Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/482 K.2024/1023

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahalli mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde, inşaat sektöründe hizmet veren davacının davalıya ait taşınmaz üzerinde saten alçı, boyama ve mantolama yapım işlerini üstlenerek edimini eksiksiz şekilde yerine getirdiğini, yapılan işlemlerin ücretine malzeme ve işçilik ücretinin dahil olduğunu, ...tarihli fatura düzenlenmesine rağmen ödeme yapılmaması üzerine başlatılan icra takibine davalının haksız olarak itiraz ettiğini belirterek Bursa ... Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyasındaki takibe yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, % 20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı dava dilekçesi tebliği rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.

Mahkemece, ticari defter ve kayıtların sunulması için süre verilmesine rağmen her iki tarafça ticari defter ve bağlı kayıtların defter inceleme gün ve saatinde hazır edilmemesi nedeniyle defter incelemesi yapılamadığına dair tutanak tanzim edildiği, davacının defter inceleme gününe kadar ticari defter ve bağlı kayıtların bulunduğu yeri de bildirmediği, duruşmada yapılan ihtarların usulüne uygun olduğu, davacının faturaya dayalı olarak davalı taraftan alacağı olduğunu ispatlayamadığı, davacıya yemin delili hatırlatılmasına rağmen verilen kesin sürede yemin delilinin kullanılacağına dair bildirimde bulunulmadığı, kötüniyet tazminat talebinin yasal şartları oluşmaması gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, yargılamaya konu somut olay yeterince aydınlatılmaksızın, deliller gereği gibi toplanmaksızın hüküm tesis edildiğini, vergi dairesine yazılan müzekkere ile doğru yıllara ait fatura ve vergi kayıtlarının getirilmediğini, yanlış yıla (2022) ait BA-BS formlarının talep edildiğini, mahkemeden tekrar müzekkere yazılarak fatura yılı olan 2020 yılına ait BA-BS formlarının akıbetinin sorulmasına ilişkin talepleri göz önüne alınmaksızın hüküm tesis edildiğini, eksik inceleme ile deliller gereği gibi toplanılmaksızın dosyanın bilirkişiye tevdi edildiğini, davacının inşaat sektöründe hizmet verdiğini,

davalıya ait taşınmaz üzerinde saten alçı boyama ve mantolama yapım işlerini üstlenerek üzerine düşen edimleri eksiksiz bir biçimde yerine getirdiğini, 22/5/2020 tarihli faturanın bu hizmet ilişkisi nedeniyle davalının davacıya olan borcundan kaynaklandığını, davacının üstlenilen edimi ifa etmesine rağmen faturaya konu hizmet bedelinin ödenmediğini, mahkemece faturaya konu borcu doğuran hizmet ilişkisinin tespitinin sağlanmadığını, somut olayın ve maddi gerçeğin yeterince aydınlatılmadığını, keşif deliline dayanılmış olmasına rağmen hizmet ilişkisinin gerçekleştirildiği yapı üzerinde herhangi bir yerinde inceleme yapılmadığını,

davalının borcuna konu ana ilişkinin irdelenmediğini, mahkemece genel hükümlere göre yerinde yapılacak keşif veya dinlenecek tanıklarla taraflar arasındaki temel ilişki tespit edilerek elde edilen veriler ile davalıya ait BA-BS formları karşılaştırılarak kademeli olarak yargılamaya konu olayın ele alınması gerekirken yetersiz gerekçe ile davanın reddine karar verildiğini, hükmün yeterince açıklanıp gerekçelendirilmediğini, ara karar üzerine bilirkişi masrafının dosyaya yatırıldığını,

yerinde inceleme yapılacağı ve davalıya ait ticari defterlere de dayanıldığından her iki firmada bu çalışmanın yapılarak rapor tanzim edileceği düşünülerek ilgili tarihte davacıya ait şirket adresinde defterlerin hazır edildiğini, ne dosyaya atanan bilirkişi, ne de ilgili kalem tarafından herhangi bir bilgi aktarımı sağlanmaksızın yokluklarında defterlerin hazır olmadığı yönünde tutanak tutularak ve devam eden celselerde bu tutanak nedeniyle mahkemenin davanın esasına etki edecek delil olan ticari defterlerin incelenmesi yönündeki taleplerini kabul etmediğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın 2004 sayılı İİK’nun 67.maddesi gereğince iptali istemine ilişkindir.

Davacı alacaklı vekili Bursa....Müdürlüğü’nün...esas sayılı dosyasında 17/6/2022 tarihinde 66.080,00.-TL fatura alacağının tahsili için ilamsız icra takibi başlatmış, davalı borçlunun borca ve faize itiraz etmesi üzerine süresinde itirazın iptali davası açılmıştır.

Davacı davalı ile yaptığı saten alçı, boyama ve mantolama yapım işlerini üstlenerek edimini eksiksiz şekilde yerine getirmesine rağmen davalının ödeme yapmadığını ileri sürmüş, davalı savunma yapmamış, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık davacı yüklenici ile davalı arasında saten alçı, boyama ve mantolama yapım işleri için eser sözleşmesi yapılıp yapılmadığı, davacının edimlerini yerine getirip getirmediği, davalının sözleşme nedeniyle borcunun bulunup bulunmadığı hususundadır.

Eser sözleşmelerinde, yapılan işin miktar ve değerini ispat yükü yüklenicide, iş bedelinin ödendiğini ispat yükü ise iş sahibindedir.

Kural olarak, eser sözleşmesi zorunlu şekil koşuluna bağlı değildir. Sözleşmenin kurulması için yazılı şekil şartı yok ise de, davalı tarafından sözleşme ilişkisi inkâr edildiği takdirde yazılı delille ispata ilişkin kuralların gözetilmesi gerekir. Yazılı sözleşme olmasa da sözleşmenin varlığını ortaya koyan davalının veya onun adına hareket eden kişinin imzasını taşıyan teslim belgesi, irsaliyeli fatura ile de sözleşme ilişkisinin ispatı mümkündür.

Yazılı delil niteliğinde olmayan ancak kesin delil niteliğindeki ticari defterler, ikrar veya yemin delilleri ile de sözleşme ilişkisi ispatlanabilir. Tüm bu delillerle de sözleşme ilişkisi ispatlanmış değilse HMK’nın 200. maddesindeki düzenleme hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati halinde tanık dinlenebilir. Açık muvafakat olmazsa tanıkla sözleşme ilişkisi ispatlanamaz.

Bunun da istisnası olan HMK’nın 202. maddesine göre senetle ispat zorunluluğu bulunan hallerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebilir. (Yargıtay 15. HD’nin 2019/3906 - 2020/1771, 2017/2525 -2017/4168 s.k.)

Somut olayda davacı, davalı için yaptığı işi tamamladığını ileri sürdüğüne göre öncelikle taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin ispatlanması gerekmektedir. Dosyaya yazılı bir sözleşme sunulmamış, davacı icra takibinin dayanağı olarak 22/5/2020 tarihli saten alçı boya yapımı ve mantolama yapımı işine ilişkin toplam 66.080,00.-TL bedelli fatura gösterilmiştir.

Davacı delil olarak da icra dosyası, faturalar, ticari defter kayıtları, banka kayıtları, cari hesap ekstresi, tarafların isticvabı, tanık, yemin, bilirkişi incelemesi, her türlü doküman ve belge, ilgili kurum ve kuruluşlara yazılacak müzekkereler ve ikamesi mümkün her türlü yasal delile dayanmıştır.

Davacının BA ve BS formlarına dayanması nedeniyle sözleşme ilişkisinin ispatı açısından sözkonusu kayıtların incelenmesi gerekmesine rağmen mahkemece 22/5/2020 tarihli fatura döneminden iki yıl sonrasına ait 2022 yılı BA –BS formları getirtilip ticari defter incelemesi ve yemin delili ile ilgili işlem yapılarak davanın reddine karar verilmiş, davacının işin yapıldığı döneme ilişkin BA –BS formlarının getirtilmesi ile ilgili itirazı değerlendirilmemiştir.

14/11/2022 tarihli ilk duruşmada “Taraflar arasındaki alacak borç ilişkinin açıklığa kavuşturulması yönünden, taraflar arasındaki ticari ilişkinin başlangıcından sonuna kadar olan dönemi kapsayan, her iki tarafa ait ticari defter ve bağlı kayıtları üzerinde, bilirkişi incelemesi yapılmasına, incelemenin 15/12/2022 günü saat 13:30 icrasına, bilirkişi olarak konusunda uzman SMMM bilirkişi Neslihan Urulu’nun re’sen seçilmesine,(bilirkişiye gerektiği takdirde yerinde incelemesi verilmesine) bilirkişiye 1.000,00 TL ücret takdirine, bilirkişi ücretinin davacı avansından karşılanmasına,

inceleme gününde ticari defterler ve bağlı kayıtlar mazeretsiz olarak sunulmadığında ibrazdan kaçınılmış sayılacağının davacı vekiline ihtarına (ihtarat yapıldı.), dosyada yeterli avans bulunmadığı anlaşılmakla eksik bilirkişi ücreti 800,00.-TL delil avansının tamamlanması amacıyla davacı tarafa 2 hafta kesin süre verilmesine,

verilen kesin süre içinde eksik avans tamamlanmadığı takdirde, bilirkişi incelemesi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının ve dosyadaki mevcut delil durumuna göre karar verileceğinin davacı vekiline ihtarına (ihtar edildi)” karar verilmiş, 30/1/2023 tarihli duruşmada taraflarca ticari defter ve bağlı kayıtların sunulmaması nedeniyle defter incelemesi yapılamadığına dair tutanak tanzim edilmiş olduğunun tespit edildiği açıklanmış, davacı vekili defter inceleme gün ve saati verilmesine rağmen bunu yerinde inceleme olarak algıladıkları için bilirkişi tarafından taraflarına bilgi verilmesi konusunda haber - bilgi beklediklerini,

bu nedenle ticari defter ve bağlı kayıtları sunamadıklarını, mazeretlerinin kabulüne karar verilerek defterlerini ibraz etmeye ve ticari defter ve bağlı kayıtların incelenmesi amacıyla yer temin etmeye hazır olduklarını bildirmiş, duruşma ara kararı ile davacı vekilinin yeniden taraflarına defter incelemesi gün ve saati verilmesi talebinin reddine karar verilmiştir.

Ancak bilirkişi incelemesine ilişkin ara kararda davacı tarafından süresinde eksik bilirkişi ücretinin mahkeme veznesine yatırılması ve davacının açıklamaları dikkate alındığında davacı defterlerinin incelenmesine ilişkin talebin reddi doğru görülmemiştir.

Sözleşme ilişkisinin belirlenilmesi için dava konusu takibin dayanağı olan faturanın tarih, miktar ve sıra numarası ayrıntılı bir şekilde yazılarak bu faturayla ilgili taraflarca BA-BS formlarının düzenlenip düzenlenmediğinin, vergi dairesine ibraz edilip edilmediğinin ve bu formların kullanılıp kullanılmadığının vergi dairesinden sorulup durum açıklığa kavuşturulduktan sonra dosyadaki deliller değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmadığından davacının istinaf başvurusu açıklanan sebeple yerindedir.

6100 sayılı HMK'nun 355.maddesi gereğince istinaf yoluna başvuranın sıfatına, kamu düzenine ve istinaf konusu yapılan nedenlerle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, mahkemece hükmün esasını etkileyecek tüm deliller toplanmadan karar verilmesi nedeniyle karar usul ve yasaya aykırı olup davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının HMK’nun 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, Dairemiz kararı gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm verilmiştir.

..... · Başkan · ... ..... · Üye · ... ..... · Üye · ... ..... · Katip · ...