Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/1162 K.2025/1374

İncelenen Kararın Mahkemesi:Antalya 2.Asliye Ticaret Mahkemesi Tarihi:28/10/2022 Dava Tarihi:Asıl Dava: 04/02/2016 / Karşı Dava: 24/03/2016 Karar Yazım T:09/12/2025

İlk derece mahkemesince verilen karar istinaf edilmekle dairemiz üyesi tarafından hazırlanan rapor okunduktan ve dosya kapsamı incelendikten sonra yapılan müzakere sonucu gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili açtığı dava ile, davacı iş sahibi şirketin adına kayıtlı arsa üzerine çelik ... inşaat işi yapan davalı yüklenici şirketin hazırladığı projelere uygun bina yapımı konusunda, taraflar arasında 13/07/2012 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşmenin "sözleşmenin süresi" başlıklı maddesinde, sözleşmenin imzalanmasını takip eden 60 gün içinde inşaat ruhsatının alınacağı ve inşaat ruhsat alım tarihinden itibaren en geç 150 gün içinde işin tamamlanarak teslim edileceğinin imza altına alındığını, şirket ortakları ... ve ...'ın şahsen ve müteselsilen kefil sıfatıyla sözleşmeyi imzaladıklarını,

sözleşmenin imzalanmasından itibaren davalı şirketin talep ettiği tüm işlerin yerine getirildiğini, yapı denetim firması ile anlaşma yapıldığını, sözleşmede belirtilen 500.000,00 TL avansın davalıya ödendiğini, 13/09/2012 tarihine kadar inşaat ruhsatının alınmış ve inşaata başlanmış olması gerekirken, davalı tarafından hazırlanan projelerin ruhsat alımına uygun olmaması nedeniyle projede değişikliğe gidildiğini, bu sebeple ruhsatın 28/11/2012 tarihinde alınabildiğini ve inşaata başlandığını, işin teslim tarihi ruhsat alımına göre belirlendiğinden dolayı yeni teslim tarihinin 28/04/2013 olduğunu,

işin belirtilen tarihe kadar yüklenici tarafından tamamlanamayacağının anlaşıldığını, her iki tarafça delil tespitleri yaptırıldığını, inşaatı bırakarak şantiyeyi terk eden davalının bakiye alacaklarını ihtarname ile talep etmesi üzerine verilen cevap ile bakiye bedelin ancak işin tamamlanma anında ödenebileceğinin davalı şirkete bildirildiğini, davalı şirketin 11/09/2013 tarihinde sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini, işin zamanında tamamlanmayacağından dolayı, davacının 3. kişilere işi tamamlatmak durumunda kaldığını, iş sahibi davacının sözleşmeye konu işleri eksiksiz ve ayıpsız imal edilmesine karşılık,

davalıya toplam 1.295.000,00 TL ödemesi gerekirken, fesih tarihine kadar davalı müteahhide toplam 852.000,00 TL ödendiğini, fesih tarihinden sonra 3. kişilere 1.532.000,00 TL, çalışanların prim borcuna istinaden SGK'ya da müteahhit firma adına 36.986,00 TL olmak üzere toplam 2.433.145,00 TL ödemede bulunulduğunu, aradaki fark olan 1.138.145,00 TL müteahhitten kaynaklı davalıya yüklenmesi gereken zarar olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak üzere şimdilik 500.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP ve KARŞI DAVA

Davalı / karşı davacı ... Çelik Kont ... Ltd.

Şirketi ve davalı ... vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde, davalı ...'in sözleşmenin imzalandığı tarihte evli olup, eşinin muvafakati olmaksızın imzaladığı kefaletin geçerli olmadığını, sözleşmenin noterden onaylı yapılmadığı için batıl olduğunu, davacı işverenin sözleşmedeki ödeme yükümlülüğüne uymayarak temerrüde düştüğünü, davalının sözleşmede sadece kaba inşaattan sorumlu olduğunu, inşaat ruhsatı alınması ve proje ile masrafların davacıya ait olduğunu, davacının keyfi olarak projeyi uzatması nedeniyle işin geciktiğini, davacının süresinde ödeme yapmaması nedeniyle sözleşmenin davalı tarafından haklı nedenle feshedildiğini,

sözleşme feshedildiği için yapılan imalat ve ek imalatların delil tespiti yoluyla belirlettirildiğini belirterek, asıl davanın reddine ve davalı tarafından yapılan imalatlar nedeniyle eksik ödenen iş bedeli, fazla imalat bedeli, gecikme nedeniyle uğranılan zarar, faiz kaybı, kar kaybı olarak 100.000,00 TL tazminatın ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 02/10/2013 tarihinden itibaren karşı davalıdan alınarak karşı davacı şirkete verilmesini talep etmiştir.

Davacı / karşı davalı vekili karşı davaya cevabında, taraflar arasındaki sözleşmede hangi masrafın kimin tarafından karşılanacağının açık bir biçimde belirtildiğini, yüklenicinin işi yaparken kullanacağı elektrik, su, işçilik, malzeme ve sair giderlerin kendi sorumluluğunda olduğunun izahtan vareste olduğunu, proje bedellerinin davalının sorumluluğunda olması sebebiyle bu konuda herhangi bir talepte bulunulamayacağını, davacı şirketin yegane sorumluluğunun belediyeye ödenecek yapı ruhsat harçlarından ibaret olduğunu ve bunun da yerine getirildiğini, iddia edilenin aksine karşı davacının kendilerine borçlu olduğunu belirterek, karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Dava dilekçesinde davalı olarak ismi yer alan davalı ... hakkındaki davanın, 07/06/2017 tarihli ön inceleme duruşması ara kararı ile bu davadan tefrik edilerek yeni bir esasa kaydedilmesine karar verilmiş olup, tefrik edilen dava aynı mahkemenin ... Esas sırasına kaydedilmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Dairemizin kaldırma / gönderme kararı sonrası, ilk derece mahkemesi 28/10/2022 tarihli kararı ile, mahkemece yapılan değerlendirmede, toplanan deliller, mahallinde yapılan keşif, alınan bilirkişi rapor ve ek raporu, BAM kaldırma kararı birlikte değerlendirildiğinde, davalı yüklenici tarafından davacı işverene gönderilen ihtarname ve dava tarihi itibariyle işin %67 seviyesinde tamamlanmış olduğu, bu nedenle karşı davacı yüklenicinin bakiye ödenmeyen hak ediş bedelini henüz hak etmediği, buna rağmen ihtarname ile işi feshetmesi nedeniyle fesihte kusurlu olduğu,

kendi edimini yerine getirip teslimi gerçekleştirmeden sözleşmeyi feshettiği, sözleşme gereği belirlenen götürü bedelin işin fesih tarihi itibariyle tamamlanma seviyesi olan %67 tutarının 867.650,00 TL olduğu, buna mukabil davacı işveren tarafından davalı yükleniciye 852.880,52 TL ödeme yapıldığı, ayrıca davalı yüklenici adına SGK'ya 36.986,77 TL ödeme yaptığı, toplam ödeme bedelinin 889.868,29 TL'ye ulaştığı, davalı/ karşı davacının talep edebileceği sözleşme dışı imalat bedelinin KDV dahil toplam 59.463,74 TL olduğu,

bu tutardan davacının fazla ödemesi düştüğünde dava tarihi itibariyle karşı davacı yüklenicinin bakiye alacağının 37.245,45 TL olduğu, yüklenici tarafından eksik bırakılan %33 iş seviyesinin dava tarihi itibariyle piyasa rayiç fiyatlarına göre bedelinin 573.196,80 TL olduğu, taraflar arasındaki sözleşmede belirlenen bedelinin ise 427.350,00 TL olduğu, aradaki farkın 145.846,80 TL olduğu,

bu bedelden davalı şirket ortağı olan ...'in, şirket ortağı olarak TBK 128. madde gereği 3. kişinin fiilini üstlenen garantör konumunda olması nedeniyle herhangi bir şekle bağlı olmaksızın sorumlu olduğu gerekçesiyle, asıl dava yönünden, davanın kısmen kabulü ile, 145.846,80 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karşı dava yönünden, davanın kısmen kabulü ile,

37.245,45 TL'nin temerrüt tarihi olan 09/11/2013 tarihinden itibaren ticari avansı faizi ile birlikte davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacı ... Çelik ... İth. İhr. Ltd. Şti.'ye verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı / karşı davacı şirket vekili ile davalı vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Nedenleri

Davalı / karşı davacı şirket vekili, kararın gerçeklere, usul ve yasaya aykırı olduğu, hükme esas alınmaya elverişli olmayan, hatalı, eksik tespit ve hesaplamalar içeren bilirkişi raporu dayanak alınarak karar verildiği, önceki tüm beyan ve itirazlarını tekrar ettikleri, delil tespit dosyasında yapılan tespit dikkate alınarak hesaplama yapılması ve buna uygun şekilde hüküm kurulması gerektiği, müvekkilinin fesihte kusurlu olduğunun kabulünün mümkün olmadığı, sözleşmeyi haklı nedenle feshettikleri, kararın kaldırılarak, asıl dava yönünden davanın reddine, karşı davanın ise kabulüne karar verilmesi gerektiği gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.

Davalı ... vekili, kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, sözleşmenin imzalandığı tarihte TBK 584. maddesi gereğince, şirket ortakları bakımından verilen kefaletlerde eşin rızasının arandığı, davalının eşinin rızasının bulunmamasının kefaleti geçersiz hale getirdiği, mahkemenin bu konuyla ilgili yaptığı değerlendirmenin hatalı olduğu, fesih tarihine en yakın rapor olan delil tespit raporunun hükme esas alınması gerektiği, fazla imalatların hiç değerlendirilmediği, iş sahibinin yükümlülüğündeki ruhsat alınmasındaki gecikmeden davalıların sorumlu tutulmasının hatalı olduğu gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava, taraflar arasındaki eser sözleşmesinin davalı yüklenici tarafından haksız şekilde feshedilmesinden kaynaklanan zararların tazmini ve fazla ödendiği ileri sürülen iş bedelinin iadesi, karşı dava ise, bakiye iş bedelinden kaynaklanan alacak ile ek imalat bedeli ve masrafları, iş sahibi tarafından ödenmesi gerekirken yüklenici tarafından ödendiği ileri sürülen giderler, gecikme nedeniyle uğranılan zarar, faiz kaybı ve mahrum kalınan kârdan kaynaklanan tazminat istemlerine ilişkindir. Uyuşmazlık, TBK 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacı iş sahibi, davalı taraf ise yüklenicidir.

2. Ön İnceleme ve İncelemenin Kapsamı

İlk derece mahkemesi kararının; kesinlik, süre, istinaf başvuru şartları ve diğer usul konuları yönünden HMK 352. maddesine göre ön incelemesi yapılmış ve eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelenmesine geçilmiştir. İstinaf incelemesi de, HMK 355. maddesi göz önünde bulundurularak, kamu düzeninden olan hususlar re'sen gözetilmek suretiyle istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

3. Değerlendirme

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, mahkemenin istinaf incelemesine konu kararında, dosyadaki mevcut delillere göre yaptığı değerlendirmeye, takdire, ortaya koyduğu gerekçeye ve ayrıca Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda eksik hususlar giderilerek hüküm tesis edilmiş olmasına göre, mahkemenin vardığı sonuçta istinaf sebepleri yönünden usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı yapılan istinaf incelemesi sonucu anlaşılmakla, davalı / karşı davacı şirket vekilinin asıl ve karşı davada verilen kararlara yönelik, davalı ... vekilinin ise asıl davada verilen karara yönelik istinaf başvurularının HMK 353/1-b/1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR

1)Davalı / karşı davacı şirket vekilinin asıl ve karşı davada verilen kararlara yönelik, davalı ... vekilinin ise asıl davada verilen karara yönelik istinaf başvurularının ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,

2)Davalı / karşı davacı şirketten asıl dava yönünden alınması gerekli 9.962,79 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 2.490,70 TL harcın mahsubuyla bakiye 7.472,09 TL harç ile karşı dava yönünden alınması gerekli 615,40 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 539,70 TL harcın mahsubuyla bakiye 75,70 TL harcın toplamı olan 7.547,79 TL'nin istinaf yoluna başvuran davalı / karşı davacı şirketten tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3)Davalı ...'den alınması gerekli 9.962,79 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 2.490,70 TL harcın mahsubuyla bakiye 7.472,09 TL harcın istinaf yoluna başvuran davalı ...'den tahsili ile hazineye gelir kaydına,

...