İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/211 K.2025/33

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Müvekkilinin aile şirketi olan davalı şirkette azınlık pay sahibi olduğunu ve ortağı olduğunu, şirket konusunda kendisiyle bilgi ve belge paylaşımı yapılmadığını, davalı şirketin merkez adresinde 02/04/2024 tarihinde 2023 Yılına İlişkin Olağan Genel Kurul toplantısı düzenlendiğini, genel kurulda müvekkilinin yazılı olarak sunduğu bilgi alma ve inceleme talebi yanıtsız bırakılarak reddedildiğini, diğer pay sahipleri de aynı genel kurulda bilgi talep etmiş, onlarında bilgi edinme taleplerinin kabul edilmediğini,

daha önceki genel kurullarda da paydaşların şirketin işlemlerine dair bilgi ve belgelere erişimi konusunda pek çok kez dile getirilen itirazların dikkate alınmaması nedeniyle davanın kabulü ile bilgi alma ve inceleme talep edilen konularda gerekli bilgi ve belgelerin davalı şirketin tarafından müvekkili olduğu şirkete sunulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde. Aynı konuda başka bir ortak tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açılmış ...

E.sayılı dava olduğundan, önce açılan dosyada -ikisi de 5.4.2024'te açıldığını- davaların birleştirilmesini talep ettiğini, davanın haksız ve dayanaksız olduğunu, her yıl her genel kurulda her türlü bilgi verildiği ve lehe olan kar dağıtımı kabul edildiği halde, bu husustaki kararların kesin olmasına ilişkin hatalı yasal düzenleme nedeniyle bu tür davalar açılmaya devam edildiğini, davaya dayanak olan TTK. nun 437.

Maddesinin 5. Fıkrası, bu kararların kesin olmasını öngördüğünden, Anayasa'nın mahkeme kararlarının gerekçeli ve denetime elverişli olması ile hukuk devleti ilkelerine aykırı olduğunu, Anayasa Mahkemesi'nin son dönemlerde başvuru yollarını kısıtlayan çeşitli hükümleri iptal ettiği de değerlendirilerek, Anayasa'ya aykırılık iddialarının ciddi bulunarak Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesini talep ettiklerini, bu hususları takiben bilirkişi incelemesi ile, verilen bilgiler ve yazılı belgelerle talep karşılaştırılarak bir eksik olup olmadığının belirlenmesini, sözkonusu bilgi ve belgeler verildiğinden sonuç olarak davanın reddini talep etmişlerdir.

DELİLLER

Davacı vekili delil ve belgelerini ibraz etmiş, davada; 02.04.2024 tarihli Olağan Genel Kurul Toplantı Tutanağı, Davalı Şirketin finansal tabloları, yıllık faaliyet raporu, bilanço, gelir tablosu, ticaret sicil kayıtları ve ticari defterleri, mevzuat, bilirkişi incelemesi, tanık, yemin, doktrin, Yargıtay içtihatları, yasal her türlü delile dayanmışlardır.

İncelenen ticaret sicil kaydına göre; ... İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin istanbul Ticaret Sicil Memurluğunun ...-0 sicil numarasında kayıtlı "..." adresinde faaliyet gösterdiği, odaya kayıt tarihinin 16/5/1997 olduğu, şirketin son tescil tarihinin 15/04/2024 olduğu anlaşılmaktadır.

UYAP üzerinden celp edilerek incelenen .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında, davacı ... tarafından davalı ... İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi aleyhine Ticari Şirket (bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali) davası açıldığı, mahkemesinin 16/09/2024 tarihli kararı ile davanın reddine karar verildiği;

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... sayılı dosyasında; davacı ... tarafından, davalı ... İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi aleyhinde Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı İhlali davası açıldığı, 09/05/2023 tarihli karar ile davanın kabulüne karar verildiği ve hükmün 09/05/2023 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

Mahkememizce toplanan delillere, iddia ve savunmaya göre bilirkişiler heyetinden alınan 29/11/2024 havale tarihli raporlarında: ''...Davacı tarafın 13 ayrı başlık altında bilgi edinme talebine konu etmiş olduğu hususların ayrı ayrı değerlendirilmesiyle;

Davacı tarafça genel kurul toplantısında gündeme getirilmiş olup, dava dilekçesinin netice ve talep bölümünün 1. maddesinin (d), (f), (g), (i) (k), (l), (m) bentlerinde belirtilen bilgi alma taleplerinin yönetim kurulunca cevap verilmemek suretiyle karşılıksız bırakılmış olmasının bilgi alma hakkının ihlali olarak değerlendirilemeyeceği,

Davacı tarafça genel kurul toplantısında gündeme getirilmiş olup, dava dilekçesinin netice ve talep bölümünün 1. maddesinin (a), (b), (e), (h), (j) bentlerinde belirtilen bilgi alma taleplerinin yönetim kurulunca cevap verilmemek suretiyle karşılıksız bırakılmış olmasının bilgi alma hakkının ihlali olarak değerlendirilmesi gerektiği,

Davalı şirket kayıtları üzerinde inceleme hakkı kullanılmaksızın, münhasıran belge talebine ilişkin olan (c) bendi ile (a), (e) ve (j) bentlerinde talep edilen belgelerin davacı tarafa verilip verilmemesi hususunda takdirin sayın mahkemeye ait olduğu, ancak (e) bendi ile belirtilen 9.813.423,73 TL tutarındaki genel yönetim giderlerinin belgeleriyle açıklanması talebinin davalı şirketçe yerine getirilmesi fiilen imkansız olmamakla birlikte, binlerce belgenin tasnif edilerek birer suretlerinin hazırlanmasını gerektirecek bu çalışmanın şirketin olağan işleyişini aksatabileceği..." tespit ve rapor edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; Dava; TTK. md. 437 kapsamına göre davalı şirkete yönelik bilgi alma talebine ilişkindir.

Davacı yan; davalı şirkette pay sahibi olduğunu, 02/04/2024 tarihinde yapılan 2023 Yılına İlişkin Olağan Genel Kurul toplantısında yazılı olarak sunduğu bilgi alma ve inceleme talebinin yanıtsız bırakılarak reddedildiğini ileri sürerek bilgi alma ve inceleme talep edilen konularda gerekli bilgi ve belgelerin verilmesini talep ve dava etmiş, davalı yan ise; aynı konuda başka bir ortak tarafından ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açılmış ... Esas sayılı dava dosyası ile bu dosyanın birleştirilmesi, aksi hade ise davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Bilgi alma ve inceleme hakkı istemine ilişkin TTK'nın 437. maddesi; "(1) Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir.

(2) Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, 200 üncü madde çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar. Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Pay sahiplerinden herhangi birine bu sıfatı dolayısıyla genel kurul dışında bir konuda bilgi verilmişse, diğer bir pay sahibinin istemde bulunması üzerine, aynı bilgi, gündemle ilgili olmasa da aynı kapsam ve ayrıntıda verilir. Bu hâlde yönetim kurulu bu maddenin üçüncü fıkrasına dayanamaz.

(3) Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir.

(4) Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir.

(5) Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir.

(6) Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz. " hükmünü içermektedir.

Mahkememizce davanın süresinde açıldığı, dava şartlarında bir eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, TTK’nın 437 maddesi kapsamında bilgi alma ve inceleme talebine ilişkin tüm taleplerin ayrı ayrı incelenmesi ve değerlendirilmesi için dosya Mali Müşavir ve Nitelikli Hesaplamalar Uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş olup, sunulan bilirkişi raporuna göre davacı yanın genel kurul toplantı tutanağında yer alan ve dava dilekçesi ile bilgi almak istediği hususların tek tek değerlendirilmesi sonucunda;

a) Şirketin mal varlığı içinde bulunan dükkanların her birinden alınan aylık kira gelirlerinin miktarının ayrı ayrı belirtilmesi, ... İş Merkezinde kiraya verilemeyen boş dükkan olup olmadığının veya kirasını ödemeyen ve/veya şirketin kira alacağı ve/veya sair sebeplerle davalık olduğu firma veya şahıslarla ilgili bilgi ve belge talebinin yerinde olduğu, talebinin karşılıksız bırakılmasının bilgi alma ve inceleme hakkının ihlali olduğu,

b) 2023 yılı gelirleri ile giderlerinin ayrı ayrı belirtilmesi talebinin yerinde olduğu, talebinin karşılıksız bırakılmasının bilgi alma ve inceleme hakkının ihlali olduğu,

c) Şirket mizanının yazılı olarak iletilmesi talebinin TTK.m. 437/1 kapsamında kalmaması nedeniyle talebin yerinde olmadığı,

d) Döviz kuru artış oranları çok yüksek olmasına rağmen nasıl kambiyo zararı oluştuğuna dair belgeleri ile açıklanması talebinin, teknik bilgi eksikliğinden kaynaklanmış olduğu, genel kurul toplantısında yönetimce bu konuda açıklama yapılmamış olmasının, bilgi alma hakkının ihlali olarak değerlendirilmeyeceği,

e) Şirketin tüm faaliyeti kira geliri elde etmek olmasına rağmen faaliyet giderleri 9.813.423,73 TL olarak belirtilmiş olup net cironun yaklaşık % 18'ine tekabül eden fahiş giderlerin izaha muhtaç olduğu, Genel Yönetim Giderlerinin hangi kalemlerinden oluştuğuna dair belgeleri ile açıklama yapılması talebinin (b) bendinde ifade etmiş olduğu “şirket giderlerinin ayrı ayrı belirtilmesi” talebinin karşılanmasıyla verilmiş olacağından bu talebinin yerinde olmadığı,

f) Şirketin enflasyon düzeltmesi işlemi kim veya kimler tarafından yapılmıştır. Yapılan bu işlemin kontrolünün sağlanması yönünden ilave hizmet alınmış mıdır.

Talebinin, enflasyon düzeltmesi işlemi paranın satın alma gücündeki aşınmalar nedeniyle gerçek ekonomik durumu yansıtmaktan uzaklaşan mali tabloların kısmen de olsa güncel değerleri yansıtır hale getirilmesi amacıyla mali mevzuat gereği uygulanan bir muhasebe tekniği olup, şirketin enflasyon düzeltme işlemlerinin kim veya kimler tarafından yapıldığının bilinmesinde pay sahiplerinin korunmaya değer bir menfaatinin bulunmadığı,

davalı şirket kayıtları üzerinde yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerinde teknik tutarsızlıkların bulunduğu yönünde davacı tarafça ileri sürülmüş somut bir iddia da bulunmadığına göre, genel kurul toplantısında davacı taraf talebinin cevapsız bırakılmak suretiyle karşılanmamış olmasının bilgi alma hakkının ihlali olarak değerlendirilemeyeceği,

g) Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar hesabında yer alan 7.516.551,23 TL konusunda izahat yapılmasını, bu hesabın neden oluştuğuna dair belgeleri ile açıklama yapılması talebinin, yönetimce tercih edilen bu kayıt düzeninin hissedar menfaatlerini etkileyecek bir yönü bulunmadığı gibi, şirket içi bir muhasebe işlemi olduğu, genel kurul toplantısında yönetimce birkaç cümle ile açıklanabilecek teknik bir konu olmakla birlikte, bilginin verilmesinde davacı pay sahibinin korunmaya değer bir menfaatinin bulunmadığı açık olduğundan, davacının bu talebinin yönetimce karşılıksız bırakılmış olmasının, pay sahibinin bilgi alma hakkının ihlali olarak değerlendirilemeyeceği,

h) ... şirketinde ortaklara borçlar olarak görünen 2.152.241,04 TL hangi ortaklara ve ne şekilde oluşmuştur? Şirketin likiditesi yüksek iken bu tutar nasıl meydana gelmiştir? Talebinin, kar payı avanslarının ödenmesinde yönetimin eşit işlem ilkesine uygun davranmış olup olmadığını bilmesi davacının pay sahipliğinden doğan en doğal hakkı olduğundan, genel kurul toplantısında davacının bu talebinin cevapsız bırakılmış olması bilgi alma hakkının ihlali olarak değerlendirildiği,

i) Paysahibi ... ...'den kızı ...'e yapılan hisse devrine dair devir belgelerinin ve hisse devir bedelinin nasıl ödendiğine dair bilgi talebinin şirket yönetim kurulu başkanı ... ... ile kızı ... arasında gerçekleşen hisse devirleri ibra açısından yönetim lehine sonuç doğurmakla birlikte, dava dışı hissedarlar arasında gerçekleşen hisse devirlerinde devir bedellerinin ödenip ödenmediği veya ne şekilde ödendiği hususları şirketin işleri kapsamında değerlendirilebilecek konular olmadığından değerlendirmemiz davacının bilgi alma ve inceleme hakkı kapsamında her hangi bir talepte bulunamayacağı,

j) ... ...'den ...'e yapılan hisse devrinin onaylandığı yönetim kurulu kararının örneğinin paylaşılmasını bilgi edinme hakkı kapsamındaki talebin, anonim şirketlerde hisse devirlerinin şirkete karşı hüküm ifade edebilmesi için devre ilişkin belgelerin şirket yönetimine bildirilerek pay defterine işlenmesi gerektiği, yönetim kurulunca devrin kabul veya reddine ilişkin olarak verilen karar “şirketin işleri” kapsamında değerlendirileceğinden, bilgi alma hakkı kapsamında diğer pay sahiplerinin bilgi edinme talebinde bulunabilmelerinin mümkün olmadığı,

k) Yasal yedek akçeler ile olağanüstü yedek akçeler hangi yıldan itibaren hangi kaynaklardan elde edilmiştir? Talebinin, yasal yedek akçeler, dönem karının yasa gereği dağıtılamayan kısmı, olağanüstü yedek akçeler ise genel kurulun iradesiyle dağıtılmamasına karar verilen kısmı olup, bu itibarla davacı tarafın talebi yersiz olup, genel kurul toplantısında yönetimce karşılanmamış olması, davacının bilgi alma hakkının ihlali olarak değerlendirilmeyeceği,

l) Bu yedek akçeler bugüne kadar gelir getirmesi için hangi yatırımlara konu edilmiş ve bu yatırımlardan ne miktarda kar elde edilmiştir? Talebinin yedek akçelerin ayrılma amacı yatırımlar için kaynak oluşturmak değil, muhtemel risklere karşı şirketin mali yapısını güçlü tutmaktır. Bu itibarla davacı tarafın talebi yersiz olup, genel kurul toplantısında yönetimce karşılanmamış olması, davacının bilgi alma hakkının ihlali olarak değerlendirilemeyeceği,

m) Yedek akçelere ilişkin bugüne kadar neden pay sahiplerine dağıtım yapılmamıştır? Talebinin, yasanın aradığı asgari sınırların üzerindeki yedek akçelerin dağıtılıp dağıtılmaması genel kurulun iradesine bağlı bir konu olduğundan davacının bu yöndeki bilgi edinme talebi yerinde görülmemiş ve yönetimce cevapsız bırakılmış olmakla bilgi alma hakkının ihlali olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan taraf delilleri, hükme elverişli bulunan bilirkişi heyeti raporu ile tüm yargılama dosyası kapsamına göre, yukarıda değinilen hukuksal durum ve somut olayın birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davanın kısmen kabulü ile,

davacının hissedar olduğu davalı şirketin 02.04.2024 tarihli Genel Kurul Toplantısında cevapsız bırakılan ve dava dilekçesinin netice ve talep bölümünün 1. maddesinin (a), (b), (h), (j) bentlerinde belirtilen bilgi alma talepleriyle sınırlı olmak üzere TTK 437/5 maddesi kapsamında davacı tarafa bilgi verilmek suretiyle bilgi alma hakkının kullandırılmasına ve davalı şirketin 2023 mali yılına ilişkin ticari defter ve kayıtları ile belgeleri üzerinde davacı azlık pay sahibinin hazır edeceği bir uzmanın da hazır bulunacağı gün ve saatte şirket nezdinde (ve merkezinde) en fazla 3 iş günü boyunca inceleme yapılmasına izin verilmesine,

davacı yanın diğer bilgi alma ve inceleme taleplerinin ise reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır