Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/1198 K.2024/1153

İlk Derece Mahkemesinin dava dosyası istinaf yasa yolu incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Başkanın inceleme raporu okundu.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkil şirketin, inşaat malzemelerine yönelik satış yaptığını, bu amaçla müşterilerinden almış olduğu ve müvekkil firmanın alacağına yönelik düzenlenen ... , ...

Şubesi'nin ... seri numaralı 31/07/2024 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 227.325,00-TL bedelli çeki, müvekkilin müşterisine kargolamak amacıyla 17/04/2024 tarihinde kargoya verdiğini, 08/05/2024 tarihinde çekin ellerine ulaşmaması sebebiyle müşterisinin müvekkiline bildirmesi ile çekin kargolanması esnasında sürünceme kalmış olduğunu ve akabinde kaybolduğunu öğrendiğini, akabinde müvekkil şirket yetkilisinin hiç zaman kaybetmeden meydana gelen kayıp eşyası ile ilgili olarak ...

Polis Merkez Amirliği'ne vermiş olduğu ifade tutanağının dilekçeye ekli olduğunu, ... , ... /...

Şubesi'nin ... seri numaralı 31/07/2024 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 227.325,00-TL bedelli çalınan bu çekin piyasada ticari itibari yüksek olan müvekkili lehine keşide edilmiş olduğundan ve çeklerin vadelerinin henüz gelmemiş olması sebebiyle, çek vadeleri geldiğinde çeklerin karşılığının bankadan tahsil edilme olasılığının oldukça yüksek olduğunu, çeklerin bankadan tahsil edilmesini engellemek ve çekin üçüncü şahısların eline geçmesinin müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını,

devamında da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini, davanın kabulü ile çekin ödenmesini önlemek için ivedilikle ödeme yasağı konulmasına, yapılacak yargılama sonunda söz konusu çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece 14/05/2024 tarihli ara karar ile; "... davacının iş karşılığında dava konusu çeki kargo ile hamil olacak kişiye göndermek istediğini, ancak çeki göndermeyi unuttuklarını, müstakbel hamilin ise henüz vadesi gelmiş/gelmemiş alacağını tahsil etmek için davacıyı aradığını beyan etmekle, davacının borcunu ödemek için kullanmak istediği çeki kargı ile göndermek istemesi, bedeli nispeten çekin borca karşılık olarak kargo ile gönderilmesinin unutulmasının basiretli bir tacirin hayatın olağan akışında yapacağı bir hareket olmadığı, bu suretle yaklaşık ispat hususunda mahkememizde kanaat oluşmadığından tedbir talebinin reddine" karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ihtiyati tedbirin, kesin hükme kadar devam eden yargılama boyunca, davacı veya davalının (dava konusu ile ilgili olarak) hukuki durumunda meydana gelebilecek zararlara karşı öngörülmüş geçici nitelikte, geniş veya sınırlı olabilen hukuki koruma olduğunu, ihtiyati tedbirin, diğer fonksiyonları yanında davanın devamı sırasında ve verilecek hükmün kesinleşmesine kadar olan süreç içerisinde dava konusu şey üzerinde yeni bir takım ihtilafların çıkmasını da önleyici niteliği bulunduğunu,

HMK madde 389 gereği "mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir" hükmü bulunduğunu, bu nedenle, müvekkil adına telafisi imkansız zararlar meydana gelmeden dava konusu çeke tedbiren ödeme yasağı konulmasına karar verilmesi gerektiğini,

mahkemece yapılacak istinaf incelemesi neticesinde yerel mahkemece verilen 14/05/2024 tarihli tedbir talebinin reddine ilişkin ara kararın kaldırılarak dava konusu ... , ... /... ... seri numaralı 31/07/2024 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 227.325,00-TL bedelli çek için teminatsız olarak aksi halde ise uygun görülecek teminat karşılığı tedbiren ödeme yasağı konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, talep ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin ara kararın kaldırılması istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

TTK'nun 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye kambiyo senedi yerine mahkemeden alacağı zayi kararını ibraz sureti ile TTK'nun 739. maddesinde düzenlenen hamilin ibraz yükümlülüğünü ortadan kaldırma amacı taşıyan bir başka deyişle zayi ettiği kambiyo senedini ibraz edemeyen hamile, keşideciye karşı senet yerine geçecek olan zayi kararını ibraz sureti ile keşidecinin ödeme yapmasını sağlayan hukuki bir olanaktır.

Mahkemece, davacı tarafça dava dilekçesine ekli olarak çekin ön yüzünün fotokopisinin sunulduğu, arka yüzüne ilişkin herhangi bir belge ve bilginin sunulmadığı, ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için yeterli kanaatin oluşmadığı gerekçesiyle önleyici önlem niteliğinde ödeme yasağı talebinin reddine karar verilmiştir.

Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir. Somut olayda davacı tarafından, dava konusu çekin kaybedildiği ileri sürülmüş ve anılan çekin tarih, numarası ve bilgileri ile çek keşidecisi olduğu ileri sürülen 3. Kişi ile ilgili bilgiler, çek fotokopisi sunulmuştur.

Sunulan çek fotokopisinden ilgili çekin lehdarının davacı olduğu, çekin davacı adına keşide edildiği görülmüştür Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gereklidir.

Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, çeklere de uygulanacak olan TTK 757 ve devamı maddelerindeki zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerinin uygulanmasını ve bu nitelikte açılan davalarda ödeme yasağı talebini imkânsız hale getirecektir.

Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek; bu durumda 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin yollamasıyla çeklerde de uygulanması gereken 758 ve devamı maddeleri uyarınca çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilecek, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı, açılmaması halinde ise, ödeme yasağının kaldırılması ve çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulacaktır.

Tüm bu hususlar da gözetildiğinde;

Mahkemece, somut uyuşmazlık yönünden davacı vekilince sunulan mevcut delillerin yeterli sayılarak ve davacının işbu davayı açmasında yasal bir engelin bulunmadığı da değerlendirilerek yazılı gerekçe ile koruyucu önlem niteliğinde talep edilen ödeme yasağı talebinin reddi kararı doğru görülmemiştir. Bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesinin ödeme yasağı talebinin reddine dair 14/05/2024 tarihli ara kararının ortadan kaldırılarak dairemizce dava konusu çek tutarı üzerinden takdir edilecek teminat karşılığında ödeme yasağı kararı verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

...