Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/2233 K.2025/2203

Taraflar arasında görülen davada Milas 4. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Muğla Asliye Ticaret Mahkemesince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki evraklar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARININ ÖZETİ

Milas 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı ile. "Davacı sigorta şirketi dava dışı zarar görene müteselsil sorumluluk ilkesi gereğince ödeme yaptığını iddia ederek 6098 sayılı TBK'nın 62. Maddesi uyarınca davalının kusuruna isabet eden tutarın davalıdan tahsilini istemiştir.

Bu bakımdan taraflar arasındaki uyuşmazlık iki tarafında tacir olduğu ve sigorta hukukundan kaynaklandığı, dava nispi ticari dava niteliğinde olduğu bu nedenle işbu davaya bakmakla ticaret mahkemesinin görevli olduğu anlaşıldığından görev hususunun kamu düzeninden olduğu, usul ekonomisi gözetilerek, dilekçeler teatisinin tamamlanması beklenmeksizin, davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerektiği, işbu davaya bakmakla ticaret mahkemesinin görevli olduğu anlaşıldığından dosyaya görevsizlik kararı verilerek dosyanın Muğla Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine" dair karar verilmiştir.

Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin kararı ile. "Davacı sigorta şirketi eldeki davayı kendi sigortalısına halefen açmış olup sigortalı dava dışı şirket ... AŞ.'dir. Sigortalı ile davalı arasında haksiz fiil ilişkisi bulunmaktadır. Vergi dairesinden gelen yazı cevaplarına göre davalının 31/12/2017 tarihinden itibaren terk mükellef olduğu belirtilmiş olmakla davalının tacir olmadığı anlaşılmıştır.

Buna göre TTK 4. maddesine göre her iki tarafın da ticari işlerinden kaynaklanan nispi ticari davadan da bahsedilemeyecektir.

Haksız fiilden kaynaklanan eldeki davaya bakmakla asliye hukuk mahkemesi görevlidir.(Benzer uyuşmazlıklara ilişkin Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 09/06/2020 tarihli 2019/1635 Esas - 2020/3293 Karar sayılı ilamı, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi 2021/1703 Esas 2022/42 Karar sayılı ilamı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 2023/1113 Esas 2023/854 Karar sayılı ilamı) Görev kamu düzenine ilişkin olup talep üzerine ya da resen her aşamada resen görev gözetilmesi gereken hususlardandır.

Açıklanan hususlar gereği davaya bakmakla görevli mahkemenin Milas 4. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu ve mahkememizin karşı görevsizliği sebebiyle 6100 sayılı HMK.nun 114/1-c maddesi delaletiyle 6100 sayılı HMK.nun 115/2 maddesi gereğince davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine" dair karar verilmiştir.

Taraflar arasında görülen davada Milas 4. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi arasında karşılıklı verilen görevsizlik kararlarına istinaden dosya dairemize görevli mahkemenin belirlenmesi için gönderilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

HMK.nın 22 ve 23. maddeleri gereğince dairemizin davaya bakmakta görevli olduğu anlaşılmıştır.

HMK 23/1 maddesinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılabileceği düzenlenmektedir. Bu nedenle dairemizce dosya üzerinden yapılan incelemede;

Dava, sigorta şirketinin sigorta poliçesi kapsamında yaptığı ödemenin rücuen tahsiline yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

Milas 4. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından görevsizlik kararı ile dosyanın Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderildiği, Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından da halefiyet davalarının ticari dava sayılmadığı, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesi ile Milas 4. Asliye Hukuk Mahkemesine karşı görevsizlik kararı verilmiş; karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.

Bu durumda HMK'nın 21. Maddesinde öngörülen yargı yeri belirleme koşulları oluşmuş kabul edilmelidir.

Zira Hakimler ve Savcılar Genel Kurulunun 608 numaralı kararı ile Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevresi il bazında belirlenmiş olmakla illerde bulunan Asliye Ticaret Mahkemelerinin kendi yargı çevresinde bulunan diğer ilçeler ile ilgili hukuk mahkemelerinin görevli olduğuna kanaat getirirse görevsizlik kararı verebilir.

Davanın sebebi olan rücu ve halefiyet, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu'nun 22/03/1944 Tarih E. 37, K. 9, R.G. 03/07/1944 sayılı kararında "Sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava, sigorta poliçesinden doğan bir dava olmayıp; aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. Sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa, aynı hak sigortacının halefiyet hakkına dayanan rücu davası için de söz konusudur." şeklinde vurgulanmıştır. 6102 sayılı TTK'nun "Halefiyet" başlığı altındaki 1472. maddesinde ise "Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder." hükmüne yer verilmiştir.

Yargıtay Kapatılan 20. Hukuk Dairesinin 2019/5399-7141 E-K; 2015/2686-3721 E-K sayılı ilamlarında, yukarıda belirtilen Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararı gereği benzer uyuşmazlıklarda Asliye Hukuk Mahkemesi yargı yeri olarak belirlenmiştir.

Somut olayda; davacı ve davalı arasında sigorta ilişkisi bulunmadığı, davacı sigorta şirketi eldeki davayı sigortalısının halefi olarak açtığından ve yukarıda belirtilen yüksek yargı kararları uyarınca halefiyet davaları ticari dava sayılmadığından uyuşmazlığın sigorta sözleşmesinden değil temel ilişki olan haksız fiilden kaynaklandığı, davalının tacir olmadığı, bu itibarla uyuşmazlığın genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemesinde sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmakla Bodrum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 06/11/2025

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...