Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2022/2161 K.2024/139

Davacı tarafından, davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahal mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen karara süresi içinde davalı ... ... ... vekili ve davalı ... ... tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, incelemenin duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dilekçesinde, davacı ... ... maliki bulunduğu ve davacı ... n sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı araca davalı Hüseyin Serinçay'ın maliki bulunduğunu ve diğer davalı ... ... ... sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı aracın 17.06.2019 tarihinde çarpması sonucu yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, 17.06.2019 tarihli kaza tespit tutanağına göre müvekkili Mehmet Neytullah Aydın'ın kusurunun olmadığını, sürücü... ... ise kusurlu olduğunu ve kural ihlali yaptığının tespitinin yapıldığını, ... ...

Türk Sigorta Şirketi yönünden poliçe limiti ve sorumluluklarıyla sınırlı olmak üzere, fazlaya ilişkin tüm dava ve talep haklarının saklı kalmak kaydıyla şimdilik 200.00 TL değer kaybının kaza tarihinden itibaren işleyecek reeskont-avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ... Türk Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde,... plakalı araç müvekkili şirket tarafından 10.11.2018/2019 vadeli ... no.lu ZMMS poliçesi ile sigortalandığını, poliçenin teminatı 36.000 TL olduğunu, ... Sigorta A.Ş. müvekkili şirkete başvurarak araçta meydana gelen hasarın rücuen tahsilini talep ettiğini, müvekkili şirket 25.10.2019 tarihli işlemiyle 36.000 TL ...

Sigorta A.Ş.' ye ödeyerek sorumluluğunu yerine getirdiğini, müvekkili şirket tarafından teminat tutarınca ödeme yapıldığını, müvekkili şirketin sorumluluğu teminat limitleriyle sınırlı olduğundan ve yapılan ödeme ile teminat tükendiğinden müvekkili şirketin sorumluluğu kalmadığını, müvekkili şirket tarafından davacının zararı karşılanmak üzere eksper raporu alındığını, davacının tekrar eksper raporu alması ile eksper raporuna tekrar ve fahiş oranda ödeme yapılmasının davacının kusuru olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, düzenlenen kaza tespit tutanağına göre müvekkilinin tamamen kusurlu olmadığını, kaza tespit tutanağı ile müvekkili davalıya atfedilen kusuru kabul etmediklerini, müvekkilinin yolu kontrol ettiğini, hiçbir araç olmadığını görünce hareket ettiğini ve yolun ortasını geçtikten manevrasını tamamlamak üzere iken davacılardan ... süratli bir şekilde gelerek trafik kazasına neden olduğunu, davacı ... manevrasını tamamlamak üzere olan aracının sol önüne çarptığını, kazanın oluş şekline göre davalı müvekkilinin tamamen kusurlu olmadığını, davalı müvekkilinin sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın ...

Sigorta ... ... poliçe no'lu ZMMS poliçesi ve Sompo ... Sigorta ... poliçe no'lu kasko poliçesi ile sigortalı olduğunu, haksız ve yersiz açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 30.07.2021 tarihli ıslah dilekçesinde, değer kaybı talebinin 200,00-TL'den 33.750.00-TL'ye, fazlaya dair talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydıyla, kaza tarihinden itibaren işletilecek ticari avans fazili ile tahsiline karar verilmesini, talep etmiştir. Mahkemece, davalı sigorta şirketi yönünden açılan davanın reddine, davanın davalı ... ve ... yönünden kabulü ile 33.750,00 TL’nin 17.06.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, karar verilmiştir.

Davalı ... vekili ve davalı ... müşterek istinaf kanun yolu başvuru dilekçesinde, mahkeme kararına dayanak bilirkişi raporundaki kusur oranını kabul etmediklerini, kazanın oluş şekline göre davalı müvekkilinin %75 kusurlu olmadığı, kaza tespit tutanağı ile bilirkişi raporları arasında çelişki olduğu halde çelişki giderilmeden hüküm kurulmasının hatalı olduğu, 17.06.2019 tarihli piyasa araştırmasının nasıl yapıldığının belli olmadığı, aracın piyasa değerinin 275.000,00.-TL olduğu yönündeki belirlemenin hatalı olduğu,

davacı tarafın ödemediği vergilerden dolayı aracı piyasa değerinin çok altında almış olması karşısında değer düşümünün ÖTV'li aracın piyasa değerinden hesaplanmış olmasının davacı tarafın sebepsiz zenginleşmesine neden olduğunu, değer kaybı hesabının ZMMS Genel Şartlarına göre hesaplanması gerektiği, faiz başlangıç tarihinin dava tarihi olması gerektiği, bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini, talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE:

Dava, trafik kazası nedeni ile araçta oluşan değer kaybına ilişkin maddi tazminat davasıdır.

Öncelikle kusura ilişkin istinaf istemi değerlendirildiğinde, geçiş üstünlüğü davacıya ait araca ait olmasına rağmen, davalıya ait araç sürücüsünce buna riayet edilmediğinin ve buna bağlı olarak dava konusu kazada davalıya ait araç sürücüsünün kusurunun daha fazla (%75) olduğu kaza tespit tutanağı, olay yerine ait fotograflar ve tüm dosya kapsamı ile sabit olup, bu doğrultuda yerel mahkemenin hükme esas aldığı 05/07/2021 tarihli kusur raporundaki kusur oranları yerinde olup, kusura ilişkin istinaf isteminin reddi gerekmiştir.

4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5766 sayılı Kanun ile değişik 15/2-a bendinde engelli aracın ÖTV düzenlemesi yer almış ve ilk iktisabında istisna uygulanan araçların veraset yoluyla intikalleri hariç istisnadan yararlananlar dışındakilerce iktisabında, ilk iktisabındaki matrah esas alınarak adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, kayıt ve tescil tarihinde geçerli olan oran üzerinden bu tarihte ÖTV alınacağı, Kanunun 7/2. bendi çerçevesinde istisnadan yararlananlar tarafından, bu istisnadan yararlanılarak iktisap edilen kayıt ve tescile tabi araçların 5 yıldan fazla kullanılarak elden çıkarılması durumunda bu hükmün uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır.

Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 53. maddesi C bendine göre.

“Engellilik derecesi % 90'ın altında olan engelliler tarafından bizzat kullanılmak amacıyla özel tertibatlı araçların Özel Tüketim Vergisinden muaf olarak yurt içinden ilk iktisabında tescil belgelerine, “İlk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmedikçe Özel Tüketim Vergisi ödenmeden devri, satışı, hibesi, intifasının mülkiyeti muhafaza kaydıyla veya sair şekillerde akden devri, tasarruf hakkının vekâletname ile devredilmesi, “Özel tertibatının kaldırılması veya değiştirilmesi yasaktır.” şeklinde şerh konulur.

Yine aynı kanunun E bendine göre, özel tertibatı olmayıp, engellilik derecesi % 90 ve üzeri olan engelliler tarafından Özel Tüketim Vergisinden muaf olarak yurt içinden satın alınıp ilk iktisabı yapılan araçların tescil belgelerine “İlk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmedikçe Özel Tüketim Vergisi 4 ödenmeden devri, satışı, hibesi, intifasının mülkiyeti muhafaza kaydıyla veya sair şekillerde akden devri, tasarruf hakkının vekâletname ile devredilmesi yasaktır.” şeklinde şerh konulur.

Mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere ÖTV avantajı 5 yılda bir yenilenebilen, 5 yıldan önce de aracın kaza ve diğer sayılan sebeplerle hurdaya çıkması halinde kullanılabilen bir hak ve ayrıcalıktır.

Devlet tarafından hem engellilere hemde yakınlarına bir çok muafiyet, destek ve ayrıcalıklar tanındığı anlaşılmaktadır. Otomobil almak isteyen engelli vatandaşa sağlanan ÖTV indirimi de bu desteklerden biridir. Sağlık raporundaki engel oranına göre araç alımı sırasında ÖTV indirimi uygulayan devlet, ÖTV muafiyetli alınan engelli araçlarının 5 yıllık süre dolduktan sonra, engelli olmayan birine satışına izin vermektedir.

Yani, devlet, engelli vatandaşına ÖTV’siz araç verirken vatandaşını sadece 5 yıllık süre ile sınırlamış ve bu süre geçtikten sonra bu aracın satışına herhangi bir sınırlama getirmemiş, aracı ÖTV’siz veya ÖTV’li satması konusunda bir yükümlülükle bağlı tutmamıştır.

Engelli kişi, beş yıl geçtikten sonra aracını hiçbir kısıtlamaya tabi olmaksızın üçüncü kişilere satabileceğine göre, araç değer kaybının ÖTV indirimsiz araçların değer kaybı hesaplama yöntemine göre yapılması hakkaniyete uygundur.

Değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp, onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmaktadır.

Değer kaybı hesabına ilişkin hesaplamaya yönelik istinaf istemine gelince, davacıya ait araç 11.04.2018 tarihinde trafiğe tesçil edilmiş, dava konusu kaza ise 17.06.2019 tarihinde meydana gelmiş olup, her ne kadar dava tarihinde 5 yıllık ÖTV siz aracın devir süresi dolmamışsa da, karar tarihi olan 19.04.2022 tarihi itibarı ile bu sürenin dolmuş olduğu gözetildiğinde, davacıya ait aracın ÖTV dahil fiyatı üzerinden değer kaybının hesaplanması yerinde olup, yerel mahkemenin kabulünün somut olay adaletine uygun, hakkaniyetli olduğu kanaatine varılmış,

diğer yandan değer kaybına ilişkin hesaplamanın gerekli dayanakları itibari ile yeterli ve denetlenebilir olup, Dairemizin istinaf incelemesinden geçen dosyalardaki benzer model-marka araçlar için hesaplanan değer kaybı ile de uyumlu olmasına göre, bu hususa ilişkin yerinde görülmeyen istinaf isteminin de reddi gerekmiştir.

HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf yoluna başvuranın sıfatına ve istinaf konusu yapılan nedenlere ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesin kararı usul ve yasaya uygun olması nedeniyle davalı Celile Gizem Serinçay vekilinin istinaf taleplerinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan · ... · ... · Üye · ... · ... · Üye · ... · ... · Katip · ...