Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/239 K.2025/101

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 23/07/2019 tarihinde, davalı ... ait, diğer davalı ... şirketi nezdinde zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesiyle sigortalı ve davalı ... idaresindeki ... plakalı araç ile davacıya ait ... plaka sayılı aracın çarpışması sonucu meydana gelen trafik kazasında davacı aracının ağır şekilde hasarlandığını, davalı sürücünün olayda tam kusurlu olduğu,

aracın tamiri ekonomik olmadığından hurdasının 12.000,00 TL'ye satıldığını ve aracın ikinci el piyasa rayicinin 55.000,00 TL civarında olduğunu beyanla araç hasarından dolayı uğranılan zarara karşılık artırılmış haliyle 33.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden (sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihinden faiz işletilmesi ve sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı tutulması) işleyecek yasal faiziyle davalılardan müşterek ve müteselsil tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI CEVABININ ÖZETİ

Davalı ... Şirketi vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; dava öncesi zarar tespitine esas ilgili evraklarla birlikte usulünce müvekkili şirkete başvuru yapılmadığı, bu yöne ilişen dava şartının tamamlanmadığı, kazaya karışan ... plakalı aracın şirketleri nezdinde trafik sigorta poliçesinin bulunduğu, sorumluluklarının sigortalı araç sürücüsünün kusur oranında, sigorta genel şartları kapsamında ve azami poliçe limiti olan 36.000,00 TL ile sınırlı olduğu, kusurun ve zararın usulünce ispatı gerektiği, dava öncesi temerrüt oluşmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; davanın belirsiz alacak şeklinde açılmasına hukuki yararın bulunmadığını, davacının aşır hızlı seyretmesi ve gece vakti aydınlatma bulunmayan kavşağa yaklaşırken hızını azaltmadığından kazanın vukunda asli ve tam kusurlu olduğunu, davacı aracının hafif şekilde hasarladığını, aracın hurda hale geldiği iddiasının gerçekle bağdaşmadığı,

fahiş tutarda tazminat istendiğini, daha evvelden aracın geçmiş hasar kaydının ve kazasının bulunduğunu, zaten hasarlı halde olan aracın sonraki kazadan dolayı değer kaybına uğramayacağını, düşük bedele aracın satılmasının da danışıklı bir işlemden ibaret olduğunu, aksi durumda da zarar tespitinde kaza tarihindeki verilerin esas alınması gerektiğini, olay tarihinden faiz isteminin de yersiz olduğunu, ayrıca müvekkiline ait aracın ... nezdinde kasko sigorta poliçesinin mevcut olup talep olunan tazminatların poliçe kapsamında kaldığını beyanla davanın reddini istemiştir.

DELİLLER

Trafik kazası tespit tutanağı, zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi örneği, kusur ve tazminat bilirkişisi raporu, tüm dosya kapsamı.

İDM KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; temin edilen kusur raporunda davalı sürücünün asli ve tam kusurlu olduğunun belirtildiği, yine tazminat bilirkişi raporunda aracın hasar bedelinin KDV dahil 77.297,62 TL hesaplandığı, ikinci el piyasa değerinin ise 45.000,00 TL olduğu ve tamirin ekonomik olmadığı, hurda değerinin ise 12.000,00 TL edeceği, bu halde bakiye zarar tutarının 33.000,00 TL olarak saptandığı, raporların dosya kapsamına uygun olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 33.000,00 TL tazminatın davalılar ... ve ...

Şirketi'nden olay tarihi olan 23/07/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, davalı ... Şirketi'nden temerrüt tarihi olan 18/07/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline (davalı ... Sigorta Şirketi poliçe teminat limitleri ile sınırlı sorumlu olmak üzere) karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; kavşağa dönüşte hızını azaltmayan davacının KTK 52/1-a maddesinde belirtilen trafik kural ihlalinden dolayı asli kusurlu olduğunu, hükme esas alınan kusur raporunda belirtilen hususa değinilmediğini, davalı sürücünün alkol seviyesinin yasal promilin üzerinde olmadığını, aracın hurda olacak şekilde hasarlanmadığını, araç satışının muvazaalı yapıldığını, tazminat bilirkişisi raporunda aracın ikinci el piyasa değerinin fahiş kabul edildiğini, gerçek piyasa koşullarına göre belirlenmediğini, davacının 03/07/2020 tarihli talep dilekçesinde hasarın 23.000,00 TL olduğunu belirttiğini, hatalı ıslah yaptırılarak daha fazla değer kaybına hükmedildiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ...

Şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava öncesi müvekkili şirkete usulünce başvuru yapılmadığını, kaza sonrası aracın hurda olduğunun ispatlanamadığını, bilirkişi raporunun denetime elverişi olmadığını, hurdanın 12.000,00 TL'ye satıldığı beyanına itibar ile aracın ikince el piyasa değerinden doğrudan hurda indirimi uygulandığını, öncelikle sovdaj değerinin saptanması gerektiğini, araç değer kaybının sigorta genel şartları ekinde yer alan formüle göre hesaplanmadığını, piyasa koşullarına göre belirleme yapan bilirkişi raporundaki değer kaybı zararının da fahiş hesaplandığını,

olaya davacı yanın da kusurlu olmasına rağmen sigortalı araç sürücüsüne asli ve tam kusur verildiğini, dava öncesi temerrüt oluşmadığından faize hükmedilmemesi gerektiğini, aksi durumda dahi dava tarihinden faiz ile müvekkilinin sorumlu tutulabileceğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

Davacı vekili ve .. istinaf yasa yoluna başvurmamıştır.

İSTİNAFA CEVAP

Davacı vekili istinaflara cevap vermemiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlık, trafik kazasına bağlı araç hasarı nedeniyle bakiye araç bedeli isteğine ilişkindir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Davacı, trafik kazası sonucu aracının ağır şekilde hasarlandığını ve hurda halde satıldığını, hurda bedeli mahsup edildikten sonra aracın ikince el piyasa değerinin karşı aracın sürücüsü, kayıt maliki ve trafik sigortacısı olan davalılardan tahsilini talep etmiş, ilk derece mahkemesince yürütülen yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

1-)Somut dosyada bilirkişi heyeti tarafından sunulan raporda, davacıya ait aracın kaza tarihinden önce 4 adet hasar kaydının bulunduğu belirtilmiş ise de bu hasar kayıtlarına ilişkin bilgi ve belgeler dosya arasında getirtilmediğinden, bilirkişiler tarafından sunulan raporda aracın rayiç bedelinin ve sovtaj değerinin tespiti hususunda aracın önceki hasar kayıtları dikkate alınmaksızın rapor sunulduğu anlaşılmıştır. Oysa, aracın rayiç değerinin, aracın kaza tarihinden önceki hasar kayıtları göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi ve aracın hasar durumu da gözetilerek araca pert total işlemi uygulanıp uygulanmayacağının takdiri gerekmektedir.

Bu durumda mahkemece yapılması gereken iş, davacıya ait aracın kaza tarihinden öncesine ait hasar kayıtlarının ilgili sigorta şirketlerinden veya sigorta bilgi ve gözetim merkezinden getirtilerek, aracın kaza tarihi itibariyle rayiç değerinin önceki hasar kayıtları da gözetilerek belirlenmesi, kaza sonrası oluşan hasara ilişkin hasar bedeli dikkate alınarak araç için pert total işlemi uygulanıp uygulanmamasının gerekip gerekmediği hususu takdir edilerek rapor tanzimi için daha önce rapor sunan bilirkişiden ek rapor alınması veya gerekli olması halinde yeni bir bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesidir.

2-)Somut olaya ilişkin kaza tespit tutanağına göre, davalının kavşakta "dur" levhasına rağmen ilk geçiş hakkını vermemek suretiyle kural ihlali yaptığı, davacının ise kavşağa yaklaştığında hızını azaltmamak suretiyle kural ihlali yaptığı yönünde tutanak düzenlendiği görülmüştür. Somut dosyada trafik bilirkişisinden alınan kusur raporunda da, kaza tespit tutanağı ile uyumlu olacak şekilde kural ihlalleri tespit edilmiş, ancak herhangi bir kusur oranı bildirilmemiştir.

Somut dosyada trafik, nörolog ve sigorta eksperi bilirkişiden alınan heyet raporunda ise, kazanın alkolün etkisiyle olduğu ve "dur" levhasına rağmen ilk geçiş hakkını karşı tarafa vermeyen davalı sürücünün tam kusurlu olduğu yönünde rapor tanzim edilmiştir. Mahkemece bilirkişi heyetinden alınan son rapora itibar edilerek hüküm kurulması yoluna gidildiği, bilirkişi raporları arasındaki çelişkiyi giderecek şekilde bir rapor alınmadığı anlaşılmıştır.

Somut dosyada alınan bilirkişi raporları arasında kusur oranları yönünden çelişki bulunduğundan, bu çelişkileri giderecek şekilde denetime elverişli bir kusur raporu alınarak hüküm kurulması gerekir.

Bu durumda ilk derece mahkemesi tarafından yapılması gereken iş; ATK Trafik İhtisas Dairesinden, önceki kusur raporları arasındaki çelişkiyi giderecek ve tarafların davaya konu trafik kazasındaki kusur oranlarını belirleyecek şekilde denetime elverişli ve gerekçeli bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre karar verilmesidir.

3-)Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 11/10/2023 gün ve ... esas, ... karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere; davanın esası hakkındaki yargılamanın devamı için, diğer bir anlatımla davanın esasına girilebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu hususlara dava şartları denir. Dava şartları, davanın açılabilmesi için değil, yargılamanın devamı için gerekli hususlardan olduğundan bir kısım dava şartları tamamlanabilir nitelikte olabilir. Tamamlanabilir dava şartları söz konusu olduğunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 115 inci maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca eksikliğin giderilmesi için davacı tarafa kesin süre verilip sonucuna göre karar verilmelidir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesi ile zorunlu mali sorumluk sigortasından faydalanmak isteyen hak sahiplerinin dava yoluna gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru yapması gerektiği düzenlenmiş olmakla birlikte başvurunun yapıldığı ancak eksik ya da usule uygun olmayan belge ile başvurulduğu hâllerde bu eksikliğin tamamlanabileceği açıktır.

Eldeki dosyada da davacının, dava açılmasından önce davalı sigortaya başvuru yaptığı konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Ancak somut dosyada yargılama sırasında sigorta şirketinden başvuruya ilişkin evraklar celp edilmediğinden başvurunun eksiksiz bir şekilde yapılıp yapılmadığı, davalı sigorta şirketinin başvuruyla ilgili davacıya yanıt verip vermediği ve davacının eksik evrak mevcut ise bu eksiklikleri giderip gidermediği hususları tespit edilememiştir.

Davalı sigorta şirketine başvuru yapılması hususu dava şartı olduğundan ve temerrüt tarihini de etkileyeceğinden başvuruya ilişkin evrakların eksiksiz bir şekilde getirtilerek, dava tarihinden önce usulüne uygun olarak yapılmış bir başvuru olup olmadığı ve dava şartının yerine getirilip getirilmediği denetlenerek dava şartı yerine getirilmemiş ise dava şartı eksikliğini gidermek üzere HMK 115/2 maddesi uyarınca davacı tarafa kesin süre verilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bunun yanında, sigorta şirketine başvuru tarihi temerrüt tarihinin belirlenmesi açısından önemli olup, yukarıda açıklandığı şekilde sigorta şirketine başvuru evrakları eksiksiz bir şekilde getirtildikten sonra, dava tarihinden önce sigorta şirketine usulüne uygun bir başvuru olup olmadığı ve temerrüdün oluşup oluşmadığı değerlendirildikten sonra, davacının talebi olan işlemiş faizin başlangıç tarihinin buna göre belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme sonucu karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davalılar vekillerinin istinaf isteminin kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının davalı ... vekili ve davalı ... Şirketi yönünden esası incelenmeden kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, davalılar vekillerinin diğer istinaf istemlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.

...