Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2021/1869 K.2024/1401

Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 10/06/2021 tarih, ...sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; davalı ile müvekkili arasındaki ticari ilişki kapsamında takibe konu cari hesap ekstresinde yer alan faturalardan kaynaklı müvekkilinin 16.266,96 TL alacağının bulunduğunu, borcun ödenmemesi üzerine Bursa 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalının takibe yönelik haksız itirazı üzerine takibin durduğunu, müvekkilinin davalıdan kurulan ticari ilişki ve bu ilişki kapsamında düzenlenen faturalardan kaynaklı alacaklı olduğunu belirterek davalı itirazının iptali ile takibin devamına davalının icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; müvekkili şirket aleyhine yapılan icra takibinde borca, faize, yetkiye itiraz edildiğini, müvekkilinin davacıya borcunun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, tarafın ticari defterleri yasada belirtildiği üzere karşı tarafın defter ve belgeleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir. Anılan yasal düzenlemeler uyarınca verilen süreye rağmen bir taraf ticari defter ve belgelerini sunar diğer taraf sunmaz ise bu davranışı ile kendi defterlerinin davacı defterleri ile uyumlu olup olmadığının incelenmesine engel olduğundan engel olduğu bu sonucun varlığını ve neticelerini kabul etmiş sayılır.

HMK'nın 220. maddesi kapsamında ticari defter ve belgeler bunu tutan tarafın zilliyetliğinde olduğundan 220/2. maddesindeki inkarı da yapamayacaktır. 220/3. maddesi gereğince de defter ve belgelerin sunulmamasının neticesi olarak kaçınılan defter ve belgedeki kayıtların karşı tarafın defterlerindeki kayıtlara uygunluğu mahkeme tarafından kabul edilebilir.

Mahkemece de davalıya çıkarılan tebligata rağmen defter ve belgelerin davalı tarafça sunulmamasının sonuçları bu kapsamda değerlendirilmiş, davacı defterlerini ibraz ettiği halde davalı defterlerini yapılan ihtara rağmen ibraz etmediğinden davacı defter ve belgeleri usulüne uygun tutulmuş olup delil olma niteliğinde olduğundan davacının icra takibi tarihi itibariyle davalıdan 16.216,96 TL ve 321,61 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 16.588,57 TL alacaklı olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesi ile; müvekkilinin davacıya borcunun bulunmadığını, yerel mahkemece eksik inceleme ve değerlendirmeyle karar verildiğini, tanığının dinlenmediğini, temerrüt faizine yönelik bilirkişi tespitinin dikkate alınmadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa karşı cevap dilekçesi ile; davalı tarafın ticari kayıtlarını sunmadığını, dava değerinin tanıkla ispat sınırının üzerinde olduğunu, takip öncesi faiz için TTK'nın 1530. maddesine göre ayrıca temerrütün gerekmediğini, mahkeme kararının kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun ticari kayıt ve defterlere görev verildiğini belirterek haksız ve hukuki dayanaktan yoksun istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, açık hesap ilişkisinden kaynaklı alacağın tahsiline yönelik icra takibine vaki itirazın iptali istemine yöneliktir.

İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda; Bursa 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden davacı tarafından davalı aleyhine açık hesap ilişkisinden kaynaklı 16.266,96 TL asıl alacak, 321,61 TL işlemiş faiz alacağı için yapılan takibe davalının süresi içerisindeki borcun bulunmadığı nedenli itirazı üzerine eldeki itirazın iptali istemli davanın açıldığı, davacı tarafından alacağın ispatına yönelik 25/07/2019 tarihli mutabakat mektubu, taraf ticari kayıtların delil olarak ileri sürüldüğü, mahkemece davalı vekilinin mazeretli olduğu ön inceleme duruşmasında taraf ticari defter ve kayıtlarına inceleme günü ibrazına yönelik ihtarlı ara karar tesis edildiği, ibraz edilen davacı ticari defter ve kayıtları esas alınarak davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK' nın "Ticari Defterlerin İbrazı ve Delil Olması" başlıklı 222 maddesinde;

(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz (Ek cümle: 22.07.2020 - 7251 S.K./23. md) Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

(4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.

(5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır." hükmü yer almakta olup, söz konusu yasa maddesinde 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 23. maddesi ile yapılan değişiklik sonrası usulüne uygun tutulan ticari defter ve kayıtların sahibi lehine delil olabilmesini sağlayan koşullar arasında karşı tarafın ticari defterlerin ibraz edilmemesi hali de yasaya eklenmiştir.

Ancak söz konusu ibrazdan kaçınma halinin kabulü için hangi yıllara ait, hangi ticari defter ve kayıtların incelemeye esas olmak üzere ibrazının istenildiğinin, ibraz etmemesinin yukarıda belirtilen hukuki sonuçları doğuracak olduğunun tarafa bildirilmesi gerekir.

Somut olayda; mahkemece ön inceleme duruşmasının (4) nolu ara kararında davalı ticari defter ve kayıtlarının ibrazına karar verilmiş ise de; söz konusu duruşmada davalı vekili hazır olmadığı gibi davalıya bu yönde yapılmış tebligatta bulunmamaktadır. Bu halde, davalının ibrazdan kaçındığı ve usulüne uygun tutulan davacı ticari defter ve kayıtlarının esas alınabileceğine dair yasal koşulun gerçekleşmediği dolayısıyla yerel mahkeme kararının yasaya aykırı olduğu değerlendirilmiştir.

Bunun yanında, taraflar arasındaki ihtilafa konu takip alacağının açık hesap ilişkisinden kaynaklandığından takip öncesi temerrüt faizi talep edilebilmesi için temerrüt ihtarı şartının sağlanması gerektiğinin gözetilmemesi, davacı tarafından dava dilekçesi ekinde sunulan ve delil olarak gösterilen mutabakat mektubunun tahkikata konu edilmemesi ve arabuluculuk ücreti hakkında bir karara verilmemesi de doğru görülmemiştir.

Bu itibarla, mahkemece davalıya incelemeye esas ticari defter ve belgelerini sunmak veya nerede olduklarını bildirmek üzere usulüne uygun şerh içeren tebligat çıkarılması, şerhte ticari defter ve belgelerinin ibraz etmemenin doğuracağı yukarıda belirtilen hukuki sonuçlara yer verilmesi neticesinde sunulan mutabakat mektubu da tahkikata konu edilerek ortaya çıkacak sonuca göre dosya kapsamı deliller ile iddia ve savunma doğrultusunda arabuluculuk ücretini de içeren bir karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan bu nedenlerle davalı istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın 6100 sayılı HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Katip · ... · e-imza