Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/210 K.2024/574

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davacı kurumun hizmet alımı işinin ihale edilmesi neticesinde ihaleyi alan davalı şirketlerin ihale dokümanı gereğince davacı kuruma hizmet verdiklerini, davalı şirketlerin ihale konusu işi ihale dokümanı gereğince dava dışı işçi gibi işe aldığı işçiler eliyle tamamladıklarını, ancak davalı şirketler tarafından işe alınan ve çalıştırılan dava dışı işçi ... tarafından davacı idareye karşı açılan Antalya 5. İş Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası ile açılan davanın yargılaması neticesinde;

dava dışı işçi lehine kıdem tazminatı, ihbar tazminatı vs. işçilik alacakları ile yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmiş olup, anılan karar gerekli harçlar davacı idarece yatırılmak suretiyle istinaf edilmiş olup, istinaf incelemesi neticesinde istinaf başvurularının esastan reddine karar verildiğini, söz konusu mahkeme ilamının dava dışı işçi ... vekili tarafından Burdur İcra Müdürlüğü'nün .,...

Esas sayılı dosyası ile davacı idare aleyhine takibe konulduğunu, takipte kesinleşen miktarın icra faiz ve masrafları ile bu dava kapsamında mahkum kalınan yargılama giderleri dahil olmak üzere ücretin dava dışı işçiye ödendiğini, ilaveten, ilk derece mahkemesi kararına istinaden ödenmek durumunda kalınan bakiye karar harcı ile istinaf kanun yoluna başvurma harçları ile istinaf kararına istinaden ödenen onama harcı, bakiye karar harcının davacı idarece ödendiğini, Antalya 5. İş Mahkemesi'nin 09/01/2019 tarih ve ...

Esas - ...

Karar sayılı kararın detaylıca incelendiği zaman da görüleceği üzere dava dışı işçi diğer davalı şirketler nezdinde çalışmış olup mahkemece işçinin alacağını garanti altına almak adına bu ücretlerin ödenmesinden davacı kurumun da bu şirketler ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğuna karar verildiğini, eğer diğer davalı şirketler dava dışı işçiyi işten çıkarmasaydı veya işçinin alacağını zamanında ödemiş olsa idi davacı idarenin bu dava ile karşılaşmayacak ve bu masrafları ödemek veya karşılamak durumunda kalmayacak olduğunu, dava konusu rücuya ilişkin yapılan ödemeler davalı şirketlerin ödemesi gereken borcun,

kararda belirtilen müştereken ve müteselsilen ifadesi nedeniyle davacı idarece yapılan bir ödeme olduğunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ihale mevzuatı gereğince söz konusu hizmet alım ihalesinin bir bütün olarak ihale edildiğini ve ihaleyi alan davalı şirketlerden ihale konusu hizmetin yapılmasının satın alındığını, davalı şirketlerin bu işi yapabilmek için işçi alımı yaparak kendi işçileri eliyle ihale konusu işi yaptığını, davacı kurumun sorumluluğunun ihale dokümanı gereğince hak edişi yani ihale bedelini ödemek olup davalı şirketlerin sorumluluğunun da ihale konusu işi yerine getirmek olduğunu,

davacı kurumun ihale bedelinin ödenmesinden başka bir sorumluluğu bulunmadığını, davacı kurum ihale konusu bedelleri davalı şirketlere ödemiş olmasına rağmen davalı şirketlerin kendi sorumluluğunda olan dava konusu işçiyi işten çıkardıklarını, işçiyi işinden çıkaran davacı idarenin değil davalı şirketlerin kendisi olduğunu, hal böyle olunca da işçiler tarafından dava açılmakta ve mahkemece işçilik alacaklarına, yargılama giderlerine ve vekâlet ücretine hükmedilmekte olduğunu, işçilere ödeme yapmakla sorumlu olanın taşeron firmalar olması nedeni ile açılan davalar neticesinde hükmedilen işçilik alacakları,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinden de taşeron firmaların sorumlu olduğunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu gereğince ihale usulüyle "hizmet alımı" yapıldığından yapılan işlem ihale mevzuatı hükümlerine tabi olup işçi alımı niteliğindeki bir işlem olmadığından iş kanun ve mevzuatı hükümlerine tabi olmadığını, yüklenici olan davalı şirket işçi ücretlerinin, tazminatlarının, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı şirketler yerine iş akdinin tarafı olmayan idarelerince ödenmesinin ihale şartname ve sözleşmelerine aykırı olup aynı zamanda kamu zararına da sebebiyet verdiğini,

kaldı ki davalı firma ile davacı idareleri arasında akdedilmiş olan ihale sözleşmesinde; "...işçilerin İş Kanunu ve Sosyal Sigortalar Mevzuatı gereğince doğacak tüm hak ve yükümlülüklerinden yüklenici firma sorumludur." hükmüne yer verildiğini beyan ederek, fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla. Antalya 5. İş Mahkemesi'nin 09/01/2019 tarih ve ... Esas - ...

Karar sayılı kararı ile dava dışı işçi olan .... ödenen işçilik alacakları, yargılama gideri ve vekalet ücretinin, alt işveren konumunda bulunan davalı şirketlerden rücuen tazmini istemi ile ile 36.431,03 TL'nin ödeme tarihi olan 28/02/2019 tarihinden itibaren.

1.206,17 TL ve 2.605,86 TL bakiye karar harcı ve istinaf kanun yoluna başvurma bedelleri toplamının ödeme tarihleri olan 07/03/2019 ve 02/07/2019 tarihinden itibaren, toplamda 40.243,06 TL"nin arabuluculuk yoluna başvuru tarihi ile ödeneceği tarihe kadar işletilecek mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalı şirketlerden rücuen tahsiline karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

DAVALILARIN SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı ...

Şti. vekili, davacı tarafın davasını HMK'nın 194. maddesi uyarınca somutlaştırma yükümlülüğü bulunduğunu, davacının bir alacak hakkı olduğu varsayılsa dahi alacağın muaccel ve kesin olmadığı gibi likitte olmadığını, ayrıca davalının hangi miktar açısından sorumlu olduğuna dair kesin bir miktar da belirlenemeyeceğini, davacı tarafın tacir sıfatına haiz olmaması sebebiyle davanın görevsiz mahkemede açıldığını, davacı idarenin iddiasında hukuki dayanak olarak öne sürdüğü ihale sözleşmesi ve teknik şartnamede muvazaalı bir durumun söz konusu olduğunu, idarenin bu sözleşmelere dayanarak taraflarına rücu etmesinin kabul edilebilir olmadığını,

gerçekte idarenin işçilerin çalışma koşulları ve mali haklarının ödenmesi gibi konularda tamamen kontrol sahibi olduğunu, asıl işveren olan idarenin değişen alt işverenlerle çalıştığını, yani işçiler asıl işveren bünyesinde olup değişen alt işveren firmalarda çalıştıklarını, sözleşme ve teknik şartnamenin tarafların gerçek iradelerini ortaya koymadığını ve uygulanmadığını, asıl işveren sıfatıyla tüm alacaklardan sorumlu olan ve muvazaalı yoldan işçi istihdamı sağlayan idarenin taraflarına rücu etmesinin kabul edilemez olduğunu,

muvazaalı ihale sözleşmesinin geçerli olduğunu kabul etmemekle birlikte işçi alacağının tümü bakımından taraflarına rücu edilebilmesi için sözleşmede alt işverenin kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin alacağı gibi kalemlerden sorumlu olduğuna ya da asıl işverenin bunlara ilişkin alt işverene rücu hakkının olduğuna ilişkin açık bir düzenleme bulunması gerektiğini, davaya konu ihale sözleşmesi ve teknik şartnamede böyle bir düzenleme bulunmadığını,

rücu talebini kabul etmemekle birlikte idarenin taraflarına rücu edebileceği varsayılsa dahi bu rücunun ancak davacının alt işveren olduğu döneme ilişkin alacağının 1/2'sinden sorumluluğun söz konusu olabileceğini, 10/09/2014 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 6552 sayılı Yasa'nın 8. maddesinde de açık şekilde asıl işveren-alt işveren ilişkisinde kıdem tazminatlarından ihaleyi yapan kamu kurum ve kuruluşunun sorumlu olduğunun belirtildiğini,

davacı tarafın talebi zamanaşımına uğradığı gibi talebin karşılanması talebine karşılık birlikte sorumluluk ilkesinin devamı olarak hakkaniyet indirimi/sorumluluğunun da mahkemece uygulanmasını talep ettiklerini, ticari faiz-en yüksek banka mevduat faizi talebinin dayanağı bulunmadığını bu sebeplerle davanın reddini yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...taraflar arasında yapılan sözleşme, idari şartname ve teknik şartnamede, alt işverenin işçiye karşı karşı sorumlu olacağının hüküm altına alındığı, bu sebeple davacı ve davalılar arasındaki iç ilişkide üst işveren konumundaki davacının alt işveren konumundaki davalılara işçi alacakları yönünden rücu edebileceği sabit görüldüğünden, davalıların sorumluluk tutarları denetime ve hüküm kurmaya elverişli hukuka ve oluşa uygun bilirkişi raporuyla belirlenerek" gerekçesiyle davanın kabulü ile,

davacı tarafın 28/02/2019 tarihinde yapmış olduğu 36.431,03 TL'lik ödemenin 15.989,58 TL'sinin davalı ... 28/02/2019 itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, 6.288,00 TL'sinin davalı ...

28/02/2019 itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, 14.153,45 TL'sinin davalılar .,..ve .,..28/02/2019 itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacı tarafın 07/03/2019 tarihinde yapmış olduğu 1.206,17 TL'lik ödemenin, 529,39 TL'sinin davalı ...07/03/2019 itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, 208,18 TL'sinin davalı ...

07/03/2019 itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, 468,60 TL'sinin davalılar ...ve ... 07/03/2019 itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacı tarafın 02/07/2019 tarihinde yapmış olduğu 2.605,86 TL'lik ödemenin, 1.143,71 TL'sinin davalı ...

02/07/2019 itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, 449,77 TL'sinin davalı ...02/07/2019 itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, 1.012,38 TL'sinin davalılar ...ve ...02/07/2019 itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı ...vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı ...vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki ihale sözleşmesinin hatalı yorumlandığını, dava dışı işçinin davacı nezdinde 01/07/2010 - 31/12/2016 tarihleri arasında, müvekkili şirket bünyesinde ise belirli süreli iş sözleşmesi ile 01/01/2015 - 31/12/2016 tarihleri arasında çalıştığını, iş sözleşmesinin süre bitiminde kendiliğinden sonlandığını, müvekkilinin alt işveren olduğunu, sorumluluğun yarı yarıya olması gerektiğini, sözleşmenin muvazaalı olduğunu, çalışma koşulları ve mali hakların ödenmesinde tüm kontrolün idareye ait olduğunu, yargılama giderleri ve harçlardan müvekkilinin sorumlu olmadığını,

zira işçinin asıl işveren ile birlikte alt işverene de başvurabileceğini, istinaf başvurusunun zorunlu olarak kullanılması gereken bir hak olmadığını, bu nedenle istinaf başvuru ve karar harçlarında müvekkilinin sorumlu olmadığını beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, davacı kurumun asıl iş veren olarak dava dışı işçiye ödediği işçilik alacaklarının davalı alt işveren şirketlerden rücuen tahsili istemine ilişkindir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, uyuşmazlığın çözümünde taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinin dikkate alınmasının gerekmesine,

sözleşmeye göre işçiye ödenen ücretlerin tümünden alt işverenlerin sorumlu olacağının kararlaştırılmış olmasına, işçilik maliyetlerinin teklif edilen birim fiyatlara dahil edilmiş olmasına göre alt işverenlerin işçiyi çalıştırdıkları dönem ve devir tarihindeki son brüt ücret ile sınırlı olarak ödenen tutarın tamamından sorumluluklarının bulunmasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davalı ...vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...