Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/2327 K.2024/1943

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 22/2 maddesi gereğince Bursa ... Asliye Hukuk Mahkemesi ve Bursa .... Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile dosya yargı yerinin belirlenmesi için dairemize gönderilmekle dosya içindeki tüm belgeler ile dairemiz üyesi tarafından hazırlanan ön inceleme raporu incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı (borçlu) ... ile müvekkili şirket arasında davalının dükkanına ait 2 sayaca ilişkin imza altına alınan ...nolu Elektrik Abonelik Sözleşmesinden kaynaklanan tüketim ve cayma bedellerine ilişkin olmak üzere toplam 6 adet fatura bedelinin ödenmemesi sebebiyle, T.C. Merkezi Takip Sistemi'nin ...

E. Sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, davalı yanın icra takibinde borca ve yetkiye itiraz etmesi sonucu yetki itirazı kabul edilerek yetkili görülen Bursa İcra Dairesi'ne dosyanın gönderildiğini ve 2023/3258 esas numarası ile dosya açıldığını, davalı borçlunun, 10/03/2023 tarihinde herhangi bir borcu bulunmadığı gerekçesi ile borca itiraz etmiş olduğunu, yapılan itiraz ile icra takibinin durduğunu, davalı-borçlunun itirazları ve iddialarının hukuki mesnetten yoksun olduğunu, haksız bir menfaat sağlama gayesi ile yapılmış olduğunu, reddi gerektiğini, müvekkili şirketin, davalı borçludan olan alacağının,

ilgili elektrik abonelik sözleşme hükümlerinden kaynaklandığını, borca ve icra takibine konu faturanın sözleşmedeki hükümlere karşılık düzenlendiğini, söz konusu fatura bedeli davalı tarafından halen ödenmediğni, açıklanan nedenlerle davanın kabulüne, davalı-borçlunun takibe, borca, faize faiz oranına ve tüm ferilerine yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına, itirazın haksız ve kötü niyetli olması nedeniyle % 20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesince 20/03/2024 tarihli ...Karar sayılı karar ile, mahkemece davalının tacir olup olmadığına ilişkin olarak Bursa Vergi Dairesi Başkanlığı'na müzekkere yazıldığını, Bursa Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 18/10/2023 tarihli yazı cevabında davalının ikinci sınıf tüccar olduğunun belirtildiği gerekçesiyle görevsizliğine, yetkili ve görevli mahkemenin Bursa Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna karar verilmiştir.

Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesince, davacının perakende kıyafet sattığı, 177. Maddenin 1. Fıkrasında yer alan "Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı 7.200.000.000 (2022 yılı için 400.000 TL) lirayı veya satışlarının tutarı 8.640.000.000 (2022 yılı için 570.000 TL) lirayı aşanlar;" şeklindeki belirlemeye göre, maddede yazılı limitlerin yarısının aşılması halinde tacir sayılacağı, bu durumda davacının tacir sayılabilmesi için alımları tutarının 200.000,00 TL'yi ve satımları tutarının 235.000,00 TL'yi aşması gerektiği, davacının alımları ve satımları bu tutarları aşmadığından tacir sayılmasının imkanı olmadığı, davacının tacir gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

HMK 23/1 maddesinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılabileceği düzenlenmektedir. Bu nedenle dairemizce dosya üzerinden yapılan incelemede;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4. maddesinde, bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu Kanunun 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.

Yine 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 3. maddesinde, "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." düzenlemesi getirilmiştir.

TTK'nın 14. maddesine göre “Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Kanunun 17. maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır.

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3’üncü maddesinde, Esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tâbi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir.

Ayrıca TTK’nın 1463. maddesinde de, önce 17. maddeye gönderme yapılarak, Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17. maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.

19.02.1986 tarih ve 19024 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 25.01.1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK'nın 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir.

Buna göre.

1-Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre, defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinin birinci fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar,

2-Vergi Usûl Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır.

213 sayılı Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinde “Birinci Sınıf Tüccarlar” sayılmış olup bu maddedeki birinci sınıf tacirlerle ilgili şartları taşımayanlar ise ikinci sınıf tacir sayılırlar. İkinci sınıf tacirler ise ticari işletme hesabına göre defter tutarlar.

Bu genel açıklamalardan sonra; somut olayda; davacı şirket tarafından, davalının dükkanına ait sayaçlara dair elektrik abonelik sözleşmesinden kaynaklanan tüketim ve cayma bedellerine ilişkin altı adet fatura bedelinin ödenmemesi sebebiyle takip yapıldığı ve takibe itiraz edildiği belirtilerek itirazın iptali isteminde bulunulduğu, davalının vergi kayıtlarının celbedildiği, işletme hesabına göre defter tutan ikinci sınıf tüccar olduğunun belirtildiği, davalının tacir sayılabilmesi için 177. maddesinde yer alan yasal sınırların aşılması gerektiği, gelen kayıtlardan davalının belirtilen miktarı aşmadığının görüldüğü, dolayısıyla görevli mahkemenin mevcut durumda asliye hukuk mahkemesi olduğu anlaşılmış ve yargı yeri olarak belirlenmesi gerekmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nun 362/1 maddesi uyarınca kesin olmak üzere

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİHİ : 06/09/2024

Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır