Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2021/734 K.2023/1045

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davacı vekili ile davalı ... Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakameleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 11/09/2012 tarihinde müvekkilinin sürücüsü olduğu ... plaka sayılı motosikletle, davalı ...'ın sürücüsü, davalı ... Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd. Şti.'nin kayıtlı maliki ve davalı ... A.Ş. (...

A.Ş.)'nin trafik sigortacısı olduğu ... plaka sayılı otomobil arasında meydana gelen trafik kazası sonucu davacı müvekkilinin ağır şekilde yaralandığı, davalı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğundan bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 3.000,00 TL maddi tazminat ve 1.000,00 TL bakıcı ücretinin olay tarihinden itibaren işleyecek reoskont faiziyle birlikte tüm davalılardan, 90.000,00 TL manevi tazminatın ise yine olay tarihinden itibaren işleyecek reoskont faiziyle birlikte davalılar ... ve ...

Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd. Şti'den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 17/09/2020 tarihli ıslah dilekçesiyle geçici iş görmezlik zararını 19.360,07 TL, kalıcı iş görmezlik zararını 287.105,04 TL ve bakıcı giderini 6.859,70 TL'sına çıkarmış ve davalı sigorta şirketi sorumluluğunun poliçe limitinden kalan bakiye 100.488,96 TL ile sınırlı tutulmasını istemiştir.

DAVALI CEVABININ ÖZETİ

Davalı ... A.Ş. (... Sigorta A.Ş.) vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; müvekkili sigorta şirketi tarafından davadan önce ibraname karşılığı 79.017,00 TL ödendiği, bu ödeme nedeniyle müvekkili sigorta şirketinin üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiği, müvekkili sigorta şirketi sorumluluğunun sigortalının kusuru ve poliçe limitiyle sınırlı olduğu, maluliyet durumunun ve zararın usulünce belirlenmesi gerektiği, bakıcı giderinden müvekkilinin sorumlu olmadığı, davacının kask takıp takmadığının tespiti gerekip sonucunda müterafık kusur indirimi yapılması gerektiği, müvekkili şirketin olay tarihinden itibaren temerrüte düşmediği ve ancak yasal faizle sorumlu olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; diğer davalı ...'in müvekkili şirketin çalışanı olup, bu davalının müvekkiline ait aracı müvekkili şirketten izin almaksızın habersiz bir şekilde kullandığı, kazanın da bu sırada meydana gelmiş olduğu, müvekkili şirketin araç üzerinde fiili hakimiyeti bulunmadığından işleten sıfatının olmadığı, müvekkilinin tazminatla sorumlu tutulamayacağı, tüm kusurun davalı sürücüde olduğuna dair iddianın doğru olmadığı, davacının sürücü belgesi bulunmadığı ve kask kullanmadığından kusurlu olması gerektiği, talep edilen maddi zararların yerinde olmadığı, ayrıca manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı ... davaya süresinde cevap vermemiştir.

DELİLLER

Davacının yaralanması ve tedavisine esas tıbbi belgeler, kusur raporu, maluliyet raporları, tazminat bilirkişisi raporu, SGK kayıtları, trafik sigorta poliçesi, tüm dosya kapsamı.

İDM KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; trafik kazasının meydana gelmesinde davalı sürücünün tam kusurlu olduğu, davacının trafik kazası sonucu %73 oranında maluliyete uğradığı, iyileşme süresinin olay tarihinden itibaren 24 aya kadar uzayabileceği ve 9 ay süreyle bakıcıya ihtiyaç duyacağı, davalı sigorta şirketi tarafından davadan önce yapılan ödeme güncelleştirilmek suretiyle yapılan aktüerya hesabına göre davacının geçici iş görmezlik zararının 19.360,07 TL, sürekli iş görmezlik zararının 287.105,04 TL ve bakıcı giderinin 6.859,70 TL olduğu, davalı ...

Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd. Şti.'nin aracın kayıtlı maliki olduğu ve davalı sürücünün bu şirketin çalışanı olduğundan işleten sıfatını haiz olduğu gerekçesiyle; davacının maddi tazminata ilişkin taleplerinin kabulü ile 1.000,00 TL geçici iş göremezlik tazminatının davalı ... A.Ş. (...

A.Ş.) bakımından 17/04/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ve diğer davalılar bakımından kaza tarihi olan 11/09/2012’den itibaren işleyecek yasal faiziyle, 18.360,07 TL geçici iş göremezlik tazminatının tüm davalılar bakımından ıslah tarihi olan 17/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte olmak üzere; toplamda 19.360,07 TL geçici iş göremezlik tazminatının (davalı ... A.Ş. (...

A.Ş.) bakımından 100.488,96 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 2.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının davalı ... A.Ş. (...

A.Ş.) bakımından 17/04/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ve diğer davalılar bakımından kaza tarihi olan 11/09/2012’den itibaren işleyecek yasal faiziyle, 285.105,04 TL sürekli iş göremezlik tazminatının tüm davalılar bakımından ıslah tarihi olan 17/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte olmak üzere; toplamda 287.105,04 TL sürekli iş göremezlik tazminatının (davalı ... A.Ş. (...

Sigorta A.Ş.) bakımından 100.488,96 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 1.000,00 TL bakıcı giderinin davalı ... A.Ş. (...

A.Ş.) bakımından 17/04/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ve diğer davalılar bakımından kaza tarihi olan 11/09/2012’den itibaren işleyecek yasal faiziyle, 5.589,70 TL bakıcı giderinin tüm davalılar bakımından ıslah tarihi olan 17/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte olmak üzere; toplamda 6.589,70 TL bakıcı giderinin (davalı ... A.Ş. (...

A.Ş.) bakımından 100.488,96 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 11/09/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ... Ür. Taş. Oto Eml. İnş. Teks. Tic. ve San. Ltd. Şti.’den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince maddi tazminat talepleri bakımından sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihinden, diğer davalılar yönüyle ise kaza tarihinden itibaren faiz uygulanması gerekirken ıslahla arttırılan bölüm için ıslah tarihi itibariyle faiz uygulanmasının doğru olmadığı, ayrıca davalı tarafa ait aracın ticari amaçla kullanıldığı için hükmedilecek tazminatlara ticari/reoskont faizi uygulanması gerektiği, kaza tarihi itibariyle trafik sigorta poliçe limitlerinin 225.000,00 TL olduğu, taraflarınca da bu husus dikkate alınarak ıslan dilekçesi verildiği,

ilk derece mahkemesince poliçe liminin 200.000,00 TL olduğu şeklindeki kabulün doğru olmadığı, yine müvekkilinin ağır engelli olması, gündelik işlerini dahi kendisinin karşılayamaması ve üçüncü kişilerin bakımına muhtaç durumda bulması nedeniyle hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davalarının tam olarak kabulünü istemiştir.

Davalı ... Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; yargılama sırasında davanın ...

A.Ş.'ye ihbarına yönelik taleplerinin mahkemece kabul görmediği, ilk derece mahkemesince yeterli avans bulunmadığı yolunda taraflarına da bir bildirim yapılmadığı, ihbar yapılmadan karar verilmesinin müvekkilinin aleyhine olduğu, tanık dinletme taleplerinin reddedildiği, müvekkili şirkete ait aracın diğer davalı tarafından izinsizce kullanılırken kazanın meydana geldiği, davacı sürücünün sürücü belgesinin bulunmaması ve kask kullanmamasının davacı tarafın aleyhine değerlendirilmediği, maluliyet raporları arasındaki çelişkinin giderilmediği, davacının olay tarihi itibariyle herhangi bir işte çalışmadığı,

dolayısıyla tazminat ödemesinin davacının sebepsiz zenginleşmesine yol açacağı, tazminat bilirkişisi raporunda maluliyet oranı indirimi yapılmadan sanki tam maluliyete uğramış gibi hesapla yapıldığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Davalılar ... A.Ş. ve ... istinaf yasa yoluna başvurmamışlardır.

GEREKÇE

Uyuşmazlık, trafik kazasına bağlı yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat isteğine ilişkindir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bedensel zarara uğrayanların aynı kanunun 54. maddesi gereğince maddi tazminat ve aynı kanunun 56/1 maddesi gereğince manevi tazminat isteme hakları bulunmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Davacının sürücüsü olduğu motosikletle, davalıların sürücüsü, kayıtlı maliki ve trafik sigortacısı olduğu otomobil arasında meydana gelen trafik kazası sonucu davacı yaralanmış ve bu yaralanmasından dolayı uğradığın maddi ve manevi zararın tahsilini talep etmiş, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda maddi tazminat davasının tam, manevi tazminat davasının ise kısmen kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekili ile davalı ... Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

1-HMK'nın 61/1 maddesi gereğince tahkikat sonuçlanıncaya kadar taraflardan biri davayı üçüncü kişiye ihbar edebilir. Yine aynı yasanın 62/2 maddesi gereğince davanın ihbarı sebebiyle yargılama bir başka güne bırakılamaz ve ihbarın tevali etmesi gibi zorunlu olan durumlar dışında süre verilemez.

Davalı ... Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. vekili 11/11/2020 tarihli dilekçesi ile davanın müvekkili şirkete ait aracı süper oto kasko poliçesi ile sigortalayan ... A.Ş.'ye ihbarını istemiş, ilk derece mahkemesi 12/11/2020 tarihli duruşmada ihbar dilekçesini bahsi geçen sigorta şirketine gönderilmesine, masrafların davalı şirket tarafından karşılanmasına ilişkin ara karar oluşturmuş, ancak davalı şirket ara karar gereği tebliğ masraflarını yatırmadığından ihbar dilekçesi tebliğ işlemi gerçekleştirilmemiş ve bir sonraki 24/11/2020 tarihli duruşmada hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.

İlk derece mahkemesince davalı şirket vekiline ihbar masraflarını yatırması için süre verilmesine rağmen masrafların karşılanmadığı, bu nedenle bir sonraki duruşmada tahkikat aşamasının tamamlanmasından dolayı davalı tarafa yeniden süre verilemeyeceği dikkate alındığında, davalı vekilinin ihbara yönelik istinaf talebi yerinde görülmemiştir.

2-Yine tazminat hesabı yapan bilirkişi sürekli iş görmezlik tazminatı hesabı yaparken aktif ve pasif dönem için toplam geliri 563.857,64 TL olarak hesaplamış ve bu dönem içerisinde davacının %73 maluliyet oranına göre talep edebileceği sürekli iş görmezlik zararını 411.616,08 TL olarak belirlemiştir. Bilirkişinin sürekli iş görmezlik tazminatı hesabının davacının maluliyet oranı üzerinden yaptığı dikkate alındığında davalı vekilinin zararın tam maluliyet oranına göre hesaplandığı yolundaki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

3-Davadan önce davalı ... A.Ş. (... A.Ş.) 17/04/2014 tarihinde davacıya 79.017,00 TL sürekli iş görmezlik tazminatı ödemesi yapmış, tazminat bilirkişisi yapılan bu ödemenin güncellenmiş halini hesap edilen toplam zarardan düşmek suretiyle tazminat belirlemesi yoluna gitmiştir.

Oysa öncelikle yapılması gereken davadan önce sigorta şirketi tarafından yapılan 79.017,00 TL ödemenin ödeme yapıldığı tarihteki veri ve koşullara göre o tarih (ödeme tarihi) itibariyle davacının zararını karşılayıp karşılamadığının belirlenmesi, yaklaşık olarak karşıladığının belirlenmesi halinde davacının sürekli iş görmezlik tazminatı talebinin reddine karar verilmesi, yaklaşık olarak karşılamadığının anlaşılması halinde ise şimdiki gibi ödemenin güncellenmiş halinin tazminattan mahsubu suretiyle karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

4-Davalı ... Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd. Şti.'ne dava dilekçesi tahkikat aşamasında tebliğ edilmiş, davalı şirket vekili sunduğu cevap dilekçesinde tanık deliline dayanmıştır. İlk derece mahkemesince davacı şirket vekiline ibraz etmediği tüm delilleri sunması ve tanık listesini bildirmesi için süre vermemiş ve bu hal üzeri yargılamayı sonuçlandırmıştır.

Davalı şirket vekili aracın diğer davalı çalışanı olan ... tarafından müvekkili şirket yetkilileri tarafından habersiz şekilde alındığı ve kaza anında işleten sıfatının bulunmadığını savunduğuna göre, ön inceleme aşamasının usulüne uygun olarak yapılmaması ve davalı şirket vekiline tüm delillerini sunması ve tanık listesini ibraz etmesi için süre vermesi ve delil gösterildiği taktirde delillerin toplanması, tanık listesi sunulması halinde ise tanıkları dinlenmesi gerekirken eksik inceleme ve davalı şirketin hukuki dinlenilme hakları ihlal edilerek karar verilmesi de doğru görülmemiştir.

5-Davalı tarafa ait araç 26/12/2011 tarihi itibariyle davalı ... A.Ş. (... A.Ş.) tarafından sigortalanmış olup, trafik sigorta poliçesine göre tedavi gideri kişi başına 200.000,00 TL, sakatlanma ve ölüm halinde ise kişi başına maddi tazminat 200.000,00 TL limitle sınırlıdır. Ancak trafik kazası 11/09/2012 tarihinde meydana geldiği için bu tarih itibariyle tedavi gideri ve sakatlanma halinde maddi tazminat limiti ayrı ayrı 225.000,00 TL'dir. İlk derece mahkemesince gerekçeli kararın gerekçe bölümünde davalı sigorta şirketi sigorta poliçesi teminat limitinin 200.000,00'er TL olduğu şeklindeki belirlemesi hatalı olmuştur.

6-TBK'nın 117/2 maddesi gereğince haksız fiillerde borçlu haksız fiil tarihinde temerrüde düşmüş olur. Bu nedenle haksız fiile bağlı tazminat davalarında talep halinde haksız fiil tarihinden itibaren faize hükmedilir.

Ancak davalı sigorta şirketi, trafik kazasına sebebiyet veren aracın trafik sigortacısı olup, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 99/1 maddesi ile ZMSS Genel Şartları'nın B.2. maddesi uyarınca, rizikonun ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde sigortacının tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüdün gerçekleştiği ve davalının temerrüt faizinden sorumlu olduğunun kabulü gerekir.

İlk derece mahkemesince hükmedilen maddi tazminat nedeniyle davalılar ... ile ... Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. yönünden faizin olay tarihinden, davalı sigorta şirketi yönünden zararın ihbar edildiği tarihten 8 iş gününün bitimi tarihinden uygulanması gerekirken ıslah edilen tazminat bölümü için ıslah tarihinden itibaren faiz uygulanması usul ve yasaya uygun düşmemiştir.

7-Trafik kazasına sebebiyet veren ... plaka sayılı aracın kayıtlı maliki davalı ... Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd. Şti.'dir.

Ayrıntıları Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18/05/2022 gün ve 2020/(17) 4-170 esas, 2022/698 karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere; avans faizi istenebilmesi için borçlunun tacir olması ve borcun da ticari işletmesi ile ilgili bulunmasının yeterli olduğu, alacaklının da tacir olmasının gerekmediği, alacaklının haksız eylem dahil her türlü nedenden kaynaklanan alacakları için tacir olan borçludan avans faizi oranında temerrüt faizi isteme hakkının bulunduğu,

bu durumda gerçek veya tüzel kişi tacirler arasında, haksız eylem de dahil, her türlü nedenden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, açıkça talep edilmesi hâlinde Merkez Bankasının kısa vadeli avans kredileri için uyguladığı faiz oranında temerrüt faizine hükmedilmesi gerektiği, eldeki davada kazaya karışan davalı araç sermaye şirketine ait olup, ticari amaçla kullanıldığının açık olduğu,

davacı vekilinin dava dilekçesiyle reeskont faizi talep ettiğinden, ilk derece mahkemesince Merkez Bankasının kısa vadeli avans kredileri için uyguladığı faiz oranında temerrüt faizine hükmedilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde yasal faize hükmedilmesi doğru değildir.

8-Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi hükmüne göre hakimin olayın özelliklerini göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir.

O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir.

Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Olay tarihi, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, davalı sürücünün tam kusurlu olması ve yukarıda açıklanan ilkeler dikkate alındığında, ilk derece mahkemesince davacının maluliyet oranının %73, iyileşme süresinin 24 ay ve bakıcı ihtiyaç süresinin 9 ay olduğu kabul edildiği halde, bu kabulü göre 20.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmiş olması az olmuştur. Kabul edilen davacının yaralanma derecesine göre manevi tazminat miktarının biraz daha fazlası olması gerekir.

Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davalı ... Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd. Şti. vekilinin davanın ihbarı ve tazminat bilirkişisinin maluliyet oranına göre hesap yapmadığına yönelen ve yerinde görülmeyen istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca esastan reddine, davacı vekilinin istinaf istemleri ile davalı ... Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd.

Şti. vekilinin sürekli iş görmezlik tazminatı miktarı ile gösterdiği delillerin toplanmadığına yönelen istinaf istemlerinin kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının esası incelenmeden kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, davalı ... Ürünleri Taş Otomativ Emlak İnşaat Tekstil Tic. ve Sanayi Ltd.

Şti. vekilinin diğer istinaf istemlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına, yeniden kurulacak hükümlerde davacının usuli kazanılmış haklarının korunmasına karar verilmesi gerekmiştir.

...