Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2025/729 K.2025/1199

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili ...'nin yalıtım ve havalandırma alanında ticari faaliyet gösterdiğini, lehtarı ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi olan, ... Bankası A.Ş. Sanayi/Antalya Şubesine ait 30.11.2025 vadeli, 250.000,00 TL bedelli, keşide yeri Antalya olan, seri numarası ... olan ve yine lehtarı ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi olan, ... Bankası A.Ş.

Sanayi/Antalya Şubesine ait 31.12.2025 vadeli, 250.000,00 TL bedelli, keşide yeri Antalya olan, seri numarası ... olan çekleri ticari faaliyetleri kapsamında keşide edildiğini, ticari ilişki kapsamında bu çekleri lehtar olan ... Havalandırma şirketine, ... Kargo Firması Antalya ... Şubesi ... takip numaralı kargo ile gönderdiğini, ancak ticari faaliyet kapsamında çekleri teslim alması gereken ... Havalandırma ...

Sanayi ve Ticaret Anonim şirketi yetkilileri çekin kendilerine teslim edilmediğini bildirmesi üzerine müvekkili şirket yetkilisi tarafından yapılan araştırmada çekin kargo firması tarafından teslim edilmediği ve kaybolduğunun tespit edildiğini, ... Polis Merkez Amirliği ... olay numaralı dosyası kapsamında müracaatta bulunduklarını, belirterek davanın kabulü ile ... Bankası A.Ş. Sanayi/Antalya Şubesine ait ... ve ... seri nolu çeklerin Türk Ticaret Kanunu’nun 764/1.

Maddesi kapsamında iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "..., zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının TTK 651.maddesi uyarınca çeke bağlı alacağı bulunan hamile ait olduğu , iptal kararını alan hamilin, TTK 652.maddesinde düzenlendiği üzere hakkını senetsiz ileri sürebileceği ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebileceği, çekin keşidecisinin çekin iptali davasını açmaya yetkisinin bulunmadığı, davacı vekilinin beyanından da anlaşılacağı üzere davacının keşideci sıfatının bulunduğu, hamil sıfatının olmadığı, çekin keşidecisinin çekin iptali davasını açma hakkı bulunmadığı anlaşıldığından talep edenin işbu iptal davasını açmakta hukuki yararının bulunmadığı kabul edilerek davanın reddine..." şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirket yetkilisinin ticari ilişki kapsamında dava konusu çeklerin lehtar olan ... Havalandırma şirketine ...

Kargo firması Antalya ... şubesi aracılığıyla gönderdiğini, ancak ... havalandırma yetkililerinin çekleri teslim almadıklarını bildirmesi üzerine kargo firmasına başvurduklarını, kargo firmasının yazısıyla çeklerin kaybolduğunun tespit edildiğini, bunun üzerine Muratpaşa İlçe Emniyet Müdürlüğüne müracaatta bulunduklarını, çeklerin kötü niyetli kişilerce bankaya ibraz edilerek bedelinin tahsil edilmesi tehlikesi bulunduğundan tahsili engellemek ve müvekkilinin zarar görmemesi için çeklerin iptali amacıyla bu davayı açtıklarını,

dava konusu çeklerin TTK 824.maddesi uyarınca emre yazılı senet olup çeklerin iptali bakımından TTK 818/1/s maddesi yollamasıyla 757 ile 763.maddelerle 764.maddenin 1.fıkrasının uygulanması gerektiğini, dava konusu çekler lehtar tarafa hiç ulaşmadan keşideci müvekkili şirketin elinde bulunduğu sırada zayi olması nedeniyle TTK'nın 757.maddesi kapsamında müvekkilinin emre yazılı çekleri elinde bulunduran olduğundan senedin iptali davası açma ehliyetine sahip olduğunu, TTK 764/1.maddesi gereğince iptal kararı verilmesi gerektiğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, çeklerin zayi nedeniyle iptali istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 818/1,s maddesi yollamasıyla TTK'nın 757 vd. maddelerinde zayi nedeniyle çek iptali davası açılabileceği düzenlenmiştir.

TTK'nın 759/2. maddesince, çek iptali isteminde bulunan kişinin, çek elinde iken ziyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senet içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, çek iptali davasını çekin yetkili ve meşru hamili tarafından açılabilmesine, çek iptaline yönelik taleplerin düzenleyen (keşideci) tarafından yapılmayacağına (Yargıtay 11. HD., 2010/972 E., 2011/10188 K;

2013/15862 E, 2014/3480 K), HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, davacının (talep edenin), ret kararı verilen çekin keşidecisi olması sebebiyle, işbu zayi nedeniyle çekin iptali talebini ileri süremeyecek olmasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre;

davacının (talep eden) vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...