Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/675 K.2026/223

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davalı ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya ait ... plakalı otomobile davalı ... idaresindeki ... plakalı otomobilin çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza nedeniyle Denizli 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

D.İş sayılı dosyası ile delil tespiti yaptırıldığını, davacıya ait aracın yurt dışı kayıtlı olduğu ve aracın mevcut haliyle yurt dışına çıkarılamayacağı için yapılan delil tespiti neticesinde perte ayrılması uygun görülmesi nedeniyle 09/03/2021 tarihinde Denizli Gümrük Müdürlüğüne başvuru yapılarak gümrüğe terk kaydı düşülmek suretiyle ...

Yediemin otoparkına teslim edildiğini, KTK 97 maddesi uyarınca davalı sigorta şirketine yaptıkları başvuruya süresi içerisinde cevap verilmediğini belirterek 30.000,00 TL pert bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI CEVABININ ÖZETİ

Davalılar ... ve ... vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; davalı müvekkilleri aleyhine açılan iş bu davanın yasaya-hakkaniyete ve gerçeklere aykırı olduğunu, davacının aracının ...'deki rayiç değerinin değil Almanya'daki rayiç değerinin tespit olunmasının zorunlu olduğunu, kazanın oluşumuna kusuru ile sebebiyet veren davacının davasının haksız ve hukuki mesnetten yoksun olduğunu, davacının sigorta şirketine iş bu kaza neticesinde ödeme yapılıp yapılmadığının sorulmasını ve ödeme varsa tenziline karar verilmesini talep ettiklerini beyanla davanın reddini istemiştir.

DELİLLER

Kaza tespit tutanağı, kusur raporu, bilirkişi raporu, sigorta evrakları, tüm dosya kapsamı.

İDM KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; meydana gelen trafik kazasında davalı sürücünün asli ve tam kusurlu olduğu, buna göre davalıların davacının aracında oluşan pert bedelinin tamamından, araç işleten olan malik, kaza sırasında araç sürücüsü olan haksız fiil faili ve ZMMS poliçesi nedeniyle müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 24.080,00 TL pert bedelinin davalılar ... ve ...'den 12/09/2019 kaza tarihinden itibaren işleyecek, davalı sigorta şirketinden 20/05/2021 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davada alınan raporda müvekkili şirkete sigortalı araç sürücüsüne izafe edilen kusur oranını kabul etmediklerini, kazanın oluşumunda hava durumu, yol şartları ve kazanın oluşumunu etkileyebilecek diğer hususların dikkate alınmadığını, trafik kazası tespit tutanağı bilgilerinin eksiksiz ve doğru bir şekilde doldurulması,

asli, tali veya diğer kusur durumları ile yeterli incelemeyle tespit edildiğini, çelişkilerin giderilmesi için yeniden kusur raporu alınması talep ettiklerini, araç rayiç bedelinin kabulünün mümkün olmadığını, mahkemece sovtaj bedeli değerlendirilmeden hüküm kurulmasının yerinde olmadığını, eksik inceleme ile tespitin bilirkişilerce eksik inceleme ile yapılan iş bu hesaplamanın hasar bedelinin fahiş tespitine sebebiyet verdiğini, hasar bedeline ilişkin tazminat talebinin kabulünün mümkün olmadığını, aleyhlerine hükmedilen yargılama gideri ve vekalet ücretinin kabulünün mümkün olmadığını,

başvuruyu kabul anlamına gelmemek kaydı ile müvekkili şirketin poliçe teminatı ve poliçe limiti kapsamında sorumlu olduğunu, kanuna, yerleşik içtihatlara aykırı hüküm kurmaya elverişli olmayan eksik ve hatalı raporlar hükme esas alındığını, ilk derece mahkemesi tarafından eksik incelemeye dayalı hüküm tesis edildiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

Davacı vekili ile davalılar ... ve ... vekili istinaf yasa yoluna başvurmamışlardır.

İSTİNAFA CEVAP

Davacı vekili istinafa cevap vermemiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlık, trafik kazası nedeniyle araç hasarından kaynaklanan maddi tazminat isteğine ilişkindir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Davacının kullandığı yabancı plakalı araca, davalıların maliki, sürücüsü ve trafik sigortacısı olan aracın çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiş, davacı aracın pert bedelinin davalılardan tahsilini talep etmiş, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davalı ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Karara karşı davacı vekili ile davalılar ... ve ... vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmadığından, davalılar ... ve ... yönüyle ilk derece mahkemesi kararı kesinleşmiştir.

6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

1-Davalı sürücü ..., sevk ve idaresindeki ... plakalı otomobil ile ... Caddesini takip ederek ... Parkı istikametinden gelip ... Caddesi istikametine seyir halinde iken ... kavşağına geldiğinde ışıklı kavşak sisteminde kendisine kırmızı ışık (DUR) yandığı halde durmamış, ışık ihlali yaparak aracının ön kısımları ile sürücü ... sevk idaresindeki ... plakalı otomobili ile ... Sokağı takip ederek ... kavşağı istikametine seyir halinde iken kendi ifadesine göre kavşak sisteminde kendisine yeşil (GEÇ) ışık yanıp sönerken geçişine başlamış ve kavşağa giriş yaptığı esnada aracının sol ön çamurluk ve sol ön kısımlarına çarptıktan sonra savrularak orta refüje çarpması neticesinde dava konusu maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir.

Kaza anına ilişkin kamera kaydı incelendiğinde davalı sigorta şirketinin ZMMS sigortacısı olduğu ... plaka sayılı aracın kırmızı ışık ihlali yaptığı anlaşılmıştır.

... plakalı otomobil sürücüsü davalı ...’in 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda yer alan sürücülere ait asli kusur sayılan kusurların belirtildiği kanun maddelerinden 84/a“ Kırmızı ışıklı trafik işaretinde geçmek” ve yine aynı kanunda belirtilen sürücü kusurlarından; 47/1-b “Madde 47–Karayollarından faydalananlar; b) Trafik ışıklarına, uymak zorundadırlar.” Kurallarını ihlal ettiği, sürücü ... idaresindeki ... plakalı otomobili ile kazanın oluşumu ile ilgili kural ihlalinin bulunmadığının anlaşılmasına göre davalı sigorta vekilinin kusura yönelen istinaf itirazlarının reddine karar verilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkemesinin kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair istinaf itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davacıya ait araç yabancı plakalı olup kaza sonucu hasar görmüştür. Davacı tarafından hasarlı araç yurt dışına çıkarılamadığından Gümrük Müdürlüğü’ne başvurduğunu, gümrüğe terk kaydı düşülerek yediemin otoparkına aracın teslim edildiğini beyan etmiştir. Dosyada sigorta eksperi bilirkişiden aldırılan rapora göre; hasarlanan araçla ilgili işçilikler ve yedek parçalar toplamının 50.532,2 TL olduğu, aracın tamirinin ekonomik olmadığı, kaza tarihi itibarıyla normal şartlarda piyasa rayici olarak 3.500,00 euro (3.500,00 x 6,88= 24.080,00 TL) olarak davacı zararının aracın Almanya'daki olay günündeki rayiç değerine göre belirlendiği görülmüştür.

Davacıya ait araç yabancı plakalı olup kaza sonucu hasar görmüştür. Davacı tarafından hasarlı araç yurt dışına çıkarılamadığından Gümrük Müdürlüğü’ne terk edildiği ileri sürülmüş ise de dosya içerisinde aracın gümrüğe kati olarak terk edildiğine dair yazıya rastlanamamıştır.

Bu itibarla öncelikle mahkemece Gümrük Müdürlüğünden davacıya ait yabancı plakalı aracın kati olarak gümrük müdürlüğüne terk edilip edilmediği, terk işlemi yapılmış ise bedelli veya bedelsiz hangi şekilde terk edildiği araştırılmalıdır.

Yargıtay yerleşik uygulamasına göre; yabancı plakalı araç kazadan sonra tamir ettirmeden hasarlı olarak gümrük dairesine terk edildiğinde davacı zararı, aracın Almanya'daki olay günündeki rayiç değerine göre belirlenmelidir. Bununla birlikte; eğer bu değer onarım giderinden fazla ise davacı yalnız onarım giderini, onarım giderinden az ise, aracın olay gününde Almanya'daki sürüm değerini davalı taraftan isteyebilir.

Bir trafik kazası sonunda tamamen kullanılmaz hale gelen ve eski duruma getirilmesi olanaksız olan araç, tamamen yok olmuş sayılır. Eski duruma getirilmesi olanaklı olmakla birlikte, onarım giderleri aracın sürüm değerinden çok ise sorumluluk açısından nesne tamamen yok olmuş gibi değerlendirilmelidir. Yabancı plakalı motorlu araçların kazadan sonra gümrüğe terk edilmesi, her zaman, bunların tamamen yok olmuş sayılacağı anlamına gelmez.

Bu durumlarda, aracın kullanılmaz durumda olup olmadığı ve kullanılacak durumda ise onarım olanağının olup olmadığı gözetilmelidir. Onarımı olanaklı olmasına rağmen gümrüğe terk edilmiş araçlardaki zararı ...'deki onarım giderleri ile kayıtlı olduğu ülkedeki piyasa değeri karşılaştırılarak hangisi az ise ona göre belirlenmelidir. Motorlu aracın tamamen yok olduğu durumda zarar, kural olarak, olayın meydana geldiği andaki ve durumundaki gerçek sürüm değerine göre belirlenir.

Motorlu araç, yabancı plakalı olup ülkemize geçici olarak girmiş bulunuyorsa, değeri kayıtlı olduğu ülkedeki sürüm değeridir. Hasarlı olsun veya olmasın yurda geçici olarak sokulan araçların belli bir süre içinde yurtdışına çıkarılması, yasaların gerektirdiği zorunluluktur. O halde, hasarlı aracın haksız eylemi işleyene terki olanaksızdır. Bundan başka hasarlı aracın büyük giderlere katlanarak yurtdışına çıkarılmasının mağdurdan istenmesini tazminat hükümleri engeller.

Belki de hasarlı aracın nakil ücreti, hurda değerini aşacaktır. Öte yandan zarar görenden böyle bir külfete katlanmasının istenmesi iyiniyet kurallarına aykırı düşecektir.

Bu durumlarda zararın belirlenmesi için; hurda haline gelen aracın değeri memleketin ekonomik koşullarına göre tespit edildikten sonra, böyle bir aracın Almanya'ya götürülmesi için gerekli giderler hesaplattırılmalı ve şayet nakil giderleri fazla ise, elde edilen bir yarar sözkonusu olmayacağından, hiç indirim yapılmaksızın o zarar hükmedilmeli; aksi halde yani hurda değeri, nakil giderlerinden fazla ise nakil giderleri indirildikten sonra hurdadan elde edilen yarar, zarardan indirilmek suretiyle hüküm kurulmalıdır.

Bir başka anlatımla; yabancı plakalı hasarlı aracın yurtdışına götürülmesi için yapılması gereken nakil giderleri, hasarlı aracın bu durumundaki (olay tarihi itibariyle ülkemizin piyasa koşullarına göre belirlenecek) sovtaj değerinden fazla ise zarardan bir indirim yapılmadan, aracın kayıtlı olduğu ülkedeki kaza tarihi itibariyle 2.el piyasa değerine hükmedilmesi gerekir.

Gümrüğe terk edilen aracın o durumdaki değeri (sovtaj değeri), bağlı bulunduğu ülkeye taşınma giderinden fazla ise aracın ülkemizde bırakılmaması gerekirdi. Bırakılmakla zarar artırılmış olacağından (kimse kendi kusurundan yararlanamayacağından) aracın hasarsız değerinden (kayıtlı olduğu ülkedeki piyasa değeri), aracın terk edilmiş değerinin (sovtaj değeri) düşülmesi gerekir. (Yargıtay (Kapatılan)17. Hukuk Dairesi 2015/532 esas, 2015/7865 karar )

Somut olaya göre yapılması gereken iş, öncelikle davacının aracın trafikteki tescil kaydını sildirip sildirmediği tesbit edilerek, yukarıdaki ilkeler doğrultusunda bilirkişiden ek rapor alınarak davacının zararı belirlenmelidir.

Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin kusura yönelik yerinde görülmeyen istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca esastan reddine, davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin zarar raporuna yönelen istinaf isteminin kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının diğer davalılar hakkındaki kararın kesinleşmesi nedeniyle davalı ...

Sigorta A.Ş. yönünden esası incelenmeden kaldırılmasına, davanın, davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, yeniden kurulacak hükümde davalı ... Sigorta A.Ş.'nin sorumluluğuna karar verildiği takdirde, davalılar ... ve ... hakkında kesinleşen hükümle tahsilde tekerrür oluşturmamasına karar verilmesi gerekmiştir.

...