Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2025/694 K.2025/1282

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP EDENİN İDDİALARININ ÖZETİ

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacı şirketlerin bir çoğunun yetkilisi ve tek ortağı olduğunu, haliyle şirketlerin devamlılığının müvekkilinin ekonomik durumuyla doğrudan orantılı olduğunu, şirketlerin ve müvekkilinin dünya üzerinde yaşanan ekonomik sorunlar nedeniyle şirketlerin finansal dar boğaza düştüğünü, hizmet süreçlerinin aksamaya başladığını, şirketilerin nakit kaynaklarında ciddi oranlarda düşüşler yaşandığını, yaşanan bu düşüşe karşılık olarak döviz fiyatlarında gerçekleşen yüksek artışlar borç yükünün artmasına neden olduğunu,

müvekkilinin ve davacı şirketlerin vadesi gelen bütün kredi ödemelerini gecikmeli dahi olsa ödemeye çalışıldığını, bu ödemelerin yapılması ile müvekkil şirketlerde ciddi nakit sıkışıklığının ortaya çıktığını, ileri tarihli borçların ödenmesi noktasında ödemelerin şirketleri ve müvekkilini ciddi anlamda ekonomik sıkıntıya düşüreceğini, piyasadaki daralmadan dolayı şirketlerin alacaklarının en büvük sorunu alacakların tahsilindeki gecikmeden kaynaklandığını, piyasa bozulmasının yarattığı kayıpların telafi edilmesi,

alacaklıların alacaklarına tam olarak kavuşmalarını temin amacıyla işbu konkordato projesinin hazırlanmasına ve borçların vade ertelemesi ile bu proje çerçevesinde ödenmesinin teklif edildiğini, müvekkilin de şirketlerin borçlarından sorumlu olduğunu ve mağdur olması açısından konkordato kapsamına alınmasının uygun olacağını, bu nedenlerle konkordato kesin mühlet kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

Talep, ilk önce ... Esas sayılı esasında açılmış olup, iş bu davadaki davacı ile birlikte, yedi tane şirektin talep eden olarak gösterildiği, dava dosyasında davacı ... yönünden açılan talebin tensip tutanağı gereğince tefrikine karar verilmesi üzerine dosyanın talep eden ... yönünden başka esas sırasına kaydedildiği anlaşılmaktadır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda özetle; ".. dosya kapsamına göre davacının iflasa tabi olmayan gerçek kişi konumunda olduğu, her ne kadar ortağı ve yöneticisi olduğu şirketin mali durumlarının bozulduğu ve şirketin konkordato davası açmak zorunda kaldıklarını ve kendisinin de şahsi mal varlığı ile adı geçen şirketlere müteselsil kefil olarak bankalara karşı, borç ve yükümlülük altına girdiği,

müteselsil kefil olarak asıl borçlu sıfatıyla sağlamış olduğu teminatların aleyhine yürütülmesi riski doğduğundan bahisle eldeki davayı açmışsa da TBK'nun 585. maddesinde düzenlenen adi kefalette dahi asıl borçlu hakkında konkordato mühleti verilmesi halinde alacaklının doğrudan kefile başvurabileceği düzenlenmiş olup, eldeki davada davacı müteselsil kefil olup, TBK'nun 586. maddesi gereği kanunen adi kefilden daha fazla yükümlülük ve sorumluluk altına girmektedir.

Somut olayda asıl olarak kefalet borçlarından dolayı konkordato talep eden davacının, TBK'nun 590/2-son maddesi uyarınca aynı güvence karşılığında konkordato kararına kadar kendisine yöneltilen takiplerin durdurulmasına karar verilmesini isteme hakkı da bulunmakta iken ön proje sunmaksızın konkordato talep etmesinin İİK 286 ve devamı maddelerine uygun olmadığı, şirketten ayrı ve bağımsız bir ön projesinin olmadığı, borçlarının sadece şirketin borçlarına olan kefaletten kaynaklandığı, ödemenin de proje gibi şirketin borçlarının ödenmesine bağlı olduğu,

ticari bir faaliyetinin olmadığı anlaşılmakla, geçici mühlet kararı verilmesine ve konkordato reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."şeklindeki gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, talep eden vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece sadece müvekkilinin kefaletine ilişkin hususların dikkate alındığını, müvekkilin şahsi borçları ve şahsi malvarlığının dikkate alınmadığını, huzur hakkı gelirinin olduğunu, müvekkilin kendi adi nitelikte borçlarının proje kapsamında ödeneceğini, kefil olunan boçların ise asıl borçluların ödeme yapmasının bekleneceğini, İİK 297/1 maddesinin açık bir şekilde emredici bir hüküm niteliğinde olmakla birlikte, mahkemeye herhangi bir takdir yetkisi vermediğini, zira düzenlemede İİK'nın 286 maddesindeki belgelerin eksiksiz olması halinde derhal geçici mühlet verileceğinin emredici bir hüküm olarak ortaya konduğunu beyan ederek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Talep, geçici mühlet verilmesi ve konkordato istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6100 sayılı HMK 74. maddesinde açıkça yetki verilmemiş ise vekilin, konkordato veya sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlasma yoluyla yeniden yapılandırılması teklifinde bulunamaz ve bunlara muvafakat veremeyeceği belirtilmiş olup, somut talepte, vekilin özel yetkili vekaletnamesinin olduğu anlaşılmıştır.

Tefrik edilen asıl dosyada, şirketler hakkında geçici mühlet kararı verildiği, tedbirlere hükmedildiği uyaptan verilen izin gereği yapılan dosya incelemesinden anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü açısından öncelikle konkordatoya ilişkin açıklama yapılmasında yarar bulunmaktadır.

Konkordato, borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen ya da herhangi bir borçlunun, borcun belirli koşullarda ödenmesi için alacaklılarıyla anlaştığı ve yetkili ticaret mahkemesinin onayı ile geçerlilik kazanan hukukî çözüm işlemidir (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, Ankara 2021, s. 709).

Konkordato 2004 sayılı Kanun'da tanımlanmamış ise de; öğretide konkordato, dürüst bir borçlunun belli bir zaman kesiti içerisindeki bütün adi borçlarının alacaklılar tarafından kanunda gösterilen nitelikli çoğunlukla kabul edilmesi ve yetkili makamın (mahkemenin) onayı ile gerçekleşen ve borçlunun borcun bir kesiminden kurtulmasını ve/veya ödeme şeklinin borçlu yararına değişmesini sağlayan, haciz ve iflâs gibi klasik ve borçlu bakımından sert cebri icra yöntemlerinin yerine ikame edilmiş bir kolektif icra biçimidir (Baki Kuru, İcra İflas Hukuku, C.

IV, İstanbul 1997, s. 3585. Süha Tanrıver, Adnan Deynekli, Konkordatonun Tasdiki, Ankara 1996, s. 29; Serdar Kale, Sorularla Konkordato (İflas Dışı ve İflas İçi Adi Konkordato), İstanbul 2017, s. 2; Hakan Pekcanıtez, Güray Erdönmez, 7101 Sayılı Kanun Çerçevesinde Konkortado, İstanbul 2018, s. 4; Sümer Altay, Ali Eskiocak, Konkordato ve Yeniden Yapılanma Hukuku, İstanbul 2019, s. 10, 15).

Konkordato talep eden borçlu veya iflâsını isteyebileceği borçlusu hakkında konkordato talep eden alacaklı, bir nüsha olarak düzenlenen dilekçe, konkordato ön projesi, ayrıntılı bilanço, gelir tablosu ve 2004 sayılı Kanun'un 286 ncı maddesinde sayılan diğer belgeler ile birlikte asliye ticaret mahkemesine başvurarak üç aylık geçici konkordato mühleti verilmesi ister (2004 sayılı Kanun md. 285-287). Asliye ticaret mahkemesi 286 ncı maddede sayılan belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu belirlediği takdirde borçluya derhâl geçici üç aylık mühleti verir ve bir veya işin kapsamına göre üç kişiden oluşan komiser veya komiserler kurulu oluşturulur (2004 sayılı Kanun md. 287).

İİK m. 286'da konkordato talebine eklenecek belgeler gösterilmiştir. Belgeler sunulmamış ise, konkordato mehil talebine eklenmesi gereken belgelerin sunulması için kesin süre verilip, sonucuna göre karar verilmesi gerekir (Coşkun, Mahmut, Konkordato ve İflas, 3. Baskı, Seçkin yayınları, Ankara 2024, s. 70 ve orada anılan Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, 12/05/2016, T., 1860/3097).

Somut dosyaya dönüldüğünde, talep eden vekili, istinaf dilekçesinde, özellikle, emredici yasa hükmüyle de açık olduğu üzere dosya üzerinden eksik belge olmaması halinde mahkemece derhal geçici mühlet kararı verilmesi gerektiğini, bunun emredici bir düzenleme olduğunu beyan etmiştir.

Ancak, mahkeme geçici mühlet kararı verirken tamamen şekli bir denetim yapmakla yetinmemelidir. Sunulan belgelere göre, konkordato başvurusunda borçlunun mali durumunda iyileşme ihtimali varsa, gerekli tedbirler alındığı veya iyileştirme planına göre konkordato tasdik edildiğinde borçlunun içinde bulunduğu ekonomik krizden çıkabileceği sonucuna varılmış ve kanunun aradığı belgelerden borçlunun açıkça alacaklıları zarara uğratma amacı güttüğü belli değilse geçici mühlet talebi kabul edilmelidir (Coşkun, s. 71-72). Kurumun amacına uygun yorum da bunu gerektirmektedir.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, ortağın esas dosyadaki diğer talep eden şirketlerde belli oranlarda hissesinin olduğunun anlaşılması,

kendisinin de beyan ettiği üzere talep edenin banka borçları nedeniyle taşınmazları üzerinde ipotek olduğunun anlaşılmasına, ön projede diğer şirketlerin de konkordato başvurusunda bulundukları, bunun alacaklılarca kabul edilmesi halinde talep edenin de kefaleten yükümlü olduğu borcu sona ereceğinin belirtilmesi, temel olarak taşınmazları üzerinde ipoteklerin olduğunu ve bu taşınmazların satışı ayrıca aldığı huzur hakkı ile borçların ödeneceğine ilişkin beyanlarda bulunması, bu haliyle davacının sunduğu ön projenin, dosya kapsamına göre, inandırıcı, kanunun amacına uygun, samimi ve gerçekleştirilebilir olmaktan uzak olduğu,

şirketlerin konkordato başvurusunda sunduğu ön projeye bağlı olduğu, yasal şartların mevcut olmadığı hususlarının anlaşılmasına, sonuç olarak kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; talep eden vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...