Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/170 K.2025/172

İncelenen Kararın Mahkemesi:Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi Tarihi:02/03/2023 Davanın Türü:Menfi Tespit (Eser Sözleşmesi) Karar Yazım T.:18/02/2025

İlk derece mahkemesince verilen karar istinaf edilmekle dairemiz üyesi tarafından hazırlanan rapor okunduktan ve dosya kapsamı incelendikten sonra yapılan müzakere sonucu gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili açtığı dava ile, davacı yüklenici ile davalı iş sahibi arasındaki 67.450,00 TL bedelli doğal gaz tesisatı yapım işine dair sözleşme gereğince davacının, üçüncü kişiden almış olduğu malzemelerin 60.000,00 TL lik kısmı için davalı şirketin kredi kartından ödeme yapıldığını, henüz işe başlanmadan yapılan bu ödeme dolayısıyla iş sahibi davalının davacıdan boş senet aldığını, senet verilmediği takdirde sözleşmenin tek taraflı olarak feshedileceğine dair manevi cebir ve müzayaka halinde alınan ve işin bitiminden sonra iade edilmesi gereken dava konusu senedin iade edilmeyerek sonradan doldurulmak suretiyle icra takibine konulduğunu,

bu nedenlerle senedin geçersiz olduğunu, her iki tarafın tacir olması nedeniyle bütün iş ve işlemlerin resmi deftere kayıtlı olması gerektiğini, davalının ticari defterlerinde bir alacağının bulunmadığının kayıtlı olduğunu, taraflar arasındaki iki adet eser sözleşmesi kapsamında doğal gaz tesisat işlemlerinin yapıldığını, eser sözleşmesi dışında taraflar arasında nakit para alışverişinin bulunmadığını, senedin geçerli ve karşılığının kati olarak alındığının kabul edilmesi durumunda eser sözleşmesi kapsamında ödenmesi gereken 67.450,000 TL nin 60.000,00 TL sinin ödenmemiş kabul edilmesi gerektiğini,

davanın reddedilmesi halinde terditli olarak ödenmeyen 60.000,00 TL eser ücreti alacağının davalıdan tahsilinin gerektiğini iddia ederek davacının Antalya Genel İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinin iptaline ve tazminata, ayrıca 60.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline, menfi tespit taleplerinin reddi halinde terditli olarak taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında 10/07/2019 tarihli 67.000,00 TL bedelli faturadan ödenmeyen 60.000,00 TL nin ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevabında, ara buluculuk dava şartının yerine getirilmediğini, davacı tarafından takibe itiraz edilmemesi nedeniyle takibin kesinleştiğini, daha sonra kötü niyetli olarak bu davanın açıldığını, terditli olarak açılan davanın içeriklerinin birbiriyle çeliştiğini, davacının boş senedin doldurulması, manevi cebir ve müzayaka iddialarının doğru olmadığını, kaldı ki açık senet düzenlemesinin yasaya aykırı olmadığını, senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasının davacı tarafından ispatlanması gerektiğini, sunulan sözleşme ile senet bedelinin uyuşmadığını, davalıya sözleşmeden bağımsız olarak 60.000,00 TL nakit ödeme yapıldığını savunarak davanın reddine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre dava kambiyo senedine dayalı takip sonrası senedin hile ve müzayaka altında alındığından ve yine boşlukların tarafların iradesine uygun şekilde doldurulmaması nedeniyle ve ödeme yapılması nedeniyle senetten borçlu olunmadığı iddiasına dayalı açılmış menfi tespit davası olduğu, manevi tazminat ve alacak davası yönünden tefrik kararı verildiği, davalının savunmasında bu hususları kabul etmediği, davalının isticvap yolu ile beyanlarının alındığı,

davalı beyanlarında davacıyla aralarında eser sözleşmesi bulunduğunu, sözleşmedeki işleri nakit sıkıntısı bulunması sebebiyle süresi içinde yerine getiremediğinden davacıya borç verdiğini ve karşılığında aynı miktarda senet aldığını, parayı elden verdiğini, kredi kartıyla yapılan ödemenin senet için nakit para verdiği tarihten önce yapıldığını, kredi kartından davacı adına yaptığı ödeme için alacağı bulunmadığını beyan ettiği, senedin illetten mücerret olduğunu savunduğu, böylelikle imzası inkar edilmeyen senet karşısında ispat yükünün davacıda olduğu, hile ve manevi cebir iddiası yönünden yapılan değerlendirmede;

davacının hile iddiası senedin iş bitiminde geri verileceğine ilişkin, manevi cebir iddiası ise verilmediği takdirde eser sözleşmesinin tek taraflı feshedileceğinin söylenmesine ilişkin olduğu, davalının bu sözlerinin karşı tarafın iradesini sakatlayacak niteliğinin bulunmadığı,

zira hile olarak zikredilen hususun teminat senedi iddiasını karşıladığı ve bu hususun yazılı delille ispatının gerektiği, manevi cebir olarak ileri sürülen hususun ise tek taraflı fesih yapılması olup, davacının haksız fesih halinde yasal yollara müracaat edebileceği, dava yoluyla zararını karşılayabileceği, bu nedenle senet vermeyi kabul etmenin, manevi cebire vücut vermeyeceğinin düşünüldüğü, özetle; isnad olunan eylemler hile ve cebir kabul edilmemekle maddi vakıayı ispata ilişkin tanık dinlenilmesi de gerekli görülmediği,

davacının iddiasını dayandırdığı delillerden Antalya CBS ... soruşturma sayılı dosyasında davalı hakkında kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiğinin görüldüğü, dosya kapsamındaki iddia ve savunmalar, toplanan deliller davacının iddiasını ispatlar nitelikte görülmediği, davacının iddiasına dayandırdığı bir diğer delil olan ticari defter kayıtlarında takibe ve davaya konu senetin tespit edilemediği, ancak davacının savunmasının aksine yerleşik yargı içtihatları uyarınca senedin ticari deftere kaydedilmemiş olmasının bedelsiz olduğunu ispata elverişli görülmediği,

son olarak davacının yemin deliline dayandığı ancak bedelsiz senedi işleme koymak TCK da düzenlenen suçlardan olup ceza kovuşturmasına sebebiyet verebileceğinden HMK 226/son uyarınca yemin hakkı hatırlatılmaksızın yazılı delille ispatlanamayan davanın reddi yoluna gidildiği ve İİK 72/4 uyarınca davalı lehine tazminat koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın reddine, İİK 72 uyarınca reddedilen (67.765,52 TL) tutarın % 20 si tutarındaki tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Nedenleri

Davacı vekili, her iki tarafın ticari defterlerinin resmi evrak hükmünde olduğu ve ticari kayıtlarda alacak borç bakiyesinin 0 olarak gösterildiğinin belirtildiği Yargıtay içtihatlarına göre ticari defterlerin kesin delil niteliğinde bulunduğu, alacak borç bakiyesinin 0 olmasının dava konusu senet hakkında yapılan iş ve ödemeler sonucunda borçlarının olmadığını ispatladığı, kaldı ki dava konusu senedin ödeme tarihinden sonra da bir çok ödeme yapıldığının kayıtlarda görüldüğü, basiretli bir tacirin alacağı varken ticari kayıtlarına alacağının kalmadığını yazmayacağı, davalının basiretli tacir gibi davranmadığı, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasının hukuk düzenince himaye görmemesi gerektiği gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, menfi tespit, manevi tazminat, menfi tespit talebinin kabul edilmemesi halinde, iş bedeli alacağının tahsili istemine ilişkin olmakla birlikte ilk derece mahkemesince iş bu davanın konusunu oluşturan menfi tespit talebi dışındaki talepler ilk derece mahkemesinin ... esas sayılı dosyasından tefrik edilerek, manevi tazminata ilişkin talep mahkemenin ... esasına, iş bedeli alacağına ilişkin talep yine mahkemenin ... esasına kaydedilmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacı yüklenici, davalı ise iş sahibidir.

2. Ön İnceleme ve İncelemenin Kapsamı

İlk derece mahkemesi kararının; kesinlik, süre, istinaf başvuru şartları ve diğer usul konuları yönünden HMK 352. maddesine göre ön incelemesi yapılmış ve eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelenmesine geçilmiştir. İstinaf incelemesi de, HMK 355. maddesi göz önünde bulundurularak, kamu düzeninden olan hususlar re'sen gözetilmek suretiyle istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

3. Değerlendirme

3.1. Davacı vekilinin menfi tespit, terditli olarak iş bedeli alacağı ve manevi tazminat talepli davaları aynı dilekçe ile açtığı (... esas), ilk derece mahkemesince 02/06/2022 tarihli celsede iş bedeli alacağı davası yönünden ve manevi tazminat davası yönünden tefrik kararı verilerek bu davaların ayrı esaslara (iş bedeli alacağı davası yönünden ... esas ve manevi tazminat davası yönünden ... esas) kaydının yapıldığı ve eldeki ... esas sayılı dava bakımından yapılan yargılama neticesinde istinafa konu kararın verildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

3.2.6100 Sayılı HMK'nun 111.maddesinde, "Davacı, aynı davalıya karşı birden fazla talebini, aralarında aslilik ferilik ilişkisi kurmak suretiyle, aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir. Bunun için, talepler arasında hukuki veya ekonomik bir bağlantının bulunması şarttır. Mahkemece, davacının asli talebinin esastan reddine karar vermedikçe, feri talebini inceleyemez ve hükme bağlayamaz." hükmü amir olup, yürürlükte bulunan 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan ara buluculuğa başvurmayı dava şartı haline getirilmiştir.

3.3. Ancak yukarıda da belirtildiği gibi iş bu dava terditli olarak açılmış olup, eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bedeli alacağı ikincil nitelikte kalmakta, öncelikle davalı tarafından yapılan icra takibi dolayısıyla borçlu olunmadığının (menfi tespit) tespitine karar verilmesi talep edilmektedir. Bu durumda, bağlantılı bu taleplerin öncelik sırasına göre birlikte incelenip hükme bağlanacağından, para alacağına ilişkin istemin, bağımsız bir talep olduğu söylenemez.

3.4. Davacı vekilinin menfi tespit, terditli olarak iş bedeli alacağı ve manevi tazminat talebinde bulunduğu, bu nitelikteki davaların bir bütün olarak ve işin esasına girilerek mahkemece çözüme kavuşturulması gerektiği halde, İlk Derece Mahkemesince iş bu istinafın konusunu oluşturan manevi tazminat davasının ve iş bedeli alacağına yönelik davanın tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedilmek suretiyle yargılamaya devam edilerek, yazılı olduğu şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmemektedir.

3.5. Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK'nun 353/1-a-5 maddesi gereğince yerel mahkeme kararının esası incelenmeksizin ortadan kaldırılmasına ve davanın tefrik edildiği mahkemenin ... ve ... esas sayılı dosyalarının yine mahkemenin mevcut ... esas sayılı davası ile birleştirilerek davanın ... esas sayılı dosyası (Dairemizin 18/02/2025 tarih ... esas ve ... karar sayılı kararı ile ortadan kaldırılan) üzerinden yeniden görülmesi için dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR