Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2020/543 K.2023/58

2-... - ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : Hasımsız DAVA : Çek İptali

KARAR TARİHİ : 26/01/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 26/01/2023

Bursa 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/01/2020 tarih, 2018/92 Esas, 2020/43 Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

DAVA

Davacılar vekili, müvekkili şirketin merkez işyerinde 07.01.2018 günü meydana gelen hırsızlık olayı neticesinde, şirket kasasından yüklü miktarda nakit para, çok sayıda çek ve şirketin nama yazılı pay senetleri çalınmak suretiyle zayi olduğunu ileri sürerek 1-) 26.07.2016 tarihli 87.369,00 TL bedelli çek. 2-) 23.08.2016 tarihli 70.000 TL bedelli çek. 3-) 23.08.2016 tarihli 16.958,00 TL bedelli çek. 4-) 22.04.2016 tarihli 17.619,13 TL bedelli çek.

5-) 26.01.2016 tarihli 90.580,00 TL bedelli çek. 6-) 18.02.2016 tarihli 102.000 TL bedelli çek. 7-) 22.04.2016 tarihli 78.000 TL bedelli çek. 8-) 30.03.2015 tarihli 23.000 TL bedelli çek. 9-) 15.12.2016 tarihli 62.000 TL bedelli çek. 10-) 23.12.2016 tarihli 91.000 TL bedelli çek. 11-) 14.02.2017 tarihli 120.000 TL bedelli çek. 12-) 19.09.2015 tanzim ve 01.12.2015 vadeli 83.6000 TL bedelli bono. 13-)15.10.2016 tarihli 78.750,00 TL bedelli çek.

14-) 18.05.2017 tarihli 39.000 TL bedelli çek. 15-) 18.07.2017 tarihli 23.300,00 TL bedelli çek. 16-) 09.07.2016 tarihli 85.927,00 TL bedelli çek.

17-) 14.07.2016 tarihli 88.072,00 TL bedelli çeklerden ve davacı şirkete ait nama yazılı beheri 1.000,00 TL itibari değerde 1 pay karşılığında 1.000,00 TL bedelli 20 adet hisse senedi; beheri 1.000,00 TL itibari değerde 5 pay karşılığında 5.000,00 TL bedelli 20 adet hisse senedi; beheri 1.000,00 TL itibari değerde 10 pay karşılığında 10.000,00 TL bedelli 38 adet hisse senedi ve beheri 1.000,00 TL itibari değerde 25 pay karşılığında 25.000,00 TL bedelli 20 adet hisse senedi dolayısıyla anılan çeklerin ve hisse senetlerinin zayi nedeniyle iptallerine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, bankalardan çeklerin akıbetlerinin ve çek sebebiyle müracaat olup olmadığının araştırıldığı, gerekli ilanlar yapılmış olmasına rağmen ilan ve bekleme süreleri içinde çekler ile ilgili olarak müracaat da vaki olmadığı, davacının talebinde haklı olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile keşidecisi Aydil-San Petrol Akaryakıt İnş. Madencilik Nakliye Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti.

Olan 19/01/2015 keşide tarihli 83.600 TL bedelli ve lehtarı Ozanlar Enerji A.Ş olan bononun zayi sebebiyle iptaline, yine Halkbankası Çaycumu Şubesi nezdindeki hesaptan 09/07/2016 tarihinde Alagöller Madencilik İnş ve Yapı Malzemeleri San. Tic. Ltd. Şti. Tarafından keşide edilen 9396962 numaralı 85.297,00 TL bedelli ve lehtarı Burakağ Petrol Ürünleri Enerji İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti.

Olan çekin zayi sebebiyle iptaline, Yapı Kredi Bankası Bursa Şubesi nezdindeki hesaptan davacı tarafından keşide edilen 15/10/2016 tarihli 78.750 TL bedelli çek yönünden davanın reddine, diğer çekler yönünden çeklerin ibraz edildiği ve davanın konusuz kaldığı gözetilerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinin yeterli olmadığını, 15/10/2016 tarihli 78.750 TL bedelli çek yönünden davanın neden reddedildiğinin gerekçede yer verilmediğini, talep edilen tüm çeklerin iptaline karar verilmesi gerekirken bazı çekler yönünden davanın konusuz kaldığına veya reddine karar verilmesinin doğru olmadığını belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK' nın 757/1 maddesi uyarınca zayi nedeniyle hasımsız olarak açılan çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, bu karara davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebebleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

TTK'nın 818/1-s maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanması gereken aynı kanunun 758. maddesinde "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. (2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır" , 759. maddesinde "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

(2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür." ve 763. maddesinde "(1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir.

Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemeleri yer almaktadır.

Anılan yasal düzenleme karşısında hasımsız olarak açılan zayi nedeniyle çek iptali davalarında, talep eden çekin yasal hamili olduğunu ve çekin rızası dışında elinden çıktığını yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir.

Somut olayda, davacı tarafın talebe konu zayi olduğu iddia ettiği çeklerin suretlerini dosyaya sunduğu, bononun ve çeklerin yasal unsurlarını haiz olduğu, talebe konu çeklerden 15/10/2016 tarihli 78.750 TL bedelli çekin keşidecisinin davacı şirket olduğu, 26/01/2016 tarihli 90.580-TL bedelli çekte ise, davacıların herhangi bir sıfatla yer almadığı gibi çekin Zeliha Özdemir tarafından bankaya ibraz edildiği, diğer çeklerin ise davacı tarafından bankaya ibraz edildiği dosyaya sunulan banka yazı cevaplarından anlaşılmaktadır.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği durumlarda, senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK 651.ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını senetsiz olarak ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmadığından talebe konu 15/10/2016 tarihli 78.750 TL bedelli çek yönünden davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır.

Çek iptali istemlerinde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, 6102 sayılı TTK'nın 818/s bendinin atfıyla aynı Yasa'nın 758. maddesi gereğince iptali istenen çeki elinde bulundurana karşı davacı tarafa istirdat davası açmak üzere süre verilmesi, bu süre içerisinde istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına; açılmaması halinde ise, çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulması gerekir (Yargıtay 11. HD 31.10.2016 tarihli 2015/11662- 2016/8538 E.K; aynı Dairenin 23.05.2016 tarihli 2015/10802- 2016/5494 E.K sayı ilamları).

Somut olayda, talebe konu çeklerden 26/01/2016 tarihli 90.580-TL bedelli çek yönünden davacı tarafça çeki ibraz eden hamil Zeliha Özdemir’e istirdat davasının açıldığına ilişkin dosyada herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanılmadığından bu çek yönünden talebin reddi gerekmiştir.

Bu durumda, davacının talebe konu 15/10/2016 tarihli 78.750 TL ve 26/01/2016 tarihli 90.580-TL 2 adet çek dışında diğer tüm çeklerin ve bononun yasal hamili olduğu ve rızası dışında elinden çıktığı yaklaşık ispat ölçüsünde ortaya konulmuş olmakla usulüne uygun olarak ilanları da yapılmış olduğundan davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.2. maddesi uyarınca, kısmen kabulüne karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · e-imzalı · ... · Üye* · ... · e-imzalı · ... · Üye · ... · e-imzalı · ... · Katip · ... · e-imzalı