Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/117 K.2023/1807

Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ..... tarih ...../..... Esas ...../..... sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ..... ..... ile davalı ..... arasında kredi, kefalet ve ipotek sözleşmeleri düzenlendiğini, ..... ..... Şubesi'ne başvuru yapıldığını, ancak müvekkilinin imzaladığı sözleşmeler hakkında yeterli bilgiye ulaşılamadığını, tespit davası yoluyla mahkemeden bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilebileceğini belirterek, mahallinde yapılacak inceleme neticesinde müvekkili adına düzenlenen kredi, kefalet ve ipotek sözleşmelerinin varlığının, iş bu sözleşmelerin geçerli olarak düzenlenip düzenlemediğinin ve müvekkilin sorumlu olduğu bedellerin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın vekili aracılığı ile müvekkili Banka Bursa şubesine başvurarak herhangi bir ipotek sözleşmesinin ve kefalet sözleşmesinin olup olmadığının sorulduğunu, Bursa Şubesi'nin 17/03/2020 tarihli cevabında ‘..... Kur. Dan. Yurt Dışı Eğ. Ter. Tur. Bil. Hiz. ve Tic. Ldt. Şti. ve ..... .....’un Bankamızdan kullanmış olduğu kredilerde kefaleti bulunmamakta olup, müvekkilinizin sorumluluğu ..... Kur. Dan. Yurt Dışı Eğ. Ter. Tur. Bil. Hiz. ve Tic. Ldt. Şti'ye kullandırılan kredilerin teminatını teşkil etmek üzere ekli ipotek sözleşmesine konu ipoteğin tesisinden kaynaklandığının buna göre sorumlu olunan tutarın ipotek bedeli olan 260.000,00 TL olduğuna" dair cevap verildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde.

Davacı ile davalı banka arasında kredi, kefalet sözleşmeleri, ipotek sözleşmeleri düzenlendiği, davacı tarafça bankaya başvuru yapıldığı ancak davacının bilgilere ulaşılamadığı, tespit davası yoluyla, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesini talep ettikleri, davacı adına düzenlenen kredi, kefalet ve ipotek sözleşmelerinin varlığının, işbu sözleşmelerin geçerli olarak düzenlenip düzenlenmediğinin ve davacının sorumlu olduğu bedellerin tespitine karar verilmesinin talep edildiği,

Davalı bankaya yazılan müzekkere cevapları incelendiğinde, davacının ilgili bankadan kullanmış olduğu herhangi bir kredinin mevcut olmadığı, okul ödemesi için KMH sözleşmesi bulunduğu, davacının taşınmazına dava dışı Kaygusuz Kurumsal Danışmanlık lehine ipotek tesis edildiği, ipotekten kaynaklı borç tutarının 247.063,38 TL olduğu tespit edilmiş ise de iş bu krediye, ipotek evraklarına istinaden davacı aleyhine herhangi bir işlem yapılmadığı kanaatine varıldığı (örn; hesap kat ihtarnamesi kesilmesi, icra takibi başlatılması,

ihtarname gönderilmesi), 19/09/2022 duruşmada da davacı tarafa dava değerinin bildirilmesi ayrıca HMK’nın 31. Maddesi dikkate alınarak dava dilekçesinin-beyan dilkeçesinin netice-i talep kısmında talep edilen hususların değerlerinin ayrı ayrı belirtilmesi amacıyla süre verildiği ancak verilen sürede ayrıntılı olarak mahkememize beyanda bulunulmadığı tespit edildiğinden dava açılış tarihinde davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı olduğu hususunu kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın hukuki yararı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf talebinde bulunan davacı vekili dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı banka arasında kredi, kefalet ve ipotek sözleşmelerinin düzenlendiğini, Bursa Şubesine taraflarınca yapılan başvuruya rağmen imzalanan sözleşmeler hakkında yeterli bilgiye ulaşılamadığını, yerel mahkemece "ipotekten kaynaklı borç tutarının 247.063,38 TL olduğu tespit edilmiş ise de iş bu krediye, ipotek evraklarına istinaden davacı aleyhine herhangi bir işlem yapılmadığı kanaatine varıldığı" belirtilmiş ise de, bu hususun gerçeği yansıtmadığı, davalı banka tarafından neredeyse her ay müvekkiline ihtarnameler gönderildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava; maddi vakıanın tespitine yönelik olumlu tespit istemine ilişkindir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;

Davacı vekili tarafından, davalı banka ile müvekkili arasında düzenlenen kredi, kefalet ve ipotek sözleşmelerinin varlığı, iş bu sözleşmelerin geçerli olarak düzenlenip düzenlenmediği ve müvekkilinin sorumlu olduğu bedellerin tespiti talep edilmiş, davalı banka tarafından davadan önce davacı vekilinin başvurusu üzerine gerekli bilgilendirmenin yapıldığı, davalının ipotek limiti kadar sorumluluğunun bulunduğu belirtilerek davanın reddi talep edilmiştir.

Bir hukuki ilişkinin varlığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunuyorsa, bu uyuşmazlık tespit davası yoluyla giderilebilir. Davacının, bir hukuki ilişkinin varlığı, yokluğu veya içeriğinin belirlenmesi hakkında tespit hükmü elde etmek için açtığı davaya tespit davası denir. Tespit davası ile davalı bir şeyi yapmaya veya bir şeyden kaçınmaya mahkum edilmez, sadece taraflar arasındaki hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğu ya da tereddütlü olan içeriği tespit edilir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)' nun 106. maddesinde: “(1) Tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir. (2) Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır. (3) Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz.” şeklinde düzenlenmiştir.

Bu madde hükmüne göre, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının yada yokluğunun yahut da bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesini hedefleyen davalara tespit davası denir.

Maddi vakıalar tek başına tespit davasına konu yapılamaz; ancak bir hakkın yahut bir hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun belirlenmesi amacıyla tespite konu yapılabilir (Yargıtay H.G.K. 2012/7-334 E. 2012/650 K.).

Bu hükümden hareketle mahkeme tarafından tespit davasının esasına girilerek davacının talebi hakkında bir hüküm verilebilmesi için usul hukukundaki genel dava şartlarına ek olarak dava konusunun bir hakka veya hukuki ilişkiye yönelik olması ve davacının tespit davası açmakta hukuki yararının bulunması gerekmektedir.

Medeni usûl hukukunda hukuki yarar, mahkemede bir davanın açılabilmesi için, davacının bu davayı açmakta ve mahkemeden hukuksal korunma istemekte bir çıkarının bulunması gerektiğine ilişkin ilke anlamına gelir. Davacının davayı açtığı tarih itibariyle dava açmakta hukuk kuralları tarafından haklı bulunan (korunan) bir yararı olmalı, hakkını elde edebilmesi için mahkeme kararına ihtiyacı bulunmalıdır.

Tespit davası açan davacı, eda davası ile inşai davalardan farklı olarak dava açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararının bulunduğu hususunu açıkça ortaya koymak, hukuki yararını ispatlamak zorundadır.

Tespit davası bakımından hukuki yararın bulunup bulunmadığı değerlendirilirken üç şartın birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır: Bunlardan ilki davacının bir hakkı veya hukuki durumu, güncel (hâlihazır) bir tehlike ile tehdit edilmiş olmalıdır. Söz konusu tehdidin genellikle davalıya ait beyanların yahut davranışların sonucu olduğu kabul edilmektedir. Aynı zamanda davacıya yönelen tehdidin barındırdığı tehlike güncel bir nitelik taşımalıdır. İkincisi bu tehdit nedeniyle davacının hukuki durumu tereddüt içinde olmalı ve bu husus davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmalıdır. Belirtmek gerekir ki, davacının hukuki durumuna ilişkin her türlü tehdit değil; ancak zarara yol açacağına kanaat getirilen bir tehdit sebebiyle tespit davası açılabilir.

Son olarak yalnız kesin hüküm etkisine sahip olup cebri icraya yetki vermeyen (icraya konulamayan) tespit hükmü, bu tehlikeyi ortadan kaldırmaya elverişli olmalıdır. Tespit davası neticesinde verilen hükümler, kesin hüküm niteliği taşımakla birlikte davacıya icra yetkisi vermez. Bu sebeple davacının hukuki belirsizliğini ortadan kaldırmak için tespit hükmünün en uygun ve en elverişli olduğu durumlarda, davacının tespit davası açmasında hukuki yararının bulunduğu sonucuna varılabilir.

Buna göre tespit hükmü davacının içinde bulunduğu hukuki belirsizliği gidermek için bir fayda sağlamadığında ve istenen hukuki koruma için diğer dava türlerinden birinin açılması gerekli olduğunda hukuki yarar şartının yerine getirildiği söylenemez.(Yargıtay H.G.K. 2023/10-403 E. 2023/712 K.)

Somut olayda; davacı tarafından davalı ile aralarındaki kredi, kefalet vs sözleşmelerin varlığı, geçerliliği ve sorumlu olduğu bedellerin tespiti talepli eldeki dava açılmış ise de, davacı vekilinin dava tarihinden önce başvurusu üzerine davalı banka tarafından 17/03/2020 tarihli yazı ile .......... Kur. Dan. Yurt Dışı Eğ. Ter. Tur. Bil. Hiz. San ve Tic Ltd. Şti ve ..... ..... kullandığı kredilerde kefaleti bulunduğu, ipotek sözleşmesine göre sorumlu olunan tutarın 260.000-TL olduğunun bildirildiği, dava tarihinden önce davalı banka tarafından davacıya herhangi bir borç ihtarnamesi/temerrüt ihtarnamesi gönderilmediği, icra takibinde bulunulmadığı, davacının ipotek sözleşmesi nedeni ile davalı bankaya taahhüdünün bulunup, söz konusu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı anlaşılmıştır.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre; Mahkemece tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, dayandıkları belgeler nazara alınarak hüküm tesis edildiği, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, davacının dava dilekçesindeki talebi nazara alınarak davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı, bu itibarla mahkemece belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

..... · Başkan · ... · e-imza · ..... · Üye · ... · e-imza · ..... · Üye · ... · e-imza · ..... · Katip · ... · e-imza