Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/422 K.2024/524

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP EDENİN İDDİALARININ ÖZETİ

Talep eden vekili, müvekkili şirketin tek ortaklı ve sahibinin .... olduğunu, ... nin yine tek ortaklı sahibi olduğu .... Tekstil San. ve Tic. A.Ş.'nin de olduğunu, müvekkili şirketin muhasebesel kayıtlarının tek bir yerden işlem yapılmasından dolayı .... Mahallesi .... Sokak No:.... ..... /Denizli adresinde işlem gördüğünü, ... Tekstil San. ve Tic.

A.Ş. ünvanlı ... vergi nolu ticari işletmenin ..... tarihinde çıkan yangın nedeniyle yandığını, söz konusu felaket nedeniyle müvekkiline ait bulunan ticari defter, fatura, vergiye esas belgeler ve sair her türlü belge ve evrakın zayi olduğunu beyan ederek, davanın kabulü ile, belirtilen kayıtlarla birlikte 2010-2020 dahil tüm aradaki yıllara ait tüm defter, fatura ve sair belgelerin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...Davacı...şirkete ait 2010-2020 yılına ait ticari defterler ve bu defterlere ilişkin faturaların bulunamadığı, yandığı ileri sürülmüş olsa dahi bilirkişi raporunda ilgili olabilecek ispata yarar noterden, vergi dairesinden ya da kargo ve benzeri delil sunulamamış olmakla, davacı...taraf defteri saklamakta özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispat edemediği" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, talep eden vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; zayi belgesi almanın çekişmesiz yargı işi olduğunu, buna göre re'sen kendiliğinden araştırma ilkesinin geçerli olduğunu, dolayısıyla defter ve belgelerin zayi olduğu iddiası ile yapılan zayi belgesi taleplerinde hakimin, sadece yargılama bakımından önemli olan malzemeyi kendi düşüncesi ve sorumluluğu çerçevesinde tayin etmekle kalmayıp, aynı zamanda bu yargılama malzemesinin aydınlatılması için gerekli gördüğü ispat vasıtalarına da re'sen müracaat edeceğini, tanıklarının dinlenmediğini, eksik ve yeterli inceleme yapılmaksızın, dayandıkları delillere başvurulmadan verilen kararın kaldırılması ve eksikliklerin tamamlatılmasına karar verilmesi gerektiğini beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Talep, TTK'nın 82/7 maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı...talep eden) vekili, yangın hukuki sebebine dayanarak davacı...şirket defter ve belgelerinin, davacı...şirket yetkilisine ait bir başka şirketin adresinde bulunmakta iken bu adreste yangın çıkması sebebiyle zayi olduğunu belirterek, zayi belgesi verilmesini talep etmektedir.

Mahkemece, her iki şirketin ortakları, yetkilileri ve adreslerinin tespiti konusunda ticaret sicil kayıtlarının getirtilmesi, Gelir İdaresi Başkanlığı ve SGK İl Müdürlüğü'nden talep eden şirketin borcunun bulunup bulunmadığı veya bu şirket hakkında soruşturma olup olmadığının sorulması, ticari defterlerin noter onaylarıyla ilgili talep eden vekilinden bilgi alınarak, ilgili noterlerden açılış ve kapanış tasdiklerinin istenmesi, tanıkların dinlenerek, defterlerin nerede ve ne şekilde muhafaza edildiğiyle ilgili beyanlarının alınması, son aşamada yangın bilirkişisinden rapor alınarak,

talep eden şirketin defterlerin muhafazasında gerekli özeni gösterip göstermediği, defter ve belgelerin zayi olmaması için gerekli önlemleri alıp almadığı, basiretli bir tacirden beklenen özen yükümlülüğüne dikkat edip etmediği konularında değerlendirme yapılması ile sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle reddine karar verilmesi isabetsiz olmuş, talep eden vekilinin istinaf başvurusu haklı bulunmuştur.

Sonuç olarak, talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...