Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/737 K.2025/797

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; keşideci ... tarafıdan müvekkiline ... Bankası A.Ş. ... ... Şubesi' ne ait ..., ..., ... ve ... olan çeklerin koçanlarının verildiğini, ancak müvekkilinin zilyedi olduğu dava konusu çekleri iradesi dışında elinden çıkıp kaybolduğunu, zayi olan bu dava konusu çeklerin kötü niyetli 3.kişilerin eline geçmesi ve kullanılması durumunda müvekkili aleyhine telafisi güç ve imkansız zararlar meydana geleceğini belirterek, dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Dava hasımsız olarak açılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "... davacı, ... Bankası ... Şubesi'ne ait çeklerin koçanıyla birlikte murisi olan babasına verildiğini, çeklerin keşide edilip edilmediğini bilmediklerini, babasının vefatıyla çeklerin miras yoluyla kendilerine intikal ettiğini, çeklerin iradesi dışında elinden çıktığını belirterek, çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmektedir. Zayi nedeniyle çek iptali davasını ancak hamil açabilir.

Keşidecinin ya da mirasçısı olan davacının bu davayı açma hakkı bulunmamaktadır. Zira, hesap sahibi/keşideci ve murisin yerine geçen mirasçılar, muhatabı çeki ödemekten men edebilecektir.

Diğer taraftan, murisin çekleri keşide ettiği ve çeklerin tedavüle çıktığı davacı tarafından ispatlanamamış olup; boş çek yapraklarının kambiyo senedi niteliği bulunmadığı, hesap sahibi veya mirasçıları tarafından zayi nedeni ile iptal davası açılamayacağı, çek yaprağının ele geçirilenlerce imzalanıp doldurulması durumunda ise çeke dayalı hak iddia edene karşı menfi tespit davası açılabilecek olması nedenleriyle davanın reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin babasının vefat ettiğini, müvekkilinin babasına ait çek koçanları olduğunu hatırlamakla birlikte müteveffanın ölümü üzerine uzunca süre arama yaptığını ve neticesinde çek koçanlarını bulamadığını, müvekkili tarafından bütün bankaların tek tek gezildiğini ve ... Bankası A.Ş ... ...

Şubesine ait, çek numaraları ..., ..., ..., ... olan çek koçanlarının müvekkilinin babasına zamanında verildiğinin anlaşıldığını, koçanların akıbetinin bilinmediğini, müvekkilinin doğal olarak zilyedi olduğu dava konusu çeklerin iradesi dışında elinden çıktığını, kaybolduğunu, zayi olan çeklerin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi ve kullanılması durumunda müvekkili aleyhine telafisi güç ve imkansız zararların meydana geleceğini, zayi olan çekin iptali gerektiğini, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisinin de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesi olduğunu,

davacı tarafından, dava konusu çek koçanlarının bulunamaması ve çek sahibinin vefat etmesi suretiyle zayi olduğunun ileri sürüldüğünü ve anılan çeklerin içeriği hakkında bilginin sunulduğunu, Yargıtay'ın genel kabulü uyarınca esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gerektiğini, aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanmasının, zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getireceğini, mahkemece,

somut uyuşmazlık yönünden sunulan mevcut delillerin yeterli sayılarak ve davacının işbu davayı açmasında yasal bir engelinin bulunmadığı kabul edilerek, bir karar verilmesi gerekirken işbu hususlar değerlendirilmeksizin haksız ve hukuka aykırı olacak şekilde davanın reddine karar verildiğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6102 Sayılı TTK' nın 818/1-s maddesi yollamasıyla TTK' nın 757 vd. maddelerinde zayi nedeniyle çek iptali davası açılabileceği düzenlenmiştir.

Davacı tarafça; banka tarafından çeklerin koçanıyla birlikte murisi olan babasına verildiği, çeklerin keşide edilip edilmediğini bilmedikleri, babasının vefatıyla çeklerin miras yoluyla kendilerine intikal ettiği ve çeklerin iradesi dışında elinden çıktığı belirtilerek, çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 20/04/2018 tarih ve ... Esas ve ... Karar sayılı kararında da açıklandığı üzere; boş çek yaprakları kıymetli evrak niteliğinde olmadığından çek iptali davasına konu olamayacağı gibi çek iptali davası hamil tarafından açılabilir. (Benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2015/11492 Esas, 2016/6649 Karar sayılı ilamı )

HMK m. 359/3 uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, TTK'nın 781/1 maddesi göre.

780 inci maddede gösterilen unsurlardan birini içermeyen bir senet ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarda yazılı hâller dışında çek sayılamamasına, iptalinin talep edilememesine dava konusu çek yaprakları boş olduğundan ve kıymetli evrak niteliğinde bulunmamasına, HMK m. 355/1. gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın yukarıda açıklanan gerekçe ile usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre;

davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

...