Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/144 K.2025/282

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davacı ve davalıların Antalya ilinde fırıncılık alanında faaliyet göstermekte olduklarını, Antalya iline ilişkin olarak da Antalya Ticaret ve Sanayi odası ve Antalya Esnaf ve sanatkarlar odası tarafından belirlenen fiyat tarifesine göre 2015 yılı için 250 gr ekmeğin fiyatının 1,00 TL olarak belirlendiğini ve Antalya fırıncı esnafına fiyat tarifesinin verildiğini, ancak davalıların 1 adet 250 gr ekmeği ücret tarifesi gereği 1,00 TL kuruştan satması gerekirken 60-65 kuruşlara ve maliyet altında satarak düşük ücret ile hizmet vermek suretiyle il ve ilçe odalarınca belirlenen ücret tarifesine aykırı hareket etmekte olduklarını,

bu eylem ile ilçede faaliyet gösteren fırıncı esnafı ve diğer bakkal ve bayilere zararlar vermekte olduklarını, resmi gazetede yayınlanan 02.04.213 tarihli 28806 sayılı Ekmek israfını önleme kampanyası konulu genelge de toplum sağlığı amaçlanarak fırıncılara ve ilgili yerlere bununla ilgili çağrılarda bulunup izlenecek yöntemlerin belirtildiğini ve ne yazık ki davalıların düşük kalite ve hizmeti ve buna istinaden düşük fiyatla ekmek satmalarının bu genelgeye aykırı olduğunu, bu konuya ilişkin olarak taraflarınca her iki davalıya da 21.10.2015 tarihinde ihtarname gönderildiğini ve fakat haksız eylemlerine devam etmekte olduklarını,

davalıların söz konusu eyleminin 6102 sayılı TTK'nın 56. Maddesinde düzenlenen haksız rekabet fiilin oluşturmakta olduğunu iddia ederek, davalıların haksız rekabetinin tespitine, yapılan haksız rekabetin re'fini, yapılan haksız rekabetin men'ini, davalının yanlış ve yanıltıcı beyanlarının düzeltilmesini, sayın mahkeme tarafından haksız rekabet ve marka hakkına tecavüze karar verilmesi halinde ilgili kararın masrafı karşı taraftan alınmak üzere ilgililere tebliğ edilmesini ve kamuya yayın yolu ile duyurulmasını,

öncelikle ve ivedilikle tedbiren haksız rekabetin meni ile ücret tarifesi üzerinden ekmek satışının yapılmasına ve netice olarak davanın kabulü ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, davalı şirketin bulunduğu işyerinin ana cadde üzerinde olmadığını köhne bir yerde olduğunu, bu nedenle davalı şirketin herhangi bir şekilde haksız rekabet oluşturacak bir durumunun söz konusu olmadığını, davalının asla ve asla maliyetinin altında ekmek satmadığını, zaten ticaret hayatında ekmeği maliyetin altında satmanın tamamen intihar olduğunu, davalının ekmeği maliyetinin altında satıp satmadığını belirtirken ekmeğin üretim koşullarına da bakmak gerektiğini, davalı şirketin kullandığı binanın bizzat şirket sahibinin olduğunu, davalının ürettiği ekmeği karı-koca iki kişinin üretmekte olduğunu,

bunun dışında herhangi bir kimse herhangi bir işçinin şirkette çalışmadığını, bu hususların ekmeğin maliyeti hesaplanırken dikkate alınmasını talep ettiklerini, bunun yanında davanın açıldığı tarihte davalının ekmeği 80 kuruştan satarken 26.11.2015 tarihinden itibaren de 1,00 TL'den satmakta olduğunu, Antalya Ticaret ve Sanayi odası ve Antalya Esnaf ve sanatkarlar odası tarafından belirlenen fiyat tarifesine göre 2015 yılı için 250gr ekmeğin fiyatının 1.000,00 TL değil sadece 1,00TL olduğunu,

Antalya ilinin tamamında 26.11.2015 tarihinden itibaren ekmeğin 1,00 TL olduğunu ve davalının da bu tarihten sonra ekmeğin fiyatını 80 kuruştan 1,00 TL'ye çıkardığını, davalı şirketin fırıncı esnafına, bakkal ve bayilere zarar verme gibi bir durumunun da söz konusu olmadığını, davalının diğer fırıncı esnaflarla herhangi bir şekilde haksız rekabet içerisinde olmadığını, davalıya gönderilen ihtarnamede de davacının ekmeğin fiyatını 1.000,00 TL olduğunu yazdığını,

ekmeğin fiyatının ne zaman 1.000,00 TL'ye çıkacağını bilmemekle birlikte o zaman ekmek uygulamada ve Antalya'daki tüm fırınlarda 80 kuruştan ekmek satarken şu anda ekmeğin 1,00 TL olduğunu, davalının da ekmeği 1,00 TL'den sattığından davalının satmış olduğu ekmeğin fiyatının herhangi bir şekilde rekabet kurallarına aykırı olmadığını bu nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "...Dava, haksız rekabet hukuki nedenine dayalı haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi istemlerine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 55/1-a-6 maddesi uyarınca; ''Seçilmiş bazı malları, iş ürünlerini veya faaliyetleri birden çok kere tedarik fiyatının altında satışa sunmak, bu sunumları reklamlarında özellikle vurgulamak ve bu şekilde müşterilerini, kendisinin veya rakiplerinin yeteneği hakkında yanıltmak; şu kadar ki, satış fiyatının, aynı çeşit malların, iş ürünlerinin veya faaliyetlerinin benzer hacimde alımında uygulanan tedarik fiyatının altında olması hâlinde yanıltmanın varlığı karine olarak kabul olunur; davalı, gerçek tedarik fiyatını ispatladığı takdirde bu fiyat değerlendirmeye esas olur'' hükmü bulunmakta olup, tedarik fiyatının altındaki satışlar haksız rekabet niteliğinde olabilecektir.

Antalya Esnaf ve Sanatkarlar Odası Birlik Başkanlığı'nın yazı cevabına göre, 250 gr. somun ekmeğin 2015 yılı itibariyle satış fiyatı 1,00-TL olarak kararlaştırılmıştır. Gıda mühendisi ile rekabet uzmanından oluşan bilirkişi heyetinden alınan rapora göre 2015 yılı itibariyle 250 gr ekmeğin toplam maliyetinin 0,7067-TL olabileceği görüşü bildirilmiştir. Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas, ...

Karar sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda ise 2015 yılında 250 gr bir adet ekmeğin maliyeti 0,87 TL olarak hesaplanmıştır. SMMM bilirkişi ...raporuna göre, davalı tarafın 2015 yılında 250 gram bir ekmeği 0,5154.-TL. sına imal ettiği ve perakende ve toptan olmak üzere ortalama 0,5838.-TL. sına sattığı anlaşılmıştır.

Davalılar ekmek üretimi yapan şirket olup, 6102 TTK'nın 55/1-a-6. maddesinde belirtildiği şekilde ürettiği ekmekleri 1 adet 250 gr ekmeği bilirkişi kurulunca hesaplanan hesaplanan ekmek maliyetinin altında satışa arz ettiği, bu nedenle eyleminin haksız rekabet oluşturduğu anlaşılmıştır. (Aynı yönde emsal karar Yargıtay 11. H.D.,.E2020/1120, K. 2020/4883. Yargıtay 11. H.D.,E.2017/1916, K.2018/7379). açıklanan tüm bu nedenlerle davacının davasının kabulüne" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Mahkemeye sunulan bilirkişi raporlarında müvekkili aleyhine olumsuz bir ibarenin bulunmadığını, söz konusu bilirkişi raporlarının hepsinin dava boyunca kullanmış oldukları ifadeleri kanıtlar nitelikte olduğunu, hiçbir bilirkişi raporunda rekabet yasağını ihlal ettiklerine dair ifade bulunmadığını, 24/09/2018 tarihli bilirkişi raporunda dava konusu 6102 sayılı TTK'nın 56. Maddesinde tanımlanan haksız rekabet yönünden değerlemenin yersiz olduğu ifadelerine yer verildiği,

mahkemeye sunulan 12/07/2019 tarihli bilirkişi raporunda da davalıların satış fiyatlarının üretim maliyetinin altında olsa bile bunun tüm mal ve hizmet piyasalarında adil rekabet koşullarını sağlayan 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun açısından bir ihlal olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sebepleriyle müvekkilin haksız rekabet vasfını haiz eylemler içerisinde olmadığını doğruladığı,

ardından müvekkilin ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verildiği ve bilirkişinin mahkemeye sunmuş olduğu raporda, müvekkilinin ticari defterlerini usulüne uygun tuttuğu, müvekkil lehine delil oluşturabilecek vasfına sahip olduğu, müvekkilin 250 gram 1 ekmekten 0.0684 TL kar elde ettiği, müvekkilin yıllık kar marjı içindeki ekmek satış oranının %89.27 olduğu sonucuna varıldığı,

başka bir mali müşavir bilirkişinin 31/12/2020 tarihinde mahkemeye sunmuş olduğu bilirkişi raporunda da müvekkilin ticari defteri usulüne göre tuttuğu, 1 adet ekmeğin ne kadar satıldığı ile ilgili bir tespit yapılamamış olmasına rağmen müvekkilin yılı zararla değil karla kapattığı için ekmeğin maliyetinin altında satılmadığının kesin olduğu, ekmeğin belirlenen tarifenin altında yapılan satışlarda herhangi bir sınırlamanın mevcut olmadığını ve ekmeğin ucuza satılmasının herhangi bir haksız rekabet fiili oluşturmadığı sonucuna varıldığı,

dosyada yer alan bilirkişi raporlarının genel hatlarıyla incelendiği zaman davacı tarafın iddialarının yersiz olduğunu, bunun yanında müvekkilinin herhangi bir haksız fiilinin olmadığının sabit olduğunu, rekabet yasağını ihlal etmediğini, yapmış olduğu eylemlerin hukuka uygun olduğunu, gerekçeli kararda da bilirkişi raporlarına yer verildiği oradaki ifadelerde de müvekkil aleyhine en ufak bir olumsuz bulgulara yer verilmediği,

birden fazla bilirkişi raporu sunulmuş olmasına rağmen, yerel mahkemenin vermiş olduğu kararda sadece bir adet Yargıtay Kararını baz alarak hukuka uygun olmayan bir karar verdiğini, hukuken bu kararı kabul etmediklerini, davacı tarafın talebi doğrultusunda birden fazla kez aynı konudan bilirkişi raporu alındığını, fakat bu kadar fazla bilirkişi raporu sunulmasına rağmen, tartışmalı ve araştırılması gerekli bir anlaşmazlık söz konusuyken bu bilirkişi raporlarına riayet edilmemesini kabul etmediklerini, mahkemeden uzman görüşleri göz önünde tutarak karara varmasını talep ettiklerini,

müvekkilin yapmış olduğu satışların maliyetin altında olmadığını, müvekkil hiçbir şekilde rekabet yasağına aykırı hareketlerde bulunmadığını, müvekkilin iş yerinin köhne bir yerde olup iş yeri binasının da kendisine ait olması sebebiyle diğer firmalara göre maliyeti daha düşük olduğunu, bunun yanında iş yerinde başka çalışan da olmayıp müvekkil ve eşinin işleri yürüttüğü yani davacı tarafın bir aile işletmesine karşı bu davayı açtığı, belirlenen ekmek satış fiyatının azami satış fiyatı olup bu fiyatın altında satış yapılmasını engelleyen bir hususun söz konusu olmadığı,

zaten müvekkilinin davaya konu zaman diliminde de geçiminin neredeyse tamamını ekmek satışından elde ettiği ve o sene için seneyi karlı bir şekilde kapattığının bilirkişi raporlarında sabit olduğunu, buralardan da anlaşılabileceği gibi müvekkilin rekabet yasağına aykırı en ufak bir eylemde isteyerek ya da istemeyerek bulunmadığının su götürmez bir gerçek olduğunu, bu sebeplerle yerel mahkemenin vermiş olduğu kararın kaldırılmasını, ülkemizde de tam rekabet piyasasının geçerli olduğunu,

tam rekabet piyasasında firmaların rekabet yasağını ihlal etmeden fiyat belirleyebilmesinin gayet normal olduğunu yani müvekkilin belirlenen azami fiyatla satış yapmak zorunda olmayıp daha düşük fiyata satmasını engelleyen bir hüküm bulunmuyorsa o fiyata satmasının hayatın olağan akışına uygun olduğunu, dava konusu satışta da söz konusu olan piyasanın tam rekabet piyasası olduğunu, monopol piyasa olmadığnıı, müvekkilin rekabet yasağını ihlal eden hareketlerde bulunmadığı açık olduğunu beyan ederek istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, haksız rekabetin tespiti ve men'i istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı taraf, davalının oda tarafından belirlenen fiyatların altında ekmek satarak haksız rekabet yaptığını iddia etmektedir.

Esnaf ve Sanatkarlar Odalarının belirlediği ekmek satış tarifesi tavan fiyat sınırlaması olup, doğrudan doğruya tavan fiyatının altındaki satışlar haksız rekabet eylemini oluşturmamaktadır. Bu durumda davalının eyleminin haksız rekabet niteliğinde olup olmadığının belirlenmesi için 6102 sayılı TTK'nın 55. maddesi incelenmelidir.

6102 sayılı TTK'nın 55/1-a-6 maddesi uyarınca; ''Seçilmiş bazı malları, iş ürünlerini veya faaliyetleri birden çok kere tedarik fiyatının altında satışa sunmak, bu sunumları reklamlarında özellikle vurgulamak ve bu şekilde müşterilerini, kendisinin veya rakiplerinin yeteneği hakkında yanıltmak; şu kadar ki, satış fiyatının, aynı çeşit malların, iş ürünlerinin veya faaliyetlerinin benzer hacimde alımında uygulanan tedarik fiyatının altında olması hâlinde yanıltmanın varlığı karine olarak kabul olunur; davalı, gerçek tedarik fiyatını ispatladığı takdirde bu fiyat değerlendirmeye esas olur'' hükmü bulunmakta olup, tedarik fiyatının altındaki satışlar haksız rekabet niteliğinde olabilecektir.

Bilirkişi Yrd. Doç. Dr. ... tarafından düzenlenen 21.11.2016 tarihli raporda, işletme tezgahında 1 çuval undan ortalama 248 adet ekmek üretilebilmesinden hareketle 1 adet ekmeğin toplam maliyetinin 250 gr ekmek için 0,7067 TL olduğu, bayideki ekmeğin maliyetinin 0,8806TL olarak hesaplandığı, genel ortalama olarak 250 gr ekmeğin maliyetinin 0,7652TL olarak belirlendiği, 1 adet ekmeğin maliyetinin bulunulan il, un stokları, kullanılan üretim tekniği ve girdilerin önceliklerine bağlı olarak ekmek maliyetinin farklılaşabildiği, yani ekmek üretim miktarı artıkça maliyetlerin düştüğü, bu açıdan yapılan hesaplamaların sadece ortalama maliyet hakkında fikir verebileceği,

Mali Müşavir bilirkişisi ... ve hukukçu bilirkişi Prof. Dr. ... tarafından düzenlenen 24.09.2018 tarihli raporda, maliyet bilirkişi incelemesinde 250 gr ekmek için 0,7067 krş maliyet belirlendiği, 1 adet ekmeğin maliyetinin bulunan il, un stoklarına, kullanılan üretim tekniği ve girdilerin özelliklerine bağlı olarak fırından fırına farklılık gösterebileceği,

Antalya Fırıncılar Odası tarafından 250 gr ekmek için tespit edilen 1,00TL'lik satış fiyatı için 02.01.2014 tarih ve ... sayılı esnaf odaları birliği yönetim kurulu tarafından onaylanan azami hadleri gösterir tarife devam etmekte olup bu tarifenin altında yapılan satışlarda herhangi bir sınırlama mevcut değildir ifadesi ile ekmeğin tespit edilen 1 TL'lik ekmek fiyatının azami fiyat olduğu, bu fiyatın altındaki satış için herhangi bir kısıtlama olmadığı, davalılar tarafından 1,00 TL'nin altında satılan ekmeğin gramaj eksikliği ya da kalite düşüklüğü bakımından davacı tarafından dosyaya herhangi bir tespitim sunulmadığı,

dava konusunu 6102 sayılı TTK'nın 56. Maddesinde tanımlanan haksız rekabet yönünden değerlemenin yersiz olduğu, geçimini ekmek satarak kazanan bir firmanın ürettiği ekmeği kar etmeden satmasının ticari teamüllere göre mümkün olmadığı, tüketici lehine kamu yararına olarak temel ihtiyaç maddesi olan ekmeğin ucuza satılmasının herhangi bir haksız rekabet fiili oluşturmadığı, dava konusunu 4054 sayılı rekabet kanunu 4. Maddesi açısından değerlendirmek gerektiği,

Mali Müşavir bilirkişisi ...tarafından düzenlenen 11.03.2019 tarihli bilirkişi raporunda, davalı ...i'nin ibraz edilen 2015 yılı ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu ve sahibi lehine delil oluşturma vasfına sahip olduğu, davalının incelenen ticari defter kayıtlarına göre 2015 yılında brüt satış tutarının 149.124,05TL olduğu, tüm maliyetler ve diğer giderlerin düşülmesi sonucunda vergi öncesi 2015 yılında 15.811,95TL kar elde etmiş olduğu, yani maliyetin altında bir satışının olmadığı,

satış toplamının içerisinde kaç adet ekmek satıldığına ilişkin detay veriler ticari defterde yer alamayacağından 1 adet 250 gr ekmeğin ne kadara satıldığının tespitinin ticari defterlerden yapılmasının mümkün olmayıp ticari defterlere yansıtılan satılan mamül maliyeti tablosunun sunulması halinde 1 adet ekmeğin ne kadara satıldığının tespitinin mümkün olacağı ancak davalının 2015 yılım zararla değil kar ile kapatmış olmasından ötürü ekmeği maliyetinin altında satmadığının değerlendirildiği,

Gıda Mühendisi... ve Rekabet Başuzmanı... tarafından düzenlenen 12.07.2019 tarihli raporda, fırıncı esnafının da üyesi olduğu ilgili Oda ve Birlik tarafından belirlenen fiyat tarifelerinin azami hadleri gösterdiği, azami hadlerin altında ekmek satış fiyatlarının her fırıncı için serbestçe belirlenmesinin Kanuni bir hak olduğu, davalı durumunda bulunan...i. ile...nin ekmek satış fiyatlarının bu raporda yapılan hesaplamaya ve davalı işletme ticari kayıtlarının incelenmesine ait değerlendirmeyi kapsayan bir önceki bilirkişi raporunda yer alan değerlendirmeden hareketle maliyetlerin altında olmadığının tespit edildiği,

davalıların satış fiyatlarının üretim maliyetinin altında olsa bile bunun tüm mal ve hizmet piyasalarında adil rekabet koşullarını sağlayan 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun açısından bir ihlal olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sebepleriyle davalıların, haksız rekabet vasfını haiz eylemler içerisinde olmadığı,

Mali Müşavir bilirkişisi... tarafından düzenlenen 31.12.2020 tarihli bilirkişi raporunda, davalı ...nin ibraz edilen 2015 yılı ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu ve sahibi lehine delil oluşturma vasfına sahip olduğu, davalı şirketin 2015 yılında 250 gram bir ekmeği 0,5154.-TL'ye imal ettiği ve perakende ve toptan olmak üzere ortalama 0,5838.-TL'ye sattığı, bu durumda da davalı şirketin 2015 yılında 250 gram 1 ekmekten 0,5154 — 0,5838 - 0,0684.-TL tutarında net kar elde ettiği, davalı şirketin 2015 yılında 133.116,64.-TL. ekmek net satışı ve 16.007,41.-TL.

Ticari mal satışı olmak üzere toplam 149.124,05.-TL tutarında net satışının olduğu, davalı şirketin 2015 yılındaki bu ekmek ve ticari mal satışlarından 15.811,95.-TL. tutarında net kar elde ettiği, davalı şirketin elde ettiği yıllık kar marjı içindeki ekmek satış oranının %89,27 olduğu kanaat ve sonucuna varılmıştır.

Dosya kapsamında mahkemece aldırılan bilirkişi raporlarında, davalının sattığı 250 gr ekmeğin birim fiyatının maliyetinin altında olmadığının tespit edildiği, davacı tarafından davalıların 1,00 TL'nin altında satılan ekmeğin gramaj eksikliği ya da kalite düşüklüğüne yönelik herhangi bir iddiasının ve delilinin bulunmadığı, dolayısıyla haksız rekabetin oluşmadığı, mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur. Bu nedenle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü gerekmiştir. Ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden karar kaldırılarak yeniden hüküm kurulabilecektir.

Sonuç olarak, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince esastan kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve davalı .... hakkında verilen hükmün istinaf edilmemesi nedeniyle adı geçen davalı yönünden kesinleştiğinden usuli kazanılmış haklar gözetilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...