Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/762 K.2024/1081

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. Esas sayılı dosyasında verilen 22/02/2024 tarihili Ara Kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

DAVA/TALEP: Davacı vekili; davalı firmanın 26.09.2022 tarihli sözleşmeyle müvekkiline Ukrayna Mısırını satmayı kabul ettiğini, davalı satıcının malları sevkiyat süresi içinde sevk etmemesi nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını, tahkim yargılaması sonucunda, davalının davacıya ilk kararda 260.000,00 ABD Doları ve ikinci kararda 972.000,00 ABD Doları olmak üzere toplam 1.232.000,00 ABD Dolarını faiziyle ödenmesine karar verildiğini,

Gafta 18-808/ 18-816 numaralı yabancı hakem kararının kesinleşmiş olup tanıma ve tenfize kabil durumda olduğunu ileri sürerek G.... tahkim numaralarına ait tahkim raporlarının tanınması ve tenfizine ve davalı borçlu şirket yönünden alacak miktarı uyarınca ... IMO numaralı gemideki şirkete ait taşınır malların ihtiyaten haczine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İlk derece mahkemesinin 15/01/2024 tarihli ara kararıyla; talep, İngiltere Gafta 18-808/ 18-816 numaralı, kesinleşmiş yabancı hakem kararlarına dayalı ihtiyati haciz istemine ilişkin olduğu, istemin niteliğine ve dilekçeye ekli olarak sunulan belgeler kapsamına göre talep konusu alacak yönünden İİK 257 maddesindeki yasal şartların mevcut olduğu,

alacağın varlığına yönelik yaklaşık ispat koşulunun gerçekleştiği gerekçesiyle talebin kısmen kabulüne, 1.232.000,00 USD alacağının ifasının temini için borçluya ait borçlunun menkul mallarının borca yeter miktarının İ.İ.K’nunda belirtilen muayyen tahditler dairesinde ihtiyaten haczine, fazlaya ilişkin istemin reddine, alacağın % 15 oranında hesaplanan 184.800,00 USD' nin talep tarihindeki Merkez Bankası kuru (1 TL=30,01 USD X 184.800,00 USD) TL karşılığı olan 5.545.848,00 TL nakdi veya banka teminat mektubunun alacaklı tarafından Mahkememiz veznesine teminat olarak depo edilmesine,

teminat yatırıldığında kararın infazı için mahkememiz yargı çevresinde bulunan yetkili İcra Müdürlüğünün görevlendirilmesine karar verilmiştir.

Davacı vekili 17/01/2024 tarihli talep dilekçesinde özetle; mahkemece iş bu dosyada verilen 15/01/2024 tarihli İhtiyati Haciz Ara Kararı'na, dosyaya sunulan navlun beyanı uyarınca borçlu ....'nin kontrolünde bulunan gemi ile güvertede yüklü 3800 MT Soya Fasulyesinin borçluya ait olduğu anlaşıldığından, verilen ihtiyati haciz kararında bu bilgilere yer verilmesini talep etmiş, ilk derece mahkemesince, davacının talep dilekçesinde belirttiği mal veya eşyanın taşınmazlar veya otomobiller gibi haczin tatbiki esnasında mülkiyet durumunu kesin olarak belirleyen tescile tabii mal veya eşyalardan olmadığı,

ihtiyati haciz kararı uyarınca bu mal veya eşyanın haczine yönelik talepte bulunduğu takdirde bu hususun haciz esnasında icra müdürlüğünce nazara alınması gerektiği anlaşılmakla yasal dayanağı bulunmayan talebin reddine karar verilmiştir.

3.KİŞİ /İTİRAZ: ...A.Ş vekili,. Vekilinin 02/02/2024 tarihli itiraz dilekçesinde özetle; ihtiyati haciz kararının Balıkesir İcra Müdürlüğü’nün ....E. sayılı dosyasında uygulanarak Bandırma ... Müdürlüğü’nün ...

Talimat sayılı dosyasında davalının kiracısı olduğu Bandırma limanında bulunan Togo bayraklı ve 8217714 IMO numaralı "PRINCE NEDAL" isimli gemideki dava konusu olay ile hiçbir ilgisi olmayan müvekkilinin mallarına ihtiyati haciz uygulandığını, müvekkilinin haciz esnasında mahalde bulunmadığını ve haciz tutanağının kendisine tebliğ de edilmediğini, müvekkilinin anılan gemide bulunan 3800,010 ton soya fasülyesi yükünün tamamının alıcısı ve maliki olduğunu, bahse konu yükün müvekkili tarafından CIF (Navlunu ve Sigorta Masrafı Ödenmiş) teslim şartı ile satın alındığını, bedelinin tamamının ödendiğini,

bu sebeple gemi Türkiye'ye ulaştıktan sonra yükün müvekkili adına gümrüklendiğini, haczin yapıldığı Bandırma 1. İcra Dairesi'ne ...Talimat numaralı dosyadan ...

Gümrük Müdürlüğü'ne gönderilen 19.01.2024 tarihli yazı ile "Togo bayraklı kargo gemisinde bulunan menkul malların yukarıda yazılı borçlu firmaya ait olup olmadığı, miktarı konusunda bilgi olması halinde ivedi olarak müdürlüğümüze bilgi verilmesi rica olunur" ifadeleriyle gemi üzerindeki yükün kime ait olduğunun sorulduğunu, ... Gümrük Müdürlüğünce "Müdürlüğümüzce tescilli 30.11.2023 tarihli ve 23160600IM000684 sayılı Özet Beyan kapsamı 3.800.000 Kg.

Soya Fasulyesi cinsi eşyanın satıcısı .... firması ve alıcısının ise ... Vergi Numaralı ...

A.Ş. olduğu anlaşıldığından" ifadeleriyle malın mülkiyetinin borçlu firmaya ait olmadığını açık bir şekilde ortaya koyduğunu, malın alıcısının ve malikinin müvekkili olduğunu teyit ettiğini, davacının, davalıya karşı Türkiye’de tanıma ve tenfiz davası açarken yalnızca müvekkiline ait olan yükleri haczetmek üzerine kurulu bir strateji izlediğini, ihtiyati haczin ise doğrudan davalının kiracısı olduğu “...” gemisine değil de müvekkiline ait yük üzerinde uygulamasının tamamen kötü niyetli ve hukuka aykırı olduğunu, İİK m. 265/2 uyarınca menfaati ihlal edilen üçüncü kişilerin ihtiyati hacze itiraz etme hakkının düzenlendiğini,

müvekkilinin karara konu borçtan sorumlu olmadığını ve tenfiz davasının da ilgilisi olmadığını belirterek ihtiyati hacze itiraz etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN 22/02/2024 TARİHLİ ARA KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan duruşma sonucunda, itiraz eden tarafından konişmento asıl nüshası ile gümrük beyannamesi onaylı suretinin ibraz edildiği, itiraz eden tarafından ibraz edilen konişmento asıl nüshasında yazılı mahcuz malların 3. kişi ... Ticaret A.Ş. 'ne ait olduğu anlaşıldığından, itirazın kabulü ile 3. kişi ...A.Ş. 'ne ait konişmentoda yazılı mahcuz mallar yönünden uygulanan ihtiyati haczin kaldırılmasına oy çokluğuyla karar verilmiştir. Davacı vekili tarafından bu ara kararına karşı istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; 3.kişi tarafından ihtiyati hacze konu mallar için "mülkiyet" iddiasında bulunulduğunu, bu itirazın İİK m.265/2'de tahdidi olarak sayılan nedenlerden olmadığını, nitekim itiraz eden tarafın ... İcra Hukuk Mahkemesinin ... E sayılı dosyasıyla istihkak davası açtığını, esas yönünden de kararın hatalı olduğunu, konşimento bir taşıma senedi olduğunu, gümrüğe orijinal konişmentonun sunulmadığını, gümrük beyannamesinde itiraz sahibi tarafın "mal mukabili" lafzını kullandığını, bu lafzın malın fiili olarak alıcının eline geçmesi halinde ödemenin yapılacağı anlamına geldiğini, dolayısıyla ortada birçok çelişki olduğunu, mutlak bir suretle mülkiyet iddiasının ispat edilemediğini belirterek ilk derece mahkemesinin ara kararının kaldırılmasını istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Talep, yabancı hakem kararının tenfizi istemli davada ihtiyati haciz istemine ilişkin olup, mahkemece verilen ihtiyati hacze 3. Kişi Adm Turkey Tarım Ticaret A.Ş tarafından itiraz edilmesi üzerine yapılan duruşma sonucunda itirazın kabulüne karar verilmiş, bu ara kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

İhtiyati haciz isteyen davacı tarafça, davalı ile aralarında akdedilen satım sözleşmesi ile davalının davacıya Ukrayna Mısırını satmayı kabul ettiğini, ancak davalı satıcının malların sevkini sağlamadığından temerrüde düştüğünü, bu nedenle zarara uğrayan davacı tarafça tahkime başvurulduğunu, tahkim yargılaması sonucunda, Gafta 18-808/ 18-816 numaralı yabancı hakem kararıyla; davalının davacıya toplamda 1.232.000,00 ABD Dolarını faiziyle ödenmesine karar verildiğini, yabancı hakem kararının kesinleşmiş olup tanıma ve tenfize koşullarının bulunduğundan bahisle yabancı hakem kararının tenfizi talebi ile açılan işbu davada, İİK'nın 257. maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararı verilmesi talep edilmiştir.

Yabancı hakem kararının icra edilebilmesi için, Türk Mahkemeleri tarafından tenfizi ve bu tenfiz kararının kesinleşmesi gerekmektedir. Yabancı hakem kararının Türkiye'de icra edilebilmesi için, söz konusu kararın tenfizi ve bu tenfiz kararının kesinleşmesi gerekmekle birlikte, bilindiği üzere ihtiyati haciz işlemi geçici hukuki koruma kararı niteliğinde olup, bir icra ve infaz işlemi niteliği taşımamaktadır.

İhtiyati haciz, tenfiz davası sonuçlanıncaya kadar karşı tarafın malvarlığını devretme ihtimalini ortadan kaldırarak alacağı güvenceye alma konusunda önemli bir araçtır. Bu sayede, davalı borçlunun, tenfiz davasının sonuna kadar mallarını kaçırmasının önüne geçilmiş olacaktır.

Dolayısıyla davalının mal ve alacaklarının bulunduğu Türkiye’de ihtiyati haciz kararının temin edilmesi davacının yargılama sonucu verilen karara istinaden alacağını tahsil edebilmesinin yegane teminatını teşkil etmektedir.

5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 60-63. maddelerinde yabancı hakem kararlarının tenfizi düzenlenmiştir. Buna göre, “kesinleşmiş” ve “icra kabiliyeti kazanmış” veya “taraflar için bağlayıcı olan” yabancı hakem kararlarının tenfiz şartlarını, yabancı mahkeme kararlarının tenfizi şartlarından farklı olarak ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Bu durumda, tenfizine karar verilen yabancı hakem kararında hükme bağlanan alacağın İİK.nun 257/1.maddesi anlamında “vadesi gelmiş alacak” olarak kabul edilmesi gerekir. İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için, söz konusu yabancı hakem kararının tenfizi ve bu tenfiz kararının kesinleşmesi gerekmemekle birlikte, ihtiyati haciz şartlarının bulunup bulunmadığının İİK'nın 257. maddesi uyarınca değerlendirilmesi gerekmektedir.

İİK'nın 257/1.maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. İİK'nın 258/1. maddesinin 2. cümlesine göre: "İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacaklı, alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delilleri göstermeye mecburdur."

Somut olayda; tenfize konu yabancı hakem kararı ile, davacının davalıdan hükümde belirtilen tutarda alacaklı olduğuna hükmedildiği, söz konusu hakem kararı doğrultusunda davacının davalıdan alacaklı olabileceği hususunda kanaat verecek şekilde delil mevcut olduğu, bu suretle alacağın varlığının yaklaşık ispat ölçüsünde kanıtlandığı kanaatine varılmıştır.

İİK'nın 265/2.maddesinde; "Menfaati ihlâl edilen üçüncü kişiler de ihtiyatî haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere veya teminata itiraz edebilir. Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder."

İlk derece mahkemesince, ihtiyati haciz davalı borçlu hakkında verilmiş olup, ihtiyati haciz uygulanan emtianın davalı borçluya ait olmadığı, itiraz edenin mülkiyetinde olduğu şeklindeki itirazlar, icra hukuku kuralları çerçevesinde itiraz ve şikayet yoluyla icra mahkemelerinde ileri sürülebilir. Haksız ihtiyati haciz nedeniyle zarara uğranılması halinde de genel hukuk kurallarına göre talepte bulunulabilir. Ancak, ileri sürülen hususlar ihtiyati hacze itiraz nedeni olmadığından ilk derece mahkemesince hacze itirazın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan bu gerekçe ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1.b.2 maddesi uyarınca İDM’nin 22/02/2024 tarihli ara kararının kaldırılarak 3. kişinin hacze itirazın reddine karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · E-imzalıdır. · ... · Üye · ... · E-imzalıdır. · ... · Üye* · ... · E-imzalıdır. · ... · Katip · ... · E-imzalıdır.