Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1103 K.2025/1421

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davalı şirket ile müvekkili ... T.A.Ş.

Denizli Şubesi arasında akdedilen 14/03/2018 tarihli 3.000.000 TL bedelli genel kredi sözleşmeleri uyarınca, şirkete Euro nakdi kredi kullandırımı yapıldığını, firma yükümlülüklerini yerine getirmediğinden hesapları kat edilerek, Denizli 4. Noterliği'nin 19/11/2018 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesinin gönderildiğini, ihtarname tarihi itibariyle toplam 543.991,26 TL nakit bedelin ödenmesi ve 40.000,00 çek yaprak blokaj edilmesinin ihtar olunduğunu, ödeme yapılmaması üzerine, müvekkili bankanın hak ve alacaklarının tahsili için borçlu firma Denizli Asliye ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı konkordato istemli dava nedeni ile tedbir kararı verilmiş olmakla icra takibi işlemlerinin yapılamadığını, firma tarafından 2018 yılında konkordato davaları açıldığından ve bu davalarda verilen tedbir kararından dolayı müvekkili bankanın icra takip işlemlerinin durdurulduğunu ve alacaklarının tahsilinin geciktirildiğini, borçlu ... Tekstil...Ltd. Şti.'nin taraf olduğu Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyası ile konkordato projesinin tasdik olduğunu, taraflarınca arabuluculuk başvurusu yapılarak sürenin kesildiğini, müvekkili bankanın ticari defter ve kayıtlarının bankacılık konusunda uzman bir bilirkişi marifetiyle incelenerek alacaklarının doğru ve tarafsız bir şekilde tespit edilmesini, mahkeme masrafları ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, dava dilekçesinin müvekkili şirketin adresi olan "... Mahallesi ... Caddesi ... İş Merkezi No:.. Kat:...

Daire:... .../Denizli" adresine tebliğe çıkarılıp muhatap tanınmadığından iade gelmesi üzerine, bu kez şirketin yine ticaret sicildeki aynı adresine Tebligat Kanunu'nun 35. maddesine göre tebligat çıkarıldığını, şirkete TK'nın 35. maddesine göre çıkarılan ikinci tebligatta sadece ve sadece "19/04/2021" yazısının yazılmış olmasının kabul edilemeyeceğini, 35/2'ye göre adresini değiştiren kimse yenisini bildirmediği ve adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresi de tespit edilemediği takdirde, tebliğ olunacak evrakın bir nüshasının eski adrese ait binanın kapısına asılması gerektiğini ve asılma tarihinin tebliğ tarihi sayılacağını,

tebliğ memurunun muhatabın adreste olup olmadığını hiç araştırmadığını, yoksa bunu gerekçeleyip detayını tevsik etmediğini, tebliğ olunacak evrakın bir nüshasını binaya yapıştırmadığını ve bunu şerh olarak mazbataya düşmediğini, sadece tebliğ tarihini not düşmesinin kabul edilemeyeceğini, müvekkilinin hakkında açılan davadan hiçbir haberi olmadığı gibi durumdan ancak ve ancak kendisine bundan sonra yapılan tensip zaptı tebliği ile haberdar olduğunu, müvekkiline yapılan usulsüz tebligata istinaden süresi içinde cevap dilekçelerini sunduklarını, bu durumda, müvekkilinin savunma hakkını kısıtlar mahiyette,

dosyada mevcut adrese çıkartılan tebligatın adresten taşındığına dair şerh düşülerek iade edilmesine rağmen mahkemece müvekkilinin adres kayıt sistemindeki adresi araştırılmadan iade adresine Tebligat Kanunu'nun 35. maddesi hükümlerine de uymayan şekilde usulsüz tebligat yapılmasının doğru bulunmadığını, davacının İİK'nın 308/b maddesi gereğince alacağın konkordato projesine dahil edilmesini istediğini, müvekkili şirketin 09/11/2018 tarihinde Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyası ile konkordato talebinde bulunduğunu, mahkeme tarafından 12/11/2018 tarihinden başlamak üzere 3 ay süre ile geçici mühlet verilmesine, 10/04/2019 tarihinde 1 yıl kesin mühlet verilmesine, 01/07/2020 tarihinde 03/07/2020 tarihinden başlamak üzere 6 ay süre ile kesin mühletin uzatılmasına ve son olarak da 30/12/2020 tarihinde sunulan konkordato projesinin tasdikine karar verildiğini, konkordato tasdikinin 04/01/2021 tarihinde ilan edildiğini, dava tarihinin ise 15/02/2021 olduğunu, 1 aylık hak düşürücü süre geçtiğinden davanın reddi gerektiğini,

davacı banka tarafından 19/11/2018 tarihinde hesap kat edilerek Denizli 4. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesini keşide edildiğini, davacının belirtmiş olduğu alacak miktarına yasal düzenleme gereği temerrüt faizinin işlemediğini, alacak bildiriminde bulunan bankanın faiz bildiriminde bulunurken faiz türünü belirtmediğini, İİK'nın 296. maddesi uyarınca, borçlunun konkordato talebi nedeniyle bankaların kredi ve benzeri sözleşmeleri feshedemeyeceği için temerrüt faizinin de uygulayamayacaklarını, davacı bankanın 19/11/2018 tarihinde hesap kat edildiğini belirten ihtarnameyi gönderdiğini belirttiğini,

bu beyandan da anlaşılacağı üzere bankanın mahkeme kararına aykırı şekilde davranarak hesap kat ettiğini, bu nedenle de müvekkili şirketin temerrüde düştüğünden bahisle temerrüt faiz talep edilmesinin hukuka uygun olmadığını beyan ederek, davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının öncelikle 1 aylık hak düşürücü sürenin geçmesi nedeniyle reddine, nihai takdirde ise esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...Mahkememizin ... Esas - ...

Karar sayılı 30/12/2020 tarihli kararı ile davalı şirketin konkordato teklifinin tasdikine karar verildiği, davalı şirket tarafından davacının alacağının 492.745,22 TL'sinin kabul edilip 126.440,83 TL'sinin ise reddedildiği, davacının reddedilen alacak miktarı yönünden çekişmeli hale gelen alacağın İİK'nın 308/b maddesi kapsamında konkordato tasdik şartları altında davalıdan tahsilini talep ettiği, dosya arasına alınan denetime elverişli ve hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre bakiye 126.440,83 TL davacı bankanın davalıdan alacaklı olduğu anlaşılmakla,

davacının talebi ile bağlı kalınarak bakiye 126.440,00 TL yönünden davacının davasının kabulüne dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. İİK'nın 308/b-1 maddesi uyarınca açılan bu dava alacaklının konkordatodaki payını belirleyecek olup, mahkemece genel hükümlere göre çözülecek olan uyuşmazlık ile ilgili kabul kararı verilmesi halinde konkordatonun yürürlükte bulunduğu sürece alacağın konkordato koşullarına göre tahsili sonucu ortaya çıkacaktır.

Bu dava ile çekişmeli alacağın konkordato projesi kapsamına dahil olup olmayacağı hususu belirlenecektir. Davanın kabul edilmesi belirli bir para alacağının tahsilini değil sadece konkordato projesine dahil edilmesi sonucunu doğuracaktır.

Nitekim dava bir aylık hak düşürücü süreye tabi tutulmuş olup, bu haliyle davanın alacaklı ile borçlu arasında geçen gerçek anlamda bir eda davası olmadığından, dava sonunda verilen hükmün yalnız konkordato talep eden borçlunun konkordato projesine katılıp katılmayacağı veya ne miktarda katılacağını belirlemeye yönelik olacağından davanın bu niteliğine göre alacak davasından farklı olarak niteliğine göre de maktu harca tabidir.

Bu nedenle maktu harç ve maktu vekalet ücreti takdir edilmiştir." gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasındaki konkordato tasdik kararının 06/01/2021 tarihinde değil, 04/01/2021 tarihinde ilan edildiğini, davanın niteliği gereği zorunlu arabuluculuğa tabi olmamasına rağmen davacının arabulucuya başvurduğunu ve dava şartı olmamasına rağmen arabuluculuk tutanağı tutulduğunu, ihtiyari arabuluculukta arabuluculuk sürecinde geçen sürenin hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmadığını, bu sebeple 1 aylık hak düşürücü sürenin geçtiğini ve davanın reddi gerektiğini, kesin mühletin 26/04/2019 tarihinde ilan edildiğini, davacı ...

A.Ş.'nin 30/04/2019 tarihi itibariyle 492.745,22 TL kredi alacağı bulunduğunu ve borçlunun vadesinde ödeme yapmaması nedeniyle 19/11/2018 tarihinde hesap kat edilerek Denizli 4. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edildiğini, alacak bildiriminde bulunan bankanın faiz bildiriminde bulunurken faiz türünü belirtmediğini, İİK'nın 296. maddesi uyarınca borçlunun konkordato talebi nedeniyle bankaların kredi ve benzeri sözleşmeleri feshedemeyeceği için temerrüt faizi uygulayamayacağını,

ayrıca davacı bankanın mahkeme kararına aykırı şekilde hesap kat ettiğini ve bu nedenle müvekkili şirketin temerrüde düştüğünden bahisle temerrüt faizi talep edilmesinin hukuka uygun olmadığını beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, 2004 sayılı İİK'nın 308/b. maddesi uyarınca çekişmeli alacağın konkordato projesine dahili istemine ilişkindir.

Mahkemece, yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

2004 sayılı İİK'nın 308/b. maddesine göre: Alacakları itiraza uğramış olan alacaklılar, tasdik kararının ilanı tarihinden itibaren bir ay içinde dava açabilirler. Tasdik kararını veren mahkeme, konkordato projesi uyarınca çekişmeli alacaklara isabet eden payın, kararın kesinleşmesine kadar borçlu tarafından, mahkemece belirlenen bir bankaya yatırılmasına karar verebilir. Süresi içinde dava açmamış olan alacaklılar, bu paydan ödeme yapılmasını talep edemezler; bu durumda yatırılan pay borçluya iade edilir.

Çekişmeli alacağın konkordato projesine dahil edilmesine ilişkin açılacak davaların, tasdik kararının ilan edildiği tarihten itibaren 1 aylık süre içerisinde açılmasının gerektiği, dikkate alınacak ilanın Basın İlan Kurumu tarafından yapılan ilan olduğu, Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında verilen konkordatonun tasdikine ilişkin kararın, Basın İlan Kurumu tarafından 06/01/2021 tarihinde ilan edildiği, eldeki davanın ise, yasal 1 aylık süre geçtikten sonra açıldığı anlaşılmaktadır.

Hemen bu noktada, dava açılmadan önce yapılan arabuluculuk başvurusunun işbu dava için zorunlu olup olmadığı ve dolayısıyla süreye etkisinin bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekir.

01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7155 sayılı Yasa ile 6102 sayılı TTK'ya eklenen 5/A maddesi uyarınca ticari davalarda dava açılmadan evvel arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartı olarak getirilmiştir.

Anılan maddenin 1 numaralı fıkrası şu şekildedir: "Bu Kanun'un 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır".

Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi zorunlu arabuluculuk dava şartını, "…konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları…" ile sınırlı tutmuştur.

Somut olayda, dava İİK'nın 308/b-1. maddesi uyarınca açılan çekişmeli alacağın tespiti ve konkordato projesine dahil edilmesi istemine ilişkin olup, davacı vekili, davalı borçlunun itirazı nedeniyle çekişmeli hale gelen alacak ile ilgili İİK'nın 308/b-1. maddesi uyarınca çekişmeli alacağın varlığı ile tutarının tespiti ve konkordato projesine dahil edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Bu dava ile çekişmeli alacağın konkordato projesi kapsamına dahil olup olmayacağı hususu belirlenecektir. Davanın kabul edilmesi belirli bir para alacağının tahsilini değil sadece konkordato projesine dahil edilmesi sonucunu doğuracaktır. Bu sebeple işbu dava zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi olmadığından, davadan önce yapılan arabuluculuk başvurusunun dava açma süresine de etkisi bulunmamaktadır.

Ne var ki, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi bir kararında, arabuluculuk dava şartının yürürlüğe girdiği ilk zamanlarda açılmış olan bir davada, davanın arabuluculuk dava şartına tabi olup olmadığı konusunda uygulamada birlik bulunmadığı gerekçesiyle, Anayasa'da düzenlenen hak arama hürriyetinden hareketle, mahkemeye erişimin engellenmemesine yönelik olarak arabuluculuk dava şartına tabi olmayan kayıt kabul davasında, arabuluculuk yoluna başvurunun hak düşürücü süreyi kestiğini kabul etmiştir.

Söz edilen Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı ilamı aynen şu şekildedir; "Dava, İİK'nın 235. maddesi gereğince açılmış olan sıra cetveline itiraz (kayıt kabul) davasıdır. İİK'nın 235. maddede, sıra cetveline itiraz edenlerin, cetvelin ilanından itibaren 15 gün içinde iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesine dava açmaya mecbur oldukları, 223’üncü maddenin üçüncü fıkrası hükmünün mahfuz olduğu belirtilmiştir. Maddede düzenlendiği üzere, sıra cetveline itiraz davası açma süresi 15 gündür. Süre, sıra cetvelinin ilanından itibaren başlar...

Somut olayda,...kayıt kabul davası ise 12.03.2020 tarihinde, ret kararının tebliğinden itibaren 15 günlük süre geçtikten sonra açılmıştır. Bu şekilde kayıt kabul davası İİK'nın 235. maddesinde belirtilen yasal 15 günlük hak düşürücü süre içerisinde açılmamıştır. Yargıtay uygulamasında, kayıt kabul davasında, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartı olarak kabul edilmemektedir. Ne var ki, bu konuda uygulama birliği sağlanıncaya kadar bir çok mahkeme tarafından yasanın farklı yorumlanması neticesinde farklı kararlar verilmiştir...

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 36. maddesinde "Hak arama hürriyeti" düzenlenmiştir. Maddede, herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu, hiçbir mahkemenin, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamayacağı ifade edilmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin bir çok emsal kararında, 36. maddenin ihlali, mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak kabul edilmiştir.

Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri olan mahkemeye erişim hakkı,bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına gelmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), de mahkemeye etkili erişim hakkını "hukukun üstünlüğü" ilkesinin temel unsurlarından biri olarak kabul etmekte ve mahkemeye etkili erişim hakkının mahkemeye başvuru konusunda tutarlı bir sistemin var olmasını ve dava açmak isteyen kişilerin mahkemeye ulaşmada açık, pratik ve etkili fırsatlara sahip olmasını gerektirdiğini ifade etmektedir. Bu sebeple hukuki belirsizliklerin ya da uygulamadaki belirsizliklerin tarafların mahkemeye erişimine zarar verdiği durumlarda bu hakkın ihlal edildiğine karar verilmektedir.

Yukarıda ifade edildiği üzere, uygulamadaki belirsizlik neticesinde, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvuranlar yönünden, mahkemeye erişim hakkının ihlali gibi bir sonuçla karşılaşmamak ve hak kaybının önüne geçilmesi açısından, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamında sürelerin değerlendirilmesi isabetli ve hakkaniyetli olacaktır.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun...16. maddenin 2. fıkrasında ise "Arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçirilen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz" hükmüne yer verilmiştir...

Arabuluculuk Son Tutanağının incelenmesinde, davacının arabuluculuğa 26.02.2020 tarihinde başvurduğu, 12.03.2020 tarihinde ise, arabuluculuk süresinin bittiği anlaşılmaktadır, Sıra cetveli davacıya 18.02.2020 tarihinde tebliğ edilmiştir.

Bu tebliğ esas alındığında dava, İcra İflas Kanunu'nun 235. maddesinde belirtilen hak düşürücü süre içerisinde açılmamışsa da, davacı hak düşürücü süre içerisinde 26.02.2020 tarihinde arabuluculuğa başvurduğu, arabuluculuk son tutanağının 12.03.2020 tarihinde düzenlendiği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Yukarıda içeriğine yer verilen 6325 sayılı kanunun 18/A maddesinin 15. fıkrası uyarınca 26.02.2020-12.03.2020 tarihleri arasında arabuluculukta geçen sürede, hak düşürücü süre işlemeyecektir. Dava 12.03.2020 tarihinde açıldığına göre; davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığının kabulü gerekir.

Bu sebeplerle; işin esasının incelenerek uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken, ilk derece mahkemesince davanın hak düşürücü süre içinde açılmış olmasına ilişkin dava şartının noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verilmesi ve istinaf mahkemesince de istinaf isteminin reddedilmesi doğru olmadığından kararın bozulması gerekmiştir."

Dairemiz'ce yukarıda belirtilen Yargıtay kararı dikkate alınarak, eldeki dava açısından yapılan değerlendirmede, davanın arabuluculuk dava şartının yürürlüğe girdiği ilk zamanlarda açılmış olması ve uygulamada hangi davanın arabuluculuk yoluna tabi olduğu konusunda görüş birliğinin bulunmaması sebepleriyle, hukuki belirsizliklerin ya da uygulamadaki belirsizliklerin tarafların mahkemeye erişimine zarar verdiği durumlarda Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 36. maddesinde düzenlenen "Hak arama hürriyeti"ne ilişkin hakkın ihlal edilmiş olacağı gözetilerek,

davacının dava açma süresi içerisinde arabuluculuk yoluna yaptığı başvurunun hak düşürücü süreyi kestiği kabul edilmiştir.

Dava dilekçesine ekli arabuluculuk son tutanağının incelenmesinde, davacının arabuluculuğa 19/01/2021 tarihinde başvurduğu, 11/02/2021 tarihinde ise arabuluculuk süresinin bittiği, konkordato tasdik kararının 06/01/2021 tarihinde ilan edildiği, davanın, İcra İflas Kanunu'nun 308/b maddesinde belirtilen süre içerisinde açılmamışsa da, davacının aynı süre içerisinde arabuluculuğa başvurduğu, 6325 sayılı Kanun'un 18/A maddesinin 15. fıkrası uyarınca 19/01/2021-11/02/2021 tarihleri arasında arabuluculukta geçen sürede, hak düşürücü sürenin işlemeyeceği, dava 15/02/2021 tarihinde açıldığına göre;

davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığının kabul edilmesi gerektiği anlaşılmış, davalının bu yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Davalı şirket hakkında 12 Kasım 2018 tarihinde verilen geçici mühlet kararı, İİK'nin 288/1 maddesi uyarınca kesin mühletin sonuçlarını doğurmaktadır. İİK'nın 294. maddesi uyarınca bu tarihten itibaren rehinli alacaklar hariç faiz işlemesi durur. Ancak bankacı bilirkişi raporunda bu husus dikkate alınmadan faiz hesaplamalarının yapıldığı görülmektedir. Yine bankacı bilirkişi, alacağı 10 Nisan 2019 tarihi itibariyle hesaplamıştır. Bu tarih kesin mühlet tarihi olup, hesaplamanın kesin mühlet tarihi değil, bankanın konkordato dosyasına bildirim yaptığı tarih itibariyle yapılması gerekir.

Mahkemece yukarıda yazılı hususlar çerçevesinde yeni bir bilirkişi raporu alınarak karar verilmesi gerekirken, yetersiz ve hatalı bilirkişi tespitlerine dayanılarak karar verilmesi isabetsiz bulunmuş davalının istinaf başvurusu bu yönden kabul edilmiştir.

Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...