Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2023/2946 K.2025/1721

Sulh Hukuk Mahkemesince yukarıda tarih ve numarası yazılı Menfi Tespit davasında verilen karara yönelik, davacı vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla; dosyadaki tüm kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılardan . taş kırma tesisini dava dışı ...'den 30.12.2014 tarihine kadar aylık 17.000,00 TL kira bedeli ile kiraladığını, makinenin sözleşme gereği getirip işyerine kurulduğunu, ...'in 3 adet boş senedi ...'dan aldığını, kiralanan tesisin kira tarihi itibariyle senet metnine sonradan yazılan borçlu ... ... şirketiyle ve senet alacaklısı davalı gösterilen ... ile ilgisinin olmadığını, kiraya verenin ..., kiralayanın ... olduğunu, ...'in hiç tanımadığı hiçbir ticari ilişkisi olmadığı,

esasen kendisinin de ticari faaliyeti bulunmadığı sabit olduğu halde, 57.000,00 TL tutarında alacağı temlik aldığını, ... ....kiraladığı makineyi tekrar kiraya verdiğini, ... limited şirketinin temsilcisi ve sahibi olduğunu, ...alacak temlik ettiğini, aynı taş kırma makinesinin 19.11.2014 tarihinde ... ... Ltd. Şti tarafından sözleşme ile davacı ... ... Ltd.

Şti. ne kiralandığını, ...'a kiralandığı halde bu kere o kira sözleşmesi feshedilmeden ve bu sözleşmeden dolayı alınmış olan 3 adet senet ...'a iade edilmeden yeni bir kira sözleşmesi yapıldığını, ...'in ...'la yaptığı kira sözleşmesi incelendiğinde 30.12.2014 tarihine kadar makinenin ...'da kiralık olduğunu, 2015 ocak ayı itibariyle taş kırma işleminin bittiğini, bu tarihten itibaren geçen 3 senelik zaman zarfında kira bedeli talebinde bulunulmadığını, zira kira borcunun olmadığını belirterek,

Eskişehir 7. İcra Müdürlüğünün 2017/10925 E. sayılı ve 2017/10928 E. sayılı icra dosyalarında takip dayanağı yapılan senetlerin iptaline, takip dayanağı senetlerin borç doğurmadığının hükmen tespitine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; davanın öncelikle kendisi açısından husumetten reddine karar verilmesi gerektiğini, iki adet takibe dayanak bonolarda ... olarak alacaklı, borçlu, lehdar ve ciranta olarak hiçbir sıfatının olmadığını, davaya konu icra dosyalarında alacaklı olmadığından takibe dayanak bonolarda da kendisinin adı geçmediğinden dolayı davacıların kendisine husumet yöneltilemeyeceğini, davacı ... ile kendisi arasında yapılan bir bono olmadığını belirterek,

davanın kendisi açısından öncelikle husumetten, aksi kanaat hasıl olursa, esastan reddine, davacıların, kendisinin dava konusu bonolarda alacaklı ve lehdar, ciranta olmadığını bildikleri halde, hakkında haksız ve kötü niyetli olarak böyle bir dava açmaları nedeniyle davacılardan %20 kötüniyet tazminatının alınarak kendisine verilmesine, yargılama giderlerinin ve avukatlık ücretinin davacılara yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece; davacı ... ... ...ve ... yönünden davanın feragat nedeniyle reddine, davacı ...'ın davasının, davalılar ..., .... yönünden davanın reddine, davacı ...'ın davasının, davalı ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Davacı ... vekili istinaf dilekçesine özetle; davalı ... elinde bulunan senetlerin alacağın temliki yoluyla mı, yoksa ciro yoluyla mı geçtiği hususu yargılama makamı tarafından değerlendirilmediğini, Genel Kurul kararında malen kaydı bulunan kambiyo senedi alacaklılarının dayandıkları ilişkiyi düzenleme sebebinin ispat etmek mecburiyetinde olduklarını, yaptığı her iki icra takip dosyasında da senet lehtarı ...

Ltd Şti ve kendisine ciro eden...'e borçlu olarak gösterilip takip yapılmadığını, senet lehtarı ... .... icra takip dosyası açıp talepte bulunması halinde bu takipler rapora göre iptal edileceğini alacak borç ilişkisinin ... yönünden talepte bulunmanın mümkün olmadığını, diğer davacı ... ve ... Ltd Ştide yargılama aşamasında kira sözleşmesinden kaynaklanan bu borcu ödeyerek açtığı davadan vazgeçtiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Dava; taş kırma makinesi kira sözleşmesinden kaynaklı verilen kambiyo senedi yönünden (menfi tespit) borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Kira sözleşmesi 6098 sayılı TBK.nun 299 vd. maddelerinde düzenlemiş olup, 339. maddesinde; "Konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümler, bunlarla birlikte kullanımı kiracıya bırakılan eşya hakkında da uygulanır. Ancak bu hükümler, niteliği gereği geçici kullanıma özgülenmiş taşınmazların altı ay ve daha kısa süreyle kiralanmalarında uygulanmaz." şeklinde kira sözleşmesinin kapsamı belirlenmiştir.

Maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hakime aittir.(6100 sayılı HMK m.33).

Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkindir. (HMK 1 m.) Nitekim Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-c maddesi görevi dava şartları arasında saymıştır. Bu itibarla görev kuralları tarafların ileri sürmesine gerek olmaksızın hâkim tarafından ve yargılamanın her aşamasında resen gözetilir.

01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” sulh hukuk mahkemesi görevlidir.

Somut olayda; dava konusu kambiyo senedinin, davacı ... ile davalılardan ... arasında akdedilen taş kırma makinesi kira sözleşmesi doğrultusunda verildiği, iddia edilen kambiyo senetlerinin haksız yere icraya konulduğunu belirterek borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkin olup, uyuşmazlığın temeli kira sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklandığı anlaşıldığından görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.

Görev, dava şartı olup, kamu düzenine ilişkindir, yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözönüne alınması gerekir. Bu durumda görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi olup Ticaret Mahkemesi tarafından görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasına girilerek esas hakkında karar verilmiş olması doğru değildir.

Bu nedenle, davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvuru isteminin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılarak yeniden hüküm verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİHİ : 10/07/2025

... · Başkan Dr. ... · Üye ... · Üye ... Katip