Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/2248 K.2025/2204

Taraflar arasında görülen davada Bodrum 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ve Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ayrı ayrı görevsizlik kararı vermeleri nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirket nezdinde 1421126822-1 Elektrikli Araç Kasoko Sigorta Poliçesi ile korumalı sigortalı ...'a ait ... plakalı aracın, 07.09.2022 tarihinde Muğla İli,Bodrum İlçesi Atatürk Caddesi üzerinde seyir halinde ikan ...

Konutları No:132/5 önüne geldiği esnada aracının sağ arka tekerliği ile cadde üzerinde altyapı çalışması sebebiyle görünüş olarak sağlıklı kapatılmayan rögar kapağının üzerinden geçtiği esnada rögar kapağının yerinden çıkıp sigortalıya ait aracın sağ arka kapı hizası alt marşpiyer kısımları ve sağ arka tekerlek ve jantına çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, bu hizmet kusuru sonucunda oluşan hasar nedeniyle yaptırılan ekspertiz sonucunda sigortalının aracında 203.730,74-TL hasar tespit edilmiş olduğunu, 16.12.2022 ve 17.02.2023 tarihinde sigortalaya ödeme yapıldığını,

müvekkili şirket tarafından ... şirketine rücu yazısı gönderilmiş olduğunu bahsi geçen bölgedeki çalışmaların, anahtar teslim sözleşmesi ile işi devralan yüklenici firma davalı ... Elektrik San. Ve Tic. Ltd. Şti.

Tarafından gerçekleştirildiğinin belirtildiğini, ... ve yüklenici davalı firma ... müteselsilen iş bu kazadan sorumlu olduğunu, Türk Ticaret Kanunun 1472 md.Karayoları Trafik Kanunu ve Sigorta Genel Şartları gereğince müvekkil şirketçe sigortalıya ödenen tazminat miktarı üzerinden %100 kusur oranına isabet eden 203.730,74-TL hasar tazminatının taraflarına en yüksek avans faizi ile ödenmesini talep davalılar tarafından rücuen tahsilini, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARININ ÖZETİ

Bodrum 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı ile; "HSK 1. Dairesinin 08/07/2021 tarih ve 568 sayılı müstemir yetkilerin belirlenmesine ilişkin kararı ile Muğla'da 01/09/2021 tarihinden itibaren Asliye Ticaret Mahkemesi kurulup faaliyetine başlamasına karar verildiği, HSK Genel Kurulunun 07/07/2021 tarih 608 karar nolu kararı ile Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi Yargı çevresinin Muğla İlinin Mülki sınırları olarak belirlendiği görülmekle; Mahkememizin görevsizliğine, HMK.115/2 md.uyarınca dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine, kararın kesinleşmesi ve süresinde talep halinde dosyanın görevli Muğla Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesi kanaatine varıldığından;

1-Davanın, HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca Usulden Reddi ile; Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,

2-Kararın kesinleşmesine müteakip iki hafta içerisinde taraflarca talep edilmesi halinde dosyanın görevli Muğla Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, talep edilmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar VERİLMESİNE,

3-Yargılama giderlerinin 6100 sayılı HMK'nın 331/2 maddesi uyarınca görevli mahkemece DEĞERLENDİRİLMESİNE" dair karar verilmiştir.

Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin kararı ile. "Davacı sigorta şirketi eldeki davayı kendi sigortalısına halefen açmış olup sigortalı dava dışı gerçek kişi ...'dır. Ayrıca kaskolu aracın ruhsat kaydı ve poliçe örneğine göre hususi araç olduğu da sabittir. Davacı sigorta eldeki davayı sigortalısına halefen açmış olup, sigortalı kişi ile davalı arasında haksiz fiil ilişkisi bulunmaktadır.

Mahkememizce vergi dairelerinden celp edilen kayıtlara göre sigortalı ...'ın herhangi bir mikellefiyet kaydının olmadığı anlaşılmakla buna göre davacının halefi tacir değildir. Belirtilen hususlar birlikte göz önüne alındığında eldeki dava mutlak ticari dava olmadığı gibi TTK 4. maddesine göre her iki tarafından ticari işlerinden kaynaklanan nispi ticari davadan da bahsedilemeyecektir. Haksız fiilden kaynaklanan eldeki davaya bakmakla asliye hukuk mahkemesi görevlidir.

(Benzer uyuşmazlıklara ilişkin Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 09/06/2020 tarihli 2019/1635 Esas - 2020/3293 Karar sayılı ilamı, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi 2021/1703 Esas 2022/42 Karar sayılı ilamı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 2023/1113 Esas 2023/854 Karar sayılı ilamı) Görev kamu düzenine ilişkin olup talep üzerine ya da resen her aşamada resen görev gözetilmesi gereken hususlardandır.

Açıklanan hususlar gereği davaya bakmakla görevli mahkemenin Bodrum 5. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu ve mahkememizin karşı görevsizliği sebebiyle 6100 sayılı HMK.nun 114/1-c maddesi delaletiyle 6100 sayılı HMK.nun 115/2 maddesi gereğince davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddi kanaatine varıldığından;

1-6100 sayılı HMK.nun 114/1-c maddesi delaletiyle 6100 sayılı HMK.nun 115/2 maddesi gereğince davanın DAVA ŞARTI NOKSANLIĞI NEDENİYLE USULDEN REDDİNE,

2-MAHKEMEMİZİN KARŞI GÖREVSİZLİĞİNE,

3-6100 sayılı HMK:nun 20/1 maddesi gereğince görevli ve yetkili mahkemenin BODRUM 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE,

4-Kararın istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde; 6100 sayılı HMK.nun 21/1-c maddesi delaletiyle, 6100 sayılı HMK.nun 22/2 maddesi gereğince yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın mahkememizce DENİZLİ BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ İLGİLİ HUKUK DAİRESİ BAŞKANLIĞI'NA GÖNDERİLMESİNE, " dair karar verilmiştir.

Taraflar arasında görülen davada Bodrum 5. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi arasında karşılıklı verilen görevsizlik kararlarına istinaden dosya dairemize görevli mahkemenin belirlenmesi için gönderilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

HMK.nın 22 ve 23. maddeleri gereğince dairemizin davaya bakmakta görevli olduğu anlaşılmıştır.

HMK 23/1 maddesinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılabileceği düzenlenmektedir. Bu nedenle dairemizce dosya üzerinden yapılan incelemede;

Dava, sigorta şirketinin sigorta poliçesi kapsamında yaptığı ödemenin rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Bodrum 5. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından görevsizlik kararı ile dosyanın Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderildiği, Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından da halefiyet davalarının ticari dava sayılmadığı, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesi ile Bodrum 5. Asliye Hukuk Mahkemesine karşı görevsizlik kararı verilmiş; karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.

Bu durumda HMK'nın 21. Maddesinde öngörülen yargı yeri belirleme koşulları oluşmuş kabul edilmelidir.

Zira Hakimler ve Savcılar Genel Kurulunun 608 numaralı kararı ile Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevresi il bazında belirlenmiş olmakla illerde bulunan Asliye Ticaret Mahkemelerinin kendi yargı çevresinde bulunan diğer ilçeler ile ilgili hukuk mahkemelerinin görevli olduğuna kanaat getirirse görevsizlik kararı verebilir.

Davanın sebebi olan rücu ve halefiyet, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu'nun 22/03/1944 Tarih E. 37, K. 9, R.G. 03/07/1944 sayılı kararında "Sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava, sigorta poliçesinden doğan bir dava olmayıp; aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. Sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa, aynı hak sigortacının halefiyet hakkına dayanan rücu davası için de söz konusudur." şeklinde vurgulanmıştır. 6102 sayılı TTK'nun "Halefiyet" başlığı altındaki 1472. maddesinde ise "Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder." hükmüne yer verilmiştir.

Yargıtay Kapatılan 20. Hukuk Dairesinin 2019/5399-7141 E-K; 2015/2686-3721 E-K sayılı ilamlarında, yukarıda belirtilen Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararı gereği benzer uyuşmazlıklarda Asliye Hukuk Mahkemesi yargı yeri olarak belirlenmiştir.

Somut olayda; davacı ve davalılar arasında sigorta ilişkisi bulunmadığı, davacı sigorta şirketi eldeki davayı sigortalısının halefi olarak açtığından ve yukarıda belirtilen yüksek yargı kararları uyarınca halefiyet davaları ticari dava sayılmadığından uyuşmazlığın sigorta sözleşmesinden değil temel ilişki olan haksız fiilden kaynaklandığı, dava dışı sigortalının tacir olmadığı, bu itibarla uyuşmazlığın genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemesinde sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmakla Bodrum 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 06/11/2025

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...