Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2026/227 K.2026/661

Kemer 1. Asliye Hukuk Mahkemesi "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmekle; dava, trafik kazası neticesinde meydana gelen davacının maddi zararının davalıdan tahsili talepli başlatılan icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptali davasıdır.

Davacı, tüzel kişiliği haiz ticaret şirketidir. Dava konusu edilen ... plakalı aracın ise ticari kullanım şeklinde olduğu kayıtlarından anlaşıldı. Davalı ... taşımacılığı ile uğraşan vergi mükellef kaydı olan bir gerçek kişi olduğu görüldü.

Davanın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda yer alan mutlak ve nispi ticari davalardan ayrıca özel kanunlarda düzenlenen ticari davalardan olması karşısında Mahkememizin görevsiz olduğu sonucuna varılmıştır. Davanın mahiyeti gereğince görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi.. "olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi "... dava. TTK.nun 4/1-a-f bentlerinde sayılan mutlak ticari davalardan (tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın) değildir.

Davalı hakkında vergi dairesinden getirtilen yazı cevapları ile davalının işletme hesabına tabi olduğu, 1. Veya 2. Sınıf tacir ayrımına dahil olmadığı ve 2. sınıf tüccarlara (esnaf) ilişkin hükümlere tabi olduğu ikinci sınıf tüccarın, tacir sayılmadığı, işletme hesabına göre defter tuttuğu anlaşılmaktadır.( İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 44. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO:2021/1450 KARAR NO: 2021/1444).

Her ne kadar Elmalı Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından yapılan emniyet araştırmasında davalının ... İnşaat ve Taahhüt şirketinin davalı adına kayıtlı olduğu bilgisi verildiğinden her iki tarafın şirketleri adına ticari amaçla hareket ettiğinden davanın ticari dava niteliğinde bulunduğu belirtilmiş ise de; bir davanın ticari nitelikte kabul edilebilmesi için TTK'nın 4/1. maddesi uyarınca, her iki tarafın tacir olması ve davanın ticari işletmelerinden doğması gerekir.

Davalıların tacir olmadığı, davanın da hukuki niteliği itibariyle ticari dava olmadığı, bu nedenle uyuşmazlığın mahkememiz görev alanına girmediği anlaşılmıştır. Görev, 6100 Sayılı HMK’nın 1. maddesi hükmü gereği kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemece yargılamanın her safhasında kendiliğinden gözetilmelidir. Bu durumda, davanın Asliye Hukuk Mahkemesinin görevine girdiği... " gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Asliye Hukuk Mahkemelerinin Görevi” başlıklı 2 nci maddesine göre dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Bu Kanun'da ve diğer Kanun'larda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir.

6335 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'da Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2 nci maddesi ile değişik TTK’nın 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın, asliye ticaret mahkemesi tüm ticarî davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir” hükmünü, 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası ise; “Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır” hükümlerini içermektedir.

6102 sayılı Kanun'un 12. maddesine göre bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir. Aynı Kanun'un 15. maddesine göre ise ister gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11. maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır.

5362 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinde, esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine göre; bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir.

Somut olayda dosya arasında mevcut belgelere göre davalı ...'ın esnaf ve vergi kaydı olmadığı, davalı ...'nin ise davalının esnaf kaydı bulunduğu, basit usulde ticari kazanç mükellefi olduğu nazara alındığında, davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiği halde Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğundan Kemer 1. Asliye Hukuk Mahkmesinin kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M/:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davaya Kemer 1. Asliye Hukuk Mahkemesince bakılması gerektiği halde davanın Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesince bakılması gerektiği belirtilerek görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, HMK'nın 353/1-a, 353/3 maddeleri gereğince Kemer 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayı 15/05/2024 tarihli görevsizlik kararının KALDIRILMASINA,

2-Yargı yeri olarak Kemer 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin belirlenmesine,

...