Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2021/2126 K.2024/1580

Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/09/2020 tarih, ... Esas, ...sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının sattığı otomobil karşılığında bedeli olarak ... adlı kişiden 2017 yılı Temmuz ayında Denizbank Kestel Şubesine ait... numaralı 20.000,00 TL bedelli çeki teslim aldığını, çekin vadesinin uzun olması nedeniyle de çeki ciro ettirdiğini, ...'ın 2017 yılı Eylül ayında satın aldığı otomobili iade etmek istemesi nedeniyle davacının çeki geri aldığını, otomobilin kullanım ve bakım giderlerinin kendisine ödenmesine kadar elinde tutmaya başladığını,

2017 yılı Ekim ayının sonunda ...'ın çeki geri istemesi üzerine davacı çeki bulamadığını ve kaybettiğini düşünerek Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesine ...Esas sayılı dosya üzerinden ödeme yasağı aldırdığını, bu arada bazı kişilerin telefon ile aradığını ve çekin kendilerinde olduğunu söylediğini, daha sonra da Bursa 5. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile davacıya ödeme emrinin gönderildiğini, alacaklı olarak görünen ...'ın çeki kendisine ...'nin ciro ettiğini ileri sürdüğünü, cirolanmış olan çekin ... tarafından çalınarak ... adlı firmaya ciro ettiğini, ancak çek üzerindeki tedbir nedeniyle ciroyu iptal ettiklerini, ciro silsilesindeki bozukluk nedeniyle ...'ın yetkili hamil dahi olmadığını, davacının ... ile ticari ilişkisinin bulunmadığını, davalıların birlikte hareket ederek icra takibinde bulunduklarını,

davalılardan ... tarafından çekler ile ilgili olarak icra takibinde bulunulmasının ve çek bedellerinin tahsili durumunda davacının zarara uğramasının söz konusu olmasından dolayı icra takibinin tedbiren durdurulmasını, dosyaya yatırılacak paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararı kararı verilmesini, çekin istirdatı ile davacının alacaklı olduğunun tespiti ile davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekil cevap dilekçesinde; müvekkilinin çeki diğer davalı ...'ye verdiği borç para karşılığında teslim aldığını, dava konusu çekin 07/12/2017 tarihinde Denizbank A.Ş.... Şubesine taraflarınca ibraz edildiğini, bu işlem sırasında Bursa 1 Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

Esas sayılı üzerinden ödeme yasağı konulduğunun öğrenildiğini, söz konusu çek üzerinde ...'ın ve ...'nin T.C. kimlik numaralarının olmadığını, ... hakkında bu nedenle işlem yapamadıklarını, davacı ... tarafından açılan Bursa 1 asliye ticaret Mahkemesinin ...esas sayılı çek iptali dosyasında ...'nin T.C. kimlik numarasının belirlenmesi sonucu ilgili icra dosyasına 22/01/2018 tarihinde ödeme emri gönderilmesi talebi gönderildiğini, davacı tarafın bahsettiği şekilde danışıklı bir durumun olmadığını,

davacının TTK'nın 792. maddesi gereğince davalı tarafın çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ve iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ispat etmesi gerektiğini, belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda. Mahkemece davalıya çıkarılan tebligata rağmen defter ve belgelerin davalı tarafça sunulmadığı, davacı defterlerini ibraz ettiği ve davacı defter ve belgelerinin usulüne uygun tutulmuş olduğundan delil olma niteliği taşıdığı, 31/03/2020 tarihli bilirkişi raporunda; davacının ticari defterlerine göre davacının kayıtlarına göre; davacının alacaklı olmadığının tespit edildiği,

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 792. maddesine göre hamilin ancak çeki kötüniyetli iktisap ederse veyahut iktisapta ağır bir kusuru bulunursa o çeki geri vermekle mükellef olacağı, davacı tarafın dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlamasının yanında çeki elinde bulunduranın çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerektiğini, davacı tarafın bu hususu ispat edebilecek yazılı ve inandırıcı bir belge de sunamadığını, davacının davalı tarafın çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat ettiğinden söz edilemeyeceği, bu itibarla,

kıymetli evrakta mücerretlik ilkesi gereği mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı ve davalı (...) vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı istinaf dilekçesinde özetle; Dava konusu edilen araç satış işleminin ticari işletmeye dahil bir konu olmadığını, Özel araç satımına ilişkin bir işlemin söz konusu olduğunu, bu yöndeki delillerin toplanmasının gerektiğini, mahkemenin yaklaşımının hatalı olduğunu, mahkemece tarafların ticari defterleri incelenerek defter ve kayıtların da dilekçede belirtilen hususları tevsik edici bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, mahkemece dilekçede belirtilen hususların incelenmesi ve değerlendirilmesi ve delillerin toplanması gerektiğini, araç satımı nedeniyle verilen bu çekin bedelsiz olarak davalılar eline geçtiğini, bu yöndeki delillerin toplanması gerektiğini, belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı (...) istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece davacı tarafından müvekkili aleyhine açılmış bulunan davada red kararı verildiğini ancak Avukatlık Asgari ücret tarifesi hükümleri gereğince davalı kendini vekil ile temsil ettirdiği için davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken vekalet ücretine hükmedilmedilmediğini, bu nedenle kararın kaldırılmasını ve davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, çek istirdadı istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, davanın reddine karar verilmiş olup, karara karşı davacı ve davalı (...) vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 Sayılı TTK'nun 792. maddesine göre, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil, ancak kötüniyetle iktisap etmiş olması veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunması halinde yetkili hamil sayılmaması ve çeki iade ile yükümlü tutulması gerekir. Böyle bir davada ispat yükü, dava konusu çekin yetkili hamili olduğunu ve bu çekin rızası dışında elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, çeki elinde bulunduran davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu ispatlaması gerekir.

Somut olayda; dava konusu çekin fotokopisinin incelenmesinde dava dışı ... tarafından davacı lehine tanzim edildiği, daha sonra ... isminin üzerinin çizildiği ve bu kısmın paraflandığı, çekin hamiline olarak 20.000 TL bedelli keşide edildiği, çekin arkasında davacı ...'ın ilk cirosunun bulunduğu, ikinci cironun ..., sonraki cironun ...... Ort. olduğu, bu cirodan sonra ....

Ltd.Şti.'nin cirosu bulunduğu, bu cironun iptal edildiği, sonraki cironun da iptal edildiği, çekin 07/12/2017 tarihinde bankaya ibraz edildiği ancak Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...sayılı dosyasından çek hakkında ödeme yasağı kararı bulunduğu ve herhangi bir işlem yapılamadığı ve hesabın müsait olmadığının da şerh düşüldüğü, görünüş itibariyle ciro zincirinin kopuk olmadığı davalı ...'ın çekin yetkili hamili olduğu görülmektedir.

Davacı çekin çalınma sonrası herhangi bir taciri ilişkisinin bulunmadığı davalılara geçtiğini, davalı hamilin yetkili hamil olmadığını, kötüniyetli iktisap halinde bulunduğunu ileri sürerek eldeki davayı açmıştır.

Davacının şikayeti üzerine Bursa C. Başsavcılığının ... Soruşturma ... sayılı karar ile Adem Atiş, ... ve ... hakkında Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair arar verildiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, davacının çekin kaybolmasına ilişkin 16/11/2017 tarihinde Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin... sayılı dosyasında çek iptali davası açtığı, çekin dava sürecinde ortaya çıktığından bahisle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Bursa 5. İcra Dairesinin ... sayılı dosyasında alacaklı ... tarafından borçlular ..., ... ve ... hakkında 08/12/2017 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapıldığı, davalı alacaklı .... vekilinin duruşmada icra dosyasının dava tarihinden sonra infaz edildiğini, bu davanın konusuz kaldığını ileri sürdüğü, davacı vekilinin de 24/10/2018 tarihli dilekçesi ile dava konusu çek bedelinin tamamının (icra da satış ve dosyaya müvekkilnin bir kısmını yatırması suretiyle) davalıya ödenmesi nedeni ile dosyanın kapandığını, bu davanın menfi tespit ve istirdat davası olması gerektiğini, davalıya ödenen paranın iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dosyada bilirkişi incelemesi yapılmış, davacının ticari defterlerinde araç satışına ve çek giriş kaydına rastlanmadığı, davalılar ... ve ... ile herhangi bir alacak borç kaydına rastlanmadığı tespit edilmiş, davalıların defterlerini sunmadığı anlaşılmıştır.

Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin: 2012/9178 E- 2013/3024K. Sayılı kararında da belirtildiği üzere; davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalı yeni hamil, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü değildir. Aksi halin kabulü kıymatli evrakın “mücerretlik” ilkesini ortadan kaldırır.

Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça; taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü (TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında (HMK 190) olup, bu temel kuralların da sonucu olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür.

Davaya konu çekte, davacının cirosu da bulunmakta olup imzası da inkar edilmemiştir. Dolayısıyla çekte düzgün bir ciro silsilesi bulunmaktadır. Davacı tarafça, TTK'nın 792. madde hükmüne göre, bu davalının dava konusu çeki davacının zararına olarak kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu ve/veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunduğunu da ispatlayamamıştır. Bu nedenle mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bu haliyle, dava konusu çekin istirdadına karar verilmesi için davalın çekin rıza dışı elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olmasının gerekmesine, dosya kapsamı deliller itibariyle ciro silsilesinde kopukluk bulunmayan çekin yetkili hamili olan davalının kötü niyetli olduğunun veya iktisapta ağır kusurunun bulunduğunun ispat külfeti üzerinde bulunan davacı tarafından ispat edilememesi, mevcut delillerin ispata yeterli olmaması, davalının ticari defterlerininin incelenmemesinin dava konusu belgenin niteliği itibariyle sonuca etkili olmaması karşısında mahkemece verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu aksi yöndeki davacı istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

Bununla birlikte davanın reddine karar verilmesine rağmen kendisini vekil ile temsil ettiren davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmemesi doğru görülmemiştir. Bu nedenle davalı vekilinin istinaf itirazı yerindedir.

Açıklanan nedenlerle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilin vekalet ücretine yönelik istinaf itirazının kabulü ile bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden kararın kaldırılarak dairemizce yeniden hüküm kurulmasına karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · .... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır