Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2019/2025 K.2022/594

Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 18/06/2019 tarih, 2018/361 esas, 2019/979 sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin Akbank A.Ş.

Gençosman Şubesinin Z9089791 seri nolu, 25/02/2018 keşide tarihli 16.550,00 TL meblağlı çekini borca karşılık Ayhan Kalkan isimli kişiye verdiğini, Ayhan Kalkan'ında bu çeki arkasında cirosu olmaksızın kaybettiğini, çekin kaybolması üzerine Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/1008 Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, söz konusu çekin üzerinde yazılı olan 25/02/2018 günlü keşide tarihinden birkaç gün önce ilgili çekin Yalova Akbank Şubesinden sorulması üzerin banka yetkililerinin müvekkiline çekin ortaya çıktığını haber verdiğini,

çekin arkasına bakıldığında Ayhan Kalkan'ın ad soyad ve imzasının taklit edilmek suretiyle sahte olarak atıldığı ve devamında ciranta olarak Galip Çetintaş, Hasan Efe, Durmuş Yılmaz ve Ahmat Balaban'ın imza atmış olduklarının görüldüğünü, bunun üzerine Ayhan Kalkan'ın suç duyururusunda bulunulduğunu, çekin arkasında son hamil olarak gözüken davalı ...'ın söz konusu çeki Bursa 4. İcra Müdürlüğünün 2018/3054 Esas sayılı dosyası ile icra takibine konulduğunu,

sahte ciro yolu ile çeki eline geçiren davalıya müvekkilinin borçlu olmadığının ve sahte ciro nedeniyle ciro silsilesinin kopmuş olduğunun davalının da yetkili hamil olmadığınını tespit edilerek müvekkili aleyhine açılan icra takibinin tedbiren durdurularak müvekkilinin icra dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkeemsinin 2017/1008 Esas sayılı dosyası ile tedbir kararı verildiğinden ilgili banka şubesinin çekteki tedbir kararından dolayı çekin bedelini müvekkiline ödemediğini, bu nedenle icra takibine geçtiklerini, davacının çekin keşidecisi olduğunu, çek iptalini açan kişinin dava dışı Ayhan Kalkan olduğunu, davacının dava dışı Ayhan Kalkan'a çek ile ilgili ödeme yapmış olmasının dava konusu çekteki bedelden dolayı müvekkiline karşı oluşan sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını, davacının bu yöndeki beyanlarının hukuki geçerliliği bulunmadığı gibi kıymetli evrak üzerindeki sorumluluğunu da ortadan kaldırmadığını,

müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğunu, ilk cirantanın çek iptali davası açması ve imzasını inkar etmesi, ayrıca davacının ilk cirantaya çek iptal davası sonuçlanmadan ve kesinleşmeden ödeme yapmasının kambiyo surumluluğunundan kurtulamayacağından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, dava konusu çekte, davacının keşideci olduğu, davalının senede ciro yoluyla hamil olduğu, davacı keşidecinin, kendi imzasını inkar etmediği, çek metnine göre ciro silsilesinde şeklen bir kopukluk bulunmadığı, çekteki lehtar imzasının sahteliğine ilişkin mutlak defi'yi davacı keşidecinin, çek hamili davalıya karşı ileri sürerek, borçtan kurtulamayacağının anlaşıldığı, ayrıca hamil davalı ...’ın çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiği, kötüniyetli hamil olduğunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle, davanın reddine, dosyada İİK 72. maddesi uyarınca tedbir kararı verildiğinden 16.550,00 TL asıl alacağın %20'si oranında tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; davaya konu çekin davacı tarafından borca karşılık Ayhan Kalkan isimli kişiye verildiğini, ilk ciranta olan Ayhan kalkan olan ciro yapılmaksızın çekin kaybedildiğini ve çek iptali davası açıldığını, çek iptali davasında bankaya müzekkere gönderildiğini, bu durumun davalının kötüniyetli olduğunu ortaya koyduğunu, çekin lehtarı Ayhan Kalkan'ın imzası taklit edilerek sahte imza atıldığını, devamında Galip Çetintaş, Hasan Efe, Durmuş Yılmaz ve ...'ın imza atmış olduklarının fark edilmesi üzerine Bursa CBS şikayette bulunduklarını, dosyanın halen derdest olduğunu,

neticesi beklenmeden mahkemece karar verildiğini, müvekkili çek keşidecisi Terim Çarın, Ayhan Kalkandan başkasına borcu bulunmadığını, çek bedelini de Ayhan Kalkan'a ödediğini, karşılığında makbuz aldığını, sahte ciro nedeni ile icra takibi başlatan davalıya ve diğer cirantalara karşı borcu olmadığını, bu kişilerle hiçbir ticari ve sosyal bağının bulunmadığını, bu nedenle ödeme yükümlülüğünün olmadığı belirterek, mahkeme kararının kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; bono keşidecisi tarafından lehtar ve 1. ciranta imzasının sahte olmasına dayanılarak hamile karşı açılmış bir menfi tespit davasıdır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Yapılan inceleme sonunda;

Davacı, 16.550 TL meblağlı çeki borcuna karşılık Ayhan Kalkan isimli kişiye verdiğini, Ayhan Kalkan bu çeki cirosu olmaksızın kaybettiğini, çekin kaybolması üzerine Bursa 2ATM 2017/1008 esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını ve bankaya bildirimde bulunuluğunu, kısa süre sonra da çekin ortaya çıktığını, çek arkasında Ayhan Kalkan'ın ad ve soyadının ve imzasının taklit edilerek sahte imzanın atıldığını ve devamında diğer cirantaların imzalarının bulunduğunu, son hamil ... tarafından çekin icra takibine konulduğunu, sahte ciro nedeni ile ciro silsilesinin koptuğu belirtilerek, borçlu olmadığının tespiti talebinde bulunulmuştur.

Davalı, iyi niyetli hamil olduğunu, davacının çek keşidecisi olup ödeme yapmasının sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını ve onu borçtan kurtarmayacağını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Somut olayda; davacının davaya konu ettiği çekin Ayhan Kalkan isimli kişiye verildiği, Ayhan Kalkan'ın çeki cirosu olmaksızın kaybettiği, bunun üzerine Ayhan Kalkan tarafından Bursa 2. ATM 2017/1008 esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığı, çekin yargılama sırasında ortaya çıktığı anlaşıldığından, dava konusuz kaldığından, esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği,

yine Bursa CBS'na müşteki Ayhan Kalkan tarafından şüpheliler Galip Çetintaş, Hasan Efe, Durmuş Yılmaz, ... ve Tarkan kişileri hakkında şikayette bulunulduğunu, 2018/20042 soruşturma sayılı dosyasında soruşturmanın devam ettiği, davaya konu çekle ilgili Bursa 1. ATM'nin 2018/738 esas sayılı dosyasında çek istirdadı davasının açıldığı, Bursa 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 2018/206 esas, 2019/78 karar sayılı dosyasında davacı Ayhan Kalkan tarafından davalı ... aleyhine açılan imzaya itiraz davasında çek arkasındaki davacı atfedilen lehtar ciranta imzasının davacı Ayhan Kalkan eli ürünü olmadığı tespit edildiği,

bu suretle davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2016/15082 esas, 2018/373 karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; bono keşidecisi tarafından lehtar ve 1. ciranta imzasının sahte olmasına dayanılarak hamile karşı açılmış bir menfi tespit davasında; lehtar ve 1 cirantanın imzasının sahteliğinin saptanması halinde de bu olgunun sonucu etkili olmayacağı, zira keşideci ciro imzasının sahteliğini senet lehtarına karşı ileri süremeyeceği, TTK'nın 677. maddesinde düzenlenen imzaların istiklali prensibine göre çek üzerindeki imzaların geçersizliğinin diğer imzaların geçerliliğini etkilemeyeceği düzenlenmiştir.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2017/1990 esas, 2017/7096 karar sayılı ilamında da açıklandığı şekilde; çeklerdeki keşideci, çeklerdeki imzasını inkar etmediğinden lehtarın cirosunun sahte olduğu iddiasına dayalı olarak borçlu olmadığının tespitini, ödediği bedelin istirdatını ve çekin istirdatını talep edemeyeceği, ciro yoluyla hamil olan hamilden imzaların istiklali prensibi gereği kendinden öncekilere (imzasını inkar eden dışında) müracaat hakkını sınırlayacak şekilde çekin istirdatına da karar verilemeyeceği düzenlenmiştir.

İmzaların istiklali prensibi nedeni ile kambiyo senetlerindeki her imza sahibinin kendi imzasından sorumlu olduğu ve başkasının imzasının sahte olmasının imzasını inkar etmeyenlerin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı (Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2017/7793 esas, 2017/3808 karar sayılı ilamı), kambiyo senetlerinde imzaların istiklali (bağımsızlığı) ilkesine göre lehtarın imzanın sahte olması halinde dahi keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2016/3878 esas, 2016/4275 karar sayılı ilamı) nazara alınarak,

dosya kapsamı içerisindeki bilgi ve belgeler, ilk derece mahkeme gerekçesinde dayanılan deliller ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacı keşidecinin kendi imzasını inkar etmediği, çekteki lehtar imzasının sahteliğine ilişkin def'iyi çek hamili davalıya ileri sürerek borçtan kurtulamayacağı, buna göre yerel mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, davacının istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Katip · ... · e-imza