Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi E.2024/443 K.2025/388

... T.C.

DENİZLİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

2. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : .... KARAR NO : ....

TÜRK MİLLETİ ADINA

BÖLGEADLİYEMAHKEMESİ KARARI

BAŞKAN : .... ÜYE : .... ÜYE : .... KATİP : ...

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ....

TARİHİ : 14/10/2024

NUMARASI : ...

DAVACI : .... VEKİLİ : Av.... DAVALI : ... VEKİLİ : Av...

DAVANIN KONUSU

Alacak (Ticari Nitelikteki Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hükme karşı,davalı tarafından istinaf yoluna müracaat edilmiş olmakla, incelemenin duruşma yapılmadan karar verilmesi mümkün bulunan hallerden olması sebebiyle duruşmasız olarak yapılan inceleme neticesinde evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı; davacı ile karşı taraf arasında ‘'.... ili... ilçesi .... mah. .... ada ... parselde kain,.... Mah. ... Cad.

No:...’ adresli mecurda 21.05.2022 tarihli ticari kira sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin 4. Md.’sinde davalı şirket tarafından kiralanan mecurun ‘'Taşınmaz üzerindeki yapılarda inşaat ruhsatı/iskan ruhsatı vardır. taşınmaz üzerindeki yapılar tapuya işlidir. taşınmaz üzerindeki yapılar kiralama amacına uygun kullanılabilir haldedir.'’ düzenlemesinin bulunduğunu, sözleşmenin 5. Md.’sinde kiralama amacının İşyeri/ üretimhane/fabrika/Satış yeri/Café/ İçkili Restoran olarak belirlendiğini, bu amaç ile sözleşmenin 6. Md.’sinde kira süresi 5 + 5 yıl olmak üzere 10 yıl olarak olduğunun kabul edildiğini,

muhatap şirketin bilgi ve onayı ile kira sözleşme konusu mecur şarap üretim tesisi olarak çok büyük masraf, emek ve mesai ile tamamlanarak alınan ön izinler ile deneme üretimine başlandığını, deneme üretimi sonrası davacının tüm yasal unsurları tamamlayarak kiralama amacı nihai üretim ve satış izni başvurusunu; şişeleme, barkod alımı ve satış, için mecurun iskan belgesi veya ÇED gerekli olmadığına dair belgenin ikmali için davalıya başvurduğunu, davalının iki belgeden birinin teslim edileceği, beklenmesinin davacıya bildirildiğini, netice alınmaması üzerine davalı şirkete Ankara 79. Noterliği'nin 06.09.2023 T.

Ve 19389 Yev. ihtarnamesi keşide edilerek, ivedilikle üretim izni alınabilmesi için iskan belgesi veya ÇED gerekli olmadığına dair belgenin ikmalinin aksi takdirde yasal hakların kullanılacağının ihtar edildiğini, iki üretim sezonunun kaçırılması, mevcut üretimin tanklardan şişelemeye geçilememesi, barkod ve satış izin başvurusu yapılamaması üzerine davacı şirketçe harekete geçilip, ....Belediye ve ....

Çevre İl Müdürlüğü ile yapılan görüşmelerde, kira sözleşme konusu mecurun iskanının olmadığı, imar affı ile inşa edildiği ancak alınan Yapı Kayıt Belgesine aykırı taşkın inşaat yapıldığının ve bu sebeple yapının hiçbir şekilde iskan alamayacağı, ÇED belgesinin de verilmeyeceği öğrenildiğini, davalı şirketin sözleşme konusu binanın fiili ve idari durumunu bilmesine rağmen davacıya kiraladığını, kira sözleşmesinin kurulma anından bu yana binanın giderilmesi mümkün olmayan derecede ayıplı olduğunu bilen,

ayıbın davacı yanın kiralama amacını yerine getirememesi nedenli iradesi yanıltarak kiralama yapıldığından kira sözleşmesinin yok hükmünde olduğunu, davacının yok hükmünde olan kira sözleşmesine binaen ilk yıl için yıllık kirayı peşin olarak 300.000,00 TL + KDV = 354.000,00 TL'yi davalı yana ödediğini, ikinci yıl kirasını ödemek için keşide edilen ihtarname ve görüşmelere binaen ayıbın giderilmesi beklenir iken davalı yanın ....

İcra Müdürlüğü ... sayılı takip dosyasında KDV dahil 566.400,00 TL; davalı şirketin alacak konusu yaptığını ve davacının mevcut yatırımını korumak için zorunda kalarak 640.317,00 TL 'yi icra dosyasına ödediklerini, kira sözleşmesi gereği davalı yana haksız olarak ödenen ilk yıl kirası KDV içinde 354.000,00 TL'nin ödeme tarihi 01.07.2022 tarihinden, ikinci yıl kirası haksız icra fer'i leri ile birlikte 640.317,00 TL'nin 11.07.2023 tarihinden itibaren, toplamda 994.317,00 TL'nin fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile belirtilen ödeme tarihlerinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini;

ayrıca davacının mecurdaki ayıbı bilmeden büyük maliyet ile şarap üretim tesisine çevirdiğini, davacının kira sözleşmesine itimaden yaptığı tüm harcamaların, fazlaya dair haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik 400.000,00 TL 'nin keşide edilen ilk ihtarname tebliğ tarihi 06.09.2023 tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini ,davacının davalı şirket nedenli iki yılı aşkın süredir mecuru kiralama amacı şaraphane den hiçbir satış veya gelir elde edemeyerek büyük ticari kayba uğradığını,

davacının üretim ve satış yapamadığı için uğradığı ticari kaybına binen fazlaya dair haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik 500.000,00 TL'nin keşide edilen ilk ihtarname tebliğ tarihi 06.09.2023 tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İlk derece mahkemesinin yargılaması sonucunda; " 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c maddesi delaletiyle 6100 sayılı HMK'nın 115/2 maddesi gereğince davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine, 6100 sayılı hmk'nın 20/1 maddesi gereğince görevli ve yetkili mahkemenin.... . Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine," karar verilmiştir.

Davalı vekili; davacının farklı görev alınana giren konuları tek bir dava dilekçesi ile talep ettiğini, bu hususta HMK gereği talep konularının açıklattırılması, aksi halde davanın reddine karar verilmesi gerektiğini davacının kira bedeli iadesine ilişkin taleplerinin yargılamasının sulh hukuk mahkemesi, sözde uğradığını iddia ettiği ticari zarara ilişkin yargılamanın ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nde yapılması gerektiğini, bu nedenle kira bedelinin iadesine ilişkin alacak yönünden davanın ...Sulh Hukuk Mahkemeleri'ne gönderilmesi,

sözde ticari zarar ve alacak talepleri yönünden ise davaya görevli mahkeme olarak bakılması gerektiğini, dosyanın kül halinde sulh hukuk mahkemesine gönderilmesinin hatalı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep ederek istinaf kanun yoluna müracaat etmiştir.

Dava, alacak istemine ilişkin olup, 6100 sayılı HMK'nın 1.maddesinde mahkemelerin görevinin ancak kanunla düzenleneceği ve göreve ilişkin kuralların kamu düzeninden olduğu, 114.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde mahkemenin görevli olmasının dava şartı olduğu, 115.maddesinin birinci fıkrasında mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırması gerektiği belirtildikten sonra aynı maddenin ikinci fıkrasında ise mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi halinde davanın usulden reddine karar vermesi gerektiği öngörülmüştür.

HMK'nın 4/.maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise, kiralanan taşınmazların 09/06/1932 tarih ve 2004 sayılı İİK'ya göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık kalmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıklara konu olan davalar ile bu davalara karşı açılan davalara konuları ve değerlerine bakılmaksızın Sulh Hukuk Mahkemelerinde bakılacağı hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda, davacı tarafından, davalı şirket ile aralarında imzalanan kira sözleşmesi kapsamında kiralananın sözleşmeye uygun halde bulundurulmaması nedeniyle davalıya ödenen kira bedellerinin iadesi, kiralanana yapılan masrafların tazmini ile kiralananın ayıplı olmasından kaynaklanan zararın tazmini talep edilmiş olup; uyuşmazlığın temelinin ve alacak taleplerinin taraflar arasındaki kira ilişkisine dayandığı, kira ilişkisinden doğan uyuşmazlığın çözümünde tarafların sıfatına bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesinin görevindedir. Mahkemece görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya uygundur.

Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.