Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2025/174 K.2025/1666

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalı ... Sigorta A.Ş. vekili ile davalı ... Elektronik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketine ait ... plakalı otomobil, 16.09.2021 tarihinde ... sevk ve idaresinde iken, Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, 2164.

Cadde ile 1467/1 Cadde kesişimindeki dönel kavşakta, davalılardan ... sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile çarpışmış; müvekkiline ait aracın sol ön farı ve ön tamponu, çamurluğu, ayarlama elemanı, boyasının zarar gördüğünü, göçme oluştuğunu, aracın kaputunun boyandığını, 16.09.2021 tarihinde hazırlanan trafik kaza tespit tutanağında asli kusurun davacı müvekkili şirket aracını süren şoföre, tali kusurun ...'e verildiğini, sonrasında da %25 kusur oranının ...'de olduğu yönünde bir rapor ihdas edildiğini, kazaya sebebiyet veren ... plakalı aracın sahibi ...

Araç Kiralama A.Ş. görülmek ile birlikte, davalı ... Elektronik A.Ş. tarafından dava dışı ... Araç Kiralama A.Ş.'den uzun süre ile kiralandığı ve davalı ...

Sigorta A.Ş.'ye sigorta yaptırıldığını, bu nedenle uzun süreli araç kiralamalarında araç sahibinin değil kiralama yapanın sorumlu olduğu belirtildiğinden davalı sürücünün şirketinin davada davalı olarak eklenmesinin gerektiğini, meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası neticesinde müvekkili şirkete ait ... plakalı araçta değer kaybının oluştuğunu, kaza esnasında davalı ...'ün kullanmış olduğu ... plakalı aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası 23369286 poliçe numarası ile davalı ...

Sigorta A.Ş. tarafından yapıldığını, Karayolları Trafik Kanunu ve Sigortacılık Kanunu hükümleri gereğince müvekkilinin adına taraflarınca davalı sigorta şirketine başvuru yapıldığını, ancak sigorta şirketi tarafından süresi içerisinde herhangi bir ödeme yapılmadığı gibi taraflarına bir dönüş de sağlanamadığını, bu nedenlerle meydana gelen kaza sonucunda müvekkilinin aracında oluşan değer kaybı karşılanmadığından davalılardan talep etme zorunluluğunun doğduğunu, açıklanan nedenlerle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,

yapılacak olan bilirkişi incelemesi neticesinde müvekkiline ait araçta ortaya çıkacak değer kaybının tespiti ile fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL'nin haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek ticari avans faiziyle davalılardan müşterek ve müteselsilen tazmin edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Elektronik San. Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davalı tarafından dava konusu kazaya karışan ... plakalı aracın dava dışı ... Araç Kiralama A.Ş.den kiralanmış olunmakla, davanın ... Araç Kiralama A.Ş.ne ihbar edilmesi taleplerinin olduğunu, zarar kalemlerinin de sigorta poliçesi dahilinde olup sorumluluğun diğer davalı ... Sigorta A.Ş.de olduğunu, kazanın meydana gelmesinde davacıya ait araç sürücüsünün kusurlu olmadığından sorumluluklarının olmadığının belirtildiğini tüm bu nedenlerle davanın usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu kazaya karışan ... plakalı aracın davalı sigorta şirketine sigortalı olduğunu ve sorumluluklarının da sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, ancak davacıya ait araç sürücüsünün alkolmetreyi üflemediğini ve esasen kazaya alkollü olarak %100 oranında kusurlu olarak neden olduğunu, ancak kaza tutanağının hatalı olarak düzenlendiğini ve bunun kabul edilir olmadığını belirtilerek açılan haksız davanın usulden ve esastan reddini talep etmiştir.

Davalı ...'e, dava dilekçesi tebliğ olunmasına rağmen davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, Ankara Atk Trafik İhtisas Kurulu'ndan 20/08/2024 tarihinde kusur raporu alınmış, alınan raporda, ... plaka sayılı otomobil sürücüsü ...’ün %85 (yüzdeseksenbeş) oranında kusurlu, ... plaka sayılı otomobil sürücüsü ...’ün %15 (yüzdeonbeş) oranında kusurlu olduğunun bildirildiği, tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında makina mühendisi bilirkişisinden alınan bilirkişi raporunda, davalı sigorta şirketine sigortalı olup diğer davalı ...

Elektronik A.Ş.'nin de işleteni olduğu ... plakalı araç sürücüsü davalı ...'ün, meydana gelen kazanın oluşumunda 2918 sayılı KTK.nın 53/b., 57/a., 84/f-j. ve KTY.nın 109/a, 109/b-5. maddeleri kural ihlallerini işlemiş olmakla %85 oranında kusurlu olduğu, davacı şirkete ait ... plakalı araç sürücüsü ...'ün meydana gelen kazanın oluşumunda 2918 sayılı KTK.nın 47/d. ve 52/b. maddeleri kural ihlallerini işlemiş olmakla alt düzeyde %15 oranında kusurlu olduğu,

davacıya ait ... plakalı araçta meydana gelen değer kaybının reel piyasa koşullarına göre 48.500,00 TL olacağı, kusur oranlarına göre davalıların sorumluluğunun (%85*48.500,00 TL) = 41.225,00TL olacağı, davalı sigorta şirketi sorumluluğunun poliçe limiti dahilinde olmakla, davalıların davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybından sürücü, işleten ve sigorta şirketi olarak 2918 sayılı KTK.nın 85. ve 91. maddeleri gereği müştereken ve müteselsilen sorumluluklarının olacağının bildirildiği, davalı ...

AŞ.'nin sorumluluğunun değerlendirilmesi gerekirse, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun hükümlerine göre, trafik kaydı "işleten"i kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğinde olduğu, ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü bulunmadığı, somut olayda, kaza tarihi 16.09.2021olup kazaya karışan araç taraflar arasında imzalanmış olan Uzun Süreli Taşıt Kiralama Sözleşmesi doğrultusunda kiraladığı, sözleşmenin incelenmesinden 36 ay süreli olduğu ve aracın kiracı davalıya teslim edildiği,

bu açıklamalardan davalı ... şirketinin aracın uzun süreli kiracısı olması, aracı sevk ve idare eden davalı Bedirhan'ın kaza tarihinde onun çalışanı olması dikkate alınarak araç işleten olarak haksız fiilden sorumlu tutulması gerektiği, davalılar zamanaşımı itirazlarında bulunmuşlarsa da kaza tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımı dolmadığından bu iddianın reddi gerektiği gerekçesiyle.

"Davanın kabulü ile 41.225,00 TL'nin davalı sigorta şirketi yönünden 02/02/2023, davalılar ... Elektronik San. Ve Tic. A.Ş. ve ... yönünden 06/09/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı itirazı bulunmasına rağmen mahkemece bu husus gözardı edildiğini, hem cevap dilekçesinde hem de ıslaha beyan dilekçesi ile zamanaşımı itirazının ileri sürüldüğünü, davaya konu kazanın tarihi 16.09.2021 tarihi olduğunu, ıslahın ise 18.09.2023 kayıt tarihli dilekçe ile yapıldığını, yasada öngörülen iki yıllık sürenin;

iki gün geçtiğini, kaza tarihinden iki yıl iki gün sonra yapılan ıslahı kabul etmediklerini, davacı tarafça ikame edilen dava belirsiz alacak davası değil kısmi dava olduğunu, dava dilekçesinde davanın belirsiz alacak davası olduğu belirtilmediğini, her ne kadar ıslah dilekçesinde "belirsiz alacak" zikredilmiş ise de;

dava dilekçesine göre davanın kısmi dava olduğunu, hiçbir surette davayı ve talepleri kabul anlamına gelmemek kaydıyla, mahkemece hüküm kurulur iken poliçe limitlerinin dikkate alınmadığını, tarafımızca cevap dilekçemizde ve ıslaha beyan ve itiraz dilekçesinde limit itirazı yapıldığını ve aynı poliçe kapsamında kasko sigortacısına yapılan ödemenin dekontunun da yerel mahkemeye ibraz edildiğini, buna rağmen mahkemece bakiye poliçe limitleri dikkate alınmadığını, hüküm fıkrasında bütün alacaktan müvekkil sigorta şirketinin de sorumlu tutulduğunu, davacının aracında meydana gelen hasar sonrasında davacının kasko sigortacısı ...

Sigorta A.Ş. tarafından davacının aracının tamiri için kasko sigorta poliçesi kapsamında ödeme yapıldığını ve yapılan ödemenin müvekkil ...

Sigorta A.Ş.'den rücuen talep edilmesi üzerine 24.12.2021 tarihinde 769247 numaralı dosya kapsamında 9.752,29 TL ödeme yapıldığını, poliçe limiti toplamda 43.000,00-TL olup, zamanaşımı def'ini tekrarla sayın mahkeme aksi kanaatte ise bakiye poliçe limiti 33.247,81 TL olduğunu, kaza tespit tutanağının ve ekinin incelenmesinden; ... plakalı araç sürücüsü ...'ün alkollü olduğu,

alkolmetreyi üflemediği ve "dr raporu" yazılarak 16.09.2021 tarihli alkol tespit tutanağının kapatıldığını, dava dosyasında ya da dava dilekçesinde davacının alkol oranına ilişkin olarak açıklama yapılmadığını, kaza tespit tutanağında da davacının alkollü olduğunu, davacının alkollü araç kullanarak meydana gelen kazaya sebebiyet verdiği ve %100 kusurlu olduğunu, faiz başlangıç tarihine itiraz ettiklerini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ... Elektronik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili istinaf dilekçesinde, müvekkil şirketin görülmekte olan işbu dava açısından pasif husumet ehliyetine haiz olmadığını, ... sevk ve idaresindeki ... plakalı araç müvekkil şirket tarafından ...

Araç Kiralama A.Ş.'den kiralandığını, HMK'nın 61'nci maddesine göre, "Taraflardan biri davayı kaybettiği takdirde, üçüncü kişiye veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünüyorsa, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı üçüncü kişiye ihbar edebilir." Kanun'un ve 6047 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve devamı maddelerin amir hükmü gereğince, davanın ...

Araç Kiralama A.Ş.'ye ihbar edilmesi gerektiğini, hal böyle iken huzurdaki davanın müvekkil şirket yönünden pasif husumet yokluğu ile reddi gerekirken yerel mahkeme tarafından ...

Araç Kiralama A.Ş.'ye ihbar edilmesi talebinin reddedilmesinin Yasa'ya ve usule aykırı olduğunu, zarar kalemleri sigorta poliçesi dahilinde olup sorumluluk sigorta şirketine atfedilmesi gerektiğini, davacı taraf asli kusurlu olduğundan neden ve sonuç arasındaki illiyet bağı kesildiğini, Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 12.12.2024 tarihli kararında. "Davanın kabulü ile 41.225,00 TL'nin davalı sigorta sirketi yönünden 02/02/2023, davalılar ... Elektronik San. Ve Tic.

A.S. ve ... yönünden 06/09/2021 tarihinden itibaren isleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine," hükmedildiğini, huzurdaki dosyada kaza tarihi 16.09.2021 olmasına karşın müvekkil şirket yönünden değer kaybı tutarının 06.09.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine dair hüküm kurulamayacağını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

İstinaf talebinde bulunan davalı ... Sigorta A.Ş. vekili ile davalı ... Elektronik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekilinin istinaf sebepleri doğrultusunda, kamu düzenine aykırılıklar resen gözetilerek, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava, trafik kazasıdan kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.

Zamanaşımı define ilişkin olarak,

Dava, kısmi davadır.

2918 sayılı KTK'nın 109/1 maddesinde, motorlu araç kazalarından doğan zararların tazminine ilişkin talepler zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak 10 yıl zamanaşımı süresi öngörülmüştür.

6098 sayılı TBK'nın 153. maddesinde zamanaşımının durması, 154. maddesinde ise zamanaşımının kesilmesi düzenlenmiştir (Mülga 818 sayılı Borçlar Yasası'nın 132 ve devamı maddeleri). Zamanaşımının durması demek, o ana kadar işlemiş olan zamanaşımı süresinin işlediği noktada durması, buna yol açan sebebin ortadan kalktığı andan itibaren kaldığı yerden işlemeye devam etmesi demektir. Zamanaşımının kesilmesi ise, borçlunun veya alacaklının ya da hâkimin belli fiillerinin sonucu olarak işlemiş bulunan zamanaşımı süresinin yanması ve kesilmeye neden olan olaydan itibaren yeni bir zamanaşımı süresinin işlemeye başlamasıdır.

6098 sayılı TBK'nın 153. maddesinde zamanaşımının durması, 154. maddesinde ise zamanaşımının kesilmesi düzenlenmiştir (Mülga 818 sayılı Borçlar Yasası'nın 132 ve devamı maddeleri). Zamanaşımının durması demek, o ana kadar işlemiş olan zamanaşımı süresinin işlediği noktada durması, buna yol açan sebebin ortadan kalktığı andan itibaren kaldığı yerden işlemeye devam etmesi demektir. Zamanaşımının kesilmesi ise, borçlunun veya alacaklının ya da hâkimin belli fiillerinin sonucu olarak işlemiş bulunan zamanaşımı süresinin yanması ve kesilmeye neden olan olaydan itibaren yeni bir zamanaşımı süresinin işlemeye başlamasıdır.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun "Arabuluculuk sürecinin başlaması ve sürelere etkisi" kenar başlıklı 16. maddesi ise şu şekildedir:

"(1) Arabuluculuk süreci, dava açılmadan önce arabulucuya başvuru hâlinde, tarafların ilk toplantıya davet edilmeleri ve taraflarla arabulucu arasında sürecin devam ettirilmesi konusunda anlaşmaya varılıp bu durumun bir tutanakla belgelendirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Dava açılmasından sonra arabulucuya başvuru hâlinde ise bu süreç, mahkemenin tarafları arabuluculuğa davetinin taraflarca kabul edilmesi veya tarafların arabulucuya başvurma konusunda anlaşmaya vardıklarını duruşma dışında mahkemeye yazılı olarak beyan ettikleri ya da duruşmada bu beyanlarının tutanağa geçirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

(2) Arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçirilen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz."

Somut olayda, arabuluculuk süreci olan 2/1/2023-26/1/2023 tarihleri arasında zamanaşımı süresinin durduğu gözetildiğinde, ıslaha karşı zamanaşımı defi yerinde değildir.

Davalı ... Elektronik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili cevap ve beyan dilekçeleri ile dava dışı şirketine ... Araç Kiralama A.Ş.’ye davanın ihbarını talep etmiştir.

Davanın ihbarı, davanın taraflarından birisinin, davayı kaybetmesi durumunda kendisine rücu edebilecek üçüncü bir kişiye veya davayı kaybetmesi durumunda kendisinin rücu edebileceği üçüncü bir kişiye, tahkikat bitinceye kadarki süre içinde davayı bildirmesi şeklindeki tek taraflı usul işlemidir.

6100 sayılı HMK'nın 61. maddesinde; "Taraflardan biri davayı kaybettiği takdirde, üçüncü kişiye veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünüyorsa, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı üçüncü kişiye ihbar edebilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Davanın ihbarı, yazılı şekilde yapılır. İhbar, mahkemeye bu konuda verilecek bir dilekçe ile veya iadeli taahhütlü mektupla ya da noter aracılığıyla yapılabilir. İhbar dilekçesinin mahkemeye verilmesi durumunda mahkeme, ihbar olunana dilekçeyi tebliğ eder ve böylece ihbar işlemi tamamlanmış olur (HMK madde 61).

Davanın ihbarı ile, ihbar olunan yönünden zamanaşımı kesilmiş olmaz. Dava ihbar olunan kişi, davaya cevap verip fer’i müdahil olabilir veya sessiz kalabilir. Davaya katılmayan ihbar olunana, bundan sonra herhangi bir tebligat yapılmaz. İhbar olunanın, aleyhine hüküm kurulmadıkça kararı istinaf hakkı yoktur. Davanın ihbarı talebinin dikkate alınmaması, savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde olup kararın kaldırılma sebebidir.

Somut olayda, davalı vekili cevap dilekçesi ve beyan dilekçesi ile aracını kiraladığı şirkete davanın ihbarını talep etmiş olup, mahkemece bu talebin değerlendirilmemiş olması yerinde görülmemiş, davalı ... Elektronik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekilinin bu yöne ilişkin istinaf talebinin de yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Kabule göre de, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297 nci maddesinin 2 nci fıkrasında, “Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.” şeklinde düzenleme yer almaktadır. Söz konusu düzenleme, kamu düzenine ilişkindir.

Mahkemece, bu hükme aykırı olarak davalı Sigorta şirketinin sorumlu bulunduğu poliçe teminat limiti hükümde açıkça gösterilmeyerek infazda tereddüt oluşturacak şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

Kabule göre de, davalı ... Elektronik San. Ve Tic. A.Ş. yönünden kaza tarihi olan 16/1/2021 yerine faiz başlangıcının (talep de aşılmak suretiyle) 6/1/2021 olarak belirlenmesi de yerinde değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı ... Sigorta A.Ş. vekili ile Davalı ... Elektronik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekilinin istinaf taleplerinin kabulüne, uyuşmazlığın çözümünde etkili deliller toplanılmadan ve değerlendirilmeden karar verilmiş olması nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın yeninden görülerek, yukarıda açıklanan hususlardaki eksiklikler giderilerek, kararın davalılar tarafından istinaf edilmiş olması nedeniyle oluşacak usuli kazanılmış haklar da gözetilerek karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.