilendirilmiş gelir yoksa asgari ücretin baz alınması gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ... istinaf dilekçesinde; dosyadaki bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, hesaplamaların Yargıtay içtihatlarına aykırı olarak yapıldığını ve kendisinin kusuru olmamasına rağmen sorumluluk izafe edildiğini, hesaplamanın fahiş olduğunu, kazanın müteveffanın kusuru ile meydana geldiğini, kaza tarihinde davacı 55 yaşında olup ölen oğlunun desteği içerisinde olmadığını, kaza tarihinde davacının emekli olduğunu, ortalama bir insan ömrünün 65-70 olduğu göz önüne alındığında hesaplanan tazminatların fahiş miktarda olduğunu, hükmolunan manevi tazminat miktarının da fahiş olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

İstinaf talebinde bulunan tarafların istinaf sebepleri doğrultusunda, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2918 sayılı KTK'nın 111.maddesi uyarınca, tazminat miktarlarına ilişkin olup da yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten itibaren 2 yıl içinde iptal edilebilirler. Yasa’nın bu hükmünden yararlanmak için ibra belgesinin iptalinin açıkça ve ayrıca istenmesine gerek olmayıp, dava sırasında bu husus ileri sürülebileceği gibi, yapıldığı tarihten itibaren 2 yıl içinde hükümlerinin kabul edilmediğine ilişkin bir irade açıklaması da yeterlidir. Yasada belirtilen 2 yıllık süre, hak düşürücü süre olup mahkemece re'sen dikkate alınması gerekir.

KTK’nın 111. maddesi çerçevesinde dava tarihinden önce düzenlenen ibraname sebebi ile yapılan ödemenin yeterli olup olmadığına ilişkin hesaplamada izlenecek yol; öncelikle ödeme tarihi itibariyle yapılan ödemenin yetersiz olup olmadığının belirlenmesidir.

Bunun için de, ödeme tarihindeki veriler (ödeme tarihindeki asgari ücret miktarları) dikkate alınarak yapılacak hesaplama sonucu bulunacak tutar ile ödeme miktarı karşılaştırılmalı, ödemenin yetersiz olduğu anlaşılırsa bu kez karar tarihine en yakın veriler dikkate alınarak tazminat hesaplanmalı (somut olayda, davacının ilk hükme istinafı bulunmaması nedeniyle ilk karara esas alınan rapor tarihindeki veriler) ve bulunan zarar miktarlarından da yapılan ödemeye hesaplama yapıldığı tarihe kadar geçen süre için yasal faiz uygulanarak hesaplanan tutardan mahsup edilmelidir.

Bu nedenle, yapılan destekten yoksun kalma hesabının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla bu yöne ilişkin istinaf sebeplerine itibar edilememiştir.

Desteğin kusuruna tekabül eden miktarın teminat kapsamında bulunup bulunmadığına ilişkin olarak ise,

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 01.06.2015 tarihinde değiştirilmiştir. Meydana gelen kazada davalının sorumluluğunun belirlenmesi açısından dikkat edilecek husus kaza tarihi olmayıp, poliçenin düzenlenme tarihidir. Davalı nezdinde düzenlenen trafik sigorta poliçesinin düzenlenme tarihi 27/06/2014’dir. Bu durumda davalının sorumluluğu 01.06.2015 tarihinden önce yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları’na (Eski Genel Şartlar) göre belirlenecektir.

Bu durumda davacının destekten yoksun kalma zararlarının, trafik sigortası eski genel şartlar ve HGK'nın 15.6.2011 gün ve 2011/17-142 Esas-411 Karar sayılı, HGK'nın 22.2.2012 gün 2011/17-787 Esas 2012/92 Karar sayılı, HGK'nın 16.01.2013 gün ve 2012/17-1491 Esas ve 2013/74 Karar sayılı ilamları uyarınca sigorta teminatı kapsamında kaldığı gözetilerek mahkemece destekten yoksunluk tazminatından davalı sigorta şirketinin sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik görülmemiştir. (YARGITAY 4.HD 2021/4075 E. 2021/4827 K.)

Diğer taraftan, davalı ...'ın ilk hükmü istinaf etmediği anlaşılmaktadır. Taraflardan birisinin İlk Derece Mahkemesi'nin kararına karşı istinaf başvurusunda bulunmaması halinde kamu düzenine aykırılık yok ise diğer taraf lehine usuli kazanılmış hak oluşacaktır. Bu nedenle, ilk hükmü istinaf etmeyen davalı ... yönünden ilk hükümle kabul edilen kusur durumu, maluliyet oranları, hükmedilen tazminatlar vs. için de davacı taraf lehine usulü kazanılmış hak oluşmuştur.

Yukarıda belirtilen hukuki ve durumlar ışığında, dosyadaki yazılara kanuni gerektirici sebeplere, gelir durumunun usul ve yasaya uygun olarak belirlendiğinin anlaşılmasına göre davalı ... Sigorta A.Ş. vekili ile davalı ...’ın istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.