Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2026/224 K.2026/392

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin, her üç çekin de keşidecisi ... Otomotiv Yedek Parça...Ltd. Şti. olan Türkiye ... Bankası A.Ş. Bucak Şubesi’nin ... seri numaralı, 30/06/2025 keşide tarihli, keşide yeri Bucak olan 980.000,00 TL bedelli, ... A.Ş. Burdur Şubesi’nin ... seri numaralı, 28/06/2025 keşide tarihli, keşide yeri Bucak olan 1.600.000,00 TL bedelli, T. ... A.Ş. Bucak Şubesi’nin ... seri numaralı, 28/06/2025 keşide tarihli, keşide yeri Bucak olan 2.400.000,00 TL bedelli, ...

A.Ş.

Burdur Şubesi'nin ... seri numaralı, 07/07/2025 keşide tarihli, keşide yeri Bucak olan 1.250.000,00 TL bedelli çeklerin zilyedi olduğunu, ancak müvekkilinin zilyedi olduğu bahse konu çeklerin kaybedilmiş olduğunu, bahse konu çekleri eline geçiren kişi veya kişilerin çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin söz konusu olduğunu, çeklerin üçüncü şahısların eline geçmesi halinde müvekkili açısından telafisi imkansız zararlar doğurabileceğinden, çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasına, devamında da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

MÜDAHİLLERİN SAVUNMALARININ ÖZETİ

Müdahil ... vekili, müvekkilinin, ... Otomotiv Yedek Parça...Ltd. Şti. tarafından keşide olunan, işbu davaya konu, ...

Burdur Şubesi'ne ait, ... çek nolu, 28/06/2025 keşide tarihli ve 1.600.000,00 TL bedelli çeki ciro yoluyla kendinden önceki ciranta ...’dan devralmış olduğunu, iyi niyetli son hamil ciranta olduğunu, söz konusu çekin 30/06/2025 tarihinde muhatap bankaya ibraz edilmiş olduğunu ve çekin karşılıksız olduğunun tespit edildiğini, bunun üzerine borçlular aleyhine Bucak İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasıyla icra takibi başlatılmış olduğunu, dolayısıyla ilgili çekin kayıp niteliğinde bulunmadığını, ciro silsilesi neticesinde müvekkiline intikal etmiş ve muhatap bankaca karşılıksızdır şerhi işlenmesiyle birlikte icra takibine konu edilmiş olduğunu, çek aslının Bucak İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında bulunduğunu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Müdahil ... vekili, ... Bankası A.Ş. 28/06/2025 keşide tarihli ve ... seri numaralı çeke yönelik olarak çek zayi davası açıldığını çekin ibrazı aşamasında öğrenmiş olduklarını, ilgili çekin kayıp niteliğinde bulunmadığını, davacı tarafından ciro edilmesinden sonra takasa konularak Bucak Halk Bankası Şubesi nezdinde bulunduğunu, davacı tarafın tamamen kötüniyetli olarak, alacağı semeresiz bırakmak amacı ile eldeki davayı açmış olduğunu, dava konusu 28/06/2025 keşide tarihli ve ... seri numaralı 2.400.000,00 TL bedelli ... Bankası Bucak Şubesi çekinin müvekkilinde olduğunu, yasal süresi içerisinde de muhatap bankaya ibraz edilmiş olduğunu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...iptali talep edilen 4 adet çekten ikisinin davacı tarafından bulunduğu, diğer ikisinin ise müdahiller tarafından ibraz edildiği, müdahillerin elinde bulunduğu, mahkememizce davacı vekilinin istirdat davası açmak üzere süre verildiği, fakat kesin süre içerisinde istirdat davası açmadığı anlaşılmakla, mahkememizce verilen tedbirlerin kaldırılmasına" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen sürenin hukuki niteliğinin hatalı olarak değerlendirildiğini, sürenin kesin süre olduğu ara kararda belirtilmemesine rağmen kesin süre şeklinde değerlendirme yapılarak, davanın reddine karar verilmesinin HMK'nın 94. maddesine aykırılık teşkil ettiğini, arabuluculuk sürecinin dikkate alınmadığını, ilk derece mahkemesinin dava açma iradelerine rağmen yalnızca şekli gerekçeyle davanın reddine karar vermesinin hak arama özgürlüğüne ve ölçülülük ilkesine aykırılık teşkil ettiğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, çek iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince, davacı tarafça 4 adet çekin zayi nedeniyle iptali istemiyle açılan davada yargılama aşamasında davacı vekilinin 20/08/2025 tarihli dilekçesinde dava konusu ... seri numaralı, 30/06/2025 tarihli, 980.000,00 TL bedelli ve ... seri numaralı, 07/07/2025 tarihli, 1.250.000,00 TL bedelli çeklerin bulunduğu ve şuan ellerinde olduğu gerekçesiyle bu 2 çek için taleplerinden feragat ettiklerini belirtir dilekçe sunduğu, dava konusu diğer 2 çek için ise taleplerinin devam ettiğini belirttiği, eldeki davada yürütülen yargılamanın her bir çek için ayrı dava açılabilecek nitelikte olduğu,

bu nedenle feragat edilen çekler yönünden feragat nedeniyle reddine dair ayrı hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuş olup, davacı vekilinin istinaf talebinin re'sen nedenlerle kabulü gerektiği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise, çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır.

Çek iptali davalarında yukarıda açıklanan prosedür gereğince, hasımsız şekilde açılan davaya üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı yoktur.

Somut olayda, ilk derece mahkemesince 21/11/2025 tarihli 1. celsede davacı tarafa istirdat davası ve arabuluculukla ilgili beyanda bulunmak ve belge sunmak üzere 2 hafta süre verilmesine dair ara karar kurulduğu, ancak davacı vekiline istirdat davası açması konusunda, açmaması halinde davanın reddine karar verileceğine dair kesin bir süre verilmediği gibi kurulan ara kararda da istirdat davası açması için süre verilmeyip, beyanda bulunmak üzere süre verildiği gözetilmeksizin yanlış hukuki değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuş olup, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...