Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2025/469 K.2025/879

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ (TALEP EDENİN) İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı şirket yetkilisi, ... Makine Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile yapmış olduğu ticari anlaşma neticesinde şirket yetkilisi ... tarafından lehtarı olduğu, ... T.A.Ş. Kızılay Şubesi'ne ait, 267.400,00 TL bedelli, keşide yeri Ankara ve keşide tarihi 30/08/2025 olan ... çek nolu tacir çeki keşide edildiğini, bahse konu çekin kendilerine ulaştırılmak üzere ...

Kargo firması aracılığıyla kargoya verildiğini, fakat kendilerine ulaşan zarfın içi boş çıktığını, mezkur çekin, yapılan tüm aramalara rağmen bulunamadığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca zayi olduğunu beyan ederek, ... T.A.Ş'a müzekkere yazılarak dava konusu çek için tedbiren ödeme yasağı konulmasını, ...

T.A.Ş Kızılay Şubesi'ne ait, 267.400,00 TL bedelli, ... keşide tarihli, ... çek nolu ve keşide yeri Ankara olan çekin zayii nedeniyle iptalini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...davacı, zilyetliğini devralmadığı davaya konu çekin yetkili hamili değildir ve bu nedenle işbu davayı açmada hukuki yarar bulunamadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı(talep eden) istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı(talep eden) istinaf dilekçesinde özetle; çekin keşidecisisi ... Makine...Ltd. Şti. tarafından zayi nedeniyle çekin iptaline ilişkin dava açıldığını, Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/06/2025 tarih, ... Esas - ...

Karar sayılı kararı ile;"...davacının, keşideci sıfatıyla aktif dava ehliyeti olmadığından davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine" karar verildiğini, çekin iptaline karar verilmesini, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişinin isteyebileceğini, çekin zayi olduğu durumlarda, hakkın çeke bağlı olması nedeniyle çekle bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652. maddelerinde hak sahibine iptal davası açma hakkının tanındığını,

şirketin lehtar olarak hak sahibi sıfatının haiz olduğunu ve çekin zayi olması nedeniyle işbu davayı açmakta hukuki yararlarının bulunduğunu, çekin zayi olması sebebiyle hem keşideci şirketin hem de lehtar olarak davacı şirketin açtığı davaların reddedildiğini, bu haliyle çekin lehtarı olarak dava konusu çeke bağlı haklarını elde etmelerinin neredeyse imkansız hale geldiğini beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, çekin zayi nedeniyle iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6102 Sayılı TTK'nın 647/1. maddesinde,“Mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak kurulması amacıyla kıymetli evrakın devri için her hâlde senet üzerindeki zilyetliğin devri şarttır.”

6102 Sayılı TTK'nın 651/2 maddesinde;“Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir.”

Yine aynı Kanunun 818/ 1 - s maddesi yollamasıyla çeklerde de uygulanması gereken 757/1. maddesinde ise;“İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükümleri düzenlenmiştir.

Somut olayda; iptali istenilen çekler dava dışı keşideci tarafından davacıya gönderilmek üzere kargoya verildiği ve davacıya ulaşmadan kargoda kaybolduğu anlaşılmıştır. Talebe konu çeklerde davacı lehtar konumunda ise de çekler davacıya henüz teslim edilmediğinden davacı yetkili hamil değildir. Bu nedenle, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Sonuç olarak, HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacının (talep edenin) istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...