Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/275 K.2024/273

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

11.03.2023 tarihinde, müvekkilinin sevk ve idaresindeki ... plakalı aracı ile seyrederken, ... sevk ve idaresindeki ... plakalı araçla viraja hızlı girmesi ve karşı şeride geçerek müvekkiline ait aracın sol yan kısımlarına çarpması neticesinde araçta maddi hasarın meydana geldiğini, bu kazanın oluşumunda müvekkili ...'in kusursuz, ...'in 96100 kusurlu olduğunu, kaza neticesinde davacıya ait aracın ana aksamlarının değiştiğini, ciddi anlamda kaporta işçiliği ve boya işçiliği yapılmış olup, müvekkilinin aracında iskontosuz KDV dahil 110.725,01-TL tutarında maddi hasar meydana geldiğini, müvekkilinin aracında kaza öncesi hasar kaydı olmadığını,

tramer kayıtlarına da kaza kaydı geçmiş olduğundan, aracın satışı halinde bu kayıtların alıcı tarafından rahatlıkla görülebileceğini ve müvekkilinin doğal olarak bu kazalı aracını, kaza görmemiş gerçek değerinden daha düşük fiyatla satacağını, aracın kaza tarihindeki hasarsız 2. el satış değeri ile tamir edildikten sonraki ikinci el satış değeri arasındaki farkın hesaplanarak davacıya ödenmesi gerektiğini beyan ederek şimdilik 10,00-TL araç değer kaybı bedelinin poliçe limitleri ile sınırlı olmak üzere temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,

10,00-TL hasar fark bedelinin poliçe limitleri ile sınırlı olmak üzere temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının belirsiz alacak talepli davası yasal düzenlemeye aykırı olduğunu, iş bu dava belirsiz alacak davası olarak ikame edilemeyeceğinden yargılamanın ilerleyen aşamasında davalı tarafça davanın ıslah edilmesi halinde ıslah edilen kısım bakımından 2 yıllık zamanaşımının dolması söz konusu ise iş bu kısma ilişkin talebin zamanaşımı yönünden reddi gerektiğini, Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali mesuliyet sigortası ek 6. maddesi gereğince müvekkil şirkete başvuru yapılması esnasında davacı tarafça ibrazı zorunlu olan belgeler dosyaya ibraz edilmediğini, dava dilekçesinde belirtilen ...

Plakalı araç müvekkili şirket nezdinde 21.07.2022/2023 vadeli, ...

İhtiyari Mali Mali Mesuliyet (İMM) Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası Poliçe Genel Şartları 1. Maddesinde poliçe teminatının kapsamının “Sigortacı, işbu poliçede gösterilen aracın kullanılmasından doğan ve Karayolları Trafik Kanununa ve Umumi Hükümlere göre aracın işletenine terettüp eden hukuki sorumluluğu ve bu poliçe teminat kapsamında olmak şartıyla Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmını, poliçede yazılı hadlere kadar temin eder.

İşbu sigorta, sigorta ettirenin haksız taleplere karşı müdafaasını da temin eder” düzenlemesiyle belirlendiğini, Genel Şart kapsamına bakıldığında İhtiyari Mali Mesuliyet Sigorta poliçesinin Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi kapsamında olmak şartıyla Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmının teminat altına aldığı açıkça belirtildiğinden,

davacı aracında kaza tarihi itibariyle Karayolları Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi teminat limitinin üzerinde bir zararın oluşması halinde İMMS poliçesine dair sorumluluk başlayacağından öncelikle davacı aracında 19.03.2022 tarihli trafik kazası neticesinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası teminat limitini aşan bir zararın varlığının tespiti gerektiğini, kaza tarihine göre model yılından itibaren 3 yılı geçmeyen motorlu araçlarda hasar gören parçanın, onarımı mümkün değilse öncelikle orijinali ile değiştirileceğini,

orijinal parçanın bulunmaması durumunda eşdeğer veya ömrünü tamamlamış araçlar mevzuatı kapsamındaki araçlardan elde edilen orijinal parça ile değiştirileceğini, ancak model yılından itibaren 3 yılı geçmeyen motorlu araçta hasar gören parçanın orijinal olmadığı durumda eşdeğer veya ömrünü tamamlamış araçlar mevzuatı kapsamındaki araçlardan elde edilen orijinal parça ile değişim yapılacağını, bu uygulama sonucu araçta bir kıymet artışı meydana gelse dahi bu farkın tazminat miktarından indirilemeyeceğini, " sigortacının, araç kaza tarihi itibariyle anlaşmalı olduğu onarım merkezinde onarılsaydı uygulanacak parça, tedarik,

işçilik ve diğer hususlara göre belirlenecek bedele göre ödeme yapabilir” düzenlemesi bulunduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...vekili, cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazında bulunduklarını, yetkili mahkemenin ... Mahkemeleri olduğunu, müvekkili şirketin talebe ilişkin sorumluluğu bulunmadığını, dosyada teminat limitinin tükendiğini, her ne kadar teminat limiti tükenmiş olsa da hasara ilişkin taleplerin kabulünün mümkün olmadığını beyan ederek davacı tarafın değer kaybı talebinin ve davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

"Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; mahkememizce itibar edilen kusur bilirkişi raporuna göre davalı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı olan araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde %100 kusurlu olduğu, kaza nedeniyle davacıya ait aracın hasarlanması nedeniyle değer kaybına uğradığı, davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybının 95.296,00 TL olarak tespit edildiği,

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin yerleşik içtihatlarına uygun olarak aracın özellikleri, modeli, yakıt cinsi, kilometresi, modeli değerlendirilerek aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre hesaplandığı, yapılan hesaplamanın tekniğine uygun olduğu, araçta meydana gelen değer kaybı zararının ....'den poliçe limitinin dolması nedeniyle talep edebilemeyeceği, zararın ....'nin ise teminatı kapsamında olduğu anlaşıldığından 2918 sayılı kanun uyarınca davalı ...'nin meydana gelen zararın tamamından sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

Davacı her ne kadar hasar fark bedeli talep etmiş ise de; aracın onarımının bilirkişi raporunda belirtildiği üzere yetkili serviste orjinal parçalar kullanılarak gerçekleştirildiği, davacının onarıma yönelik herhangi bir ücret ödemediği bu suretle davacının aracının orjinal parçalarla onarımının sağlanarak gerçek zararının giderildiği anlaşılmıştır.

Ödeme yapan sigorta şirketi ile servis arasındaki iskonto oranının gerçek zarar tamamen giderildiğinden istenemeyeceğinden bu yöndeki talebin reddi gerekmiş, araçta meydana gelen değer kaybı zararının sigorta teminatı kapsamında olduğu ve davacıya ait aracın hususi kullanım amacı olan bir araç olduğu ve ticari faaliyette kullanıldığına dair dosyamızda bir veri bulunmadığı anlaşıldığından hükmedilen tazminata yasal faiz işletilmesine karar verilerek Davalı ...

Yönünden davanın reddine, Davalı ... Yönünden davanın kısmen kabul kısmen reddine" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Dava dilekçesinde belirtilen ... Plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde 21.07.2022/2023 vadeli, ...

İhtiyari Mali Mali Mesuliyet (İMM) Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası Poliçe Genel Şartları 1.maddesinde poliçe teminatının kapsamının “Sigortacı, işbu poliçede gösterilen aracın kullanılmasından doğan ve Karayolları Trafik Kanununa ve Umumi Hükümlere göre aracın işletenine terettüp eden hukuki sorumluluğu ve bu poliçe teminat kapsamında olmak şartıyla Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmını, poliçede yazılı hadlere kadar temin edildiğini,

davacı tarafından imm sigortacısı davalı şirkete başvuru yapıldığı belirtilen 30.05.2023 tarihi itibariyle kma zmms sigortacısı ...'nin poliçe teminat sorumluluğunun sona ermediğini, Değer kaybı zararının hesabında, Araç Rayiç Değeri, Araç Kilometresi, araçta yapılan işlemler (kaynaklı ana parçalarda değişim, kaynaklı ana parçalarda düzeltme, tavan sacı düzeltme, orta direk düzeltme, arka panel düzeltme, havuz sacı düzeltme, arka çamurluk düzeltme, marşpiyel düzeltme, kaynak yapılan kaporta aksamı, düzeltme yapılan kaporta aksamı, değişen kaporta aksamı, boya uygulanan aksam),

onarım katsayısı ayrıntılı değerlendirilerek değer kaybına etkisi belirlenmesi gerektiğini beyan ederek eksik inceleme ve degerlendirmeye dayalı davanın kısmen kabulüne dair kararın kaldırılarak davanın davalı şirket yönünden tamamen reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle. İşletenler ile sigorta şirketi tazmin borcunu yerine getirirken gerçek zararı ödemekle yükümlü olduğundan, aracın onarımı yapılsın ya da yapılmasın, onarıma ilişkin fatura olsun ya da olmasın hasar bedeli üzerinden hesaplanan KDV'yi de zarar görene ödemek zorunda olduğunu, (Yargıtay 17 HD 05.06.2014 tarih 2014/9038 E. - 2014/9078 K.).

Davalı sigorta şirketi gerçek zarardan sorumlu olup, Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarına göre orjinal parçalara göre belirlenecek gerçek zararın ödenmesi gerektiğini, Yerel Mahkemece aracın hasarının orijinal parçalar kullanılmak sureti ile gerçek zararın giderildiğinin kabul edilerek hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğunu, dosya içerisinde mevcut bilirkişi raporu ve yine onarım yapan servis faturası dikkate alındığında.

14.075,20-TL iskonto yapıldığının açık olduğunu, davacı müvekkiline ait araçta iskontosuz KDV hariç 93.834,76-TL hasar meydana geldiğini, ZMMS sigortası ... tarafından işbu hasara karşılık 95.296,24-TL ödeme yapıldığını, buna göre davacı müvekkilinin iskontosuz KDV dahil hasar bedeli 110.725,01-TL olup, ZMMS sigortası tarafından yapılan ödeme mahsup edildiğinde 110.725,01-95.296,24 =15.428,77-TL bakiye hasar alacağı kaldığının açık olduğunu beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava trafik kazasından kaynaklanan değer kaybı ve hasar fark bedeline ilişkindir.

HMK’nın 355.maddesi uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca; HMK'nın 357. maddesindeki "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz" kuralı nazara alınmıştır.

Davacı taraf 11/03/2023 tarihinde meydana gelen kazada aracının hasarlandığını , karşı taraf araç sürücüsünün kusurlu olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açmış, davalılar davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Mahkemece davanın davalı ... yönünden reddine, davalı ... yönünden kısmen kabul kısmen reddine karar verilmesi üzerine davacı tarafından reddedilen hasar bedeli yönünden, davalı ... tarafından kabul edilen dava değeri yönünden istinaf yoluna başvurulmuştur.

Davalı sigorta şirketi istinaf başvuru dilekçesinde; davacı tarafın ıslah dilekçesinin 01/10/2024 tarihinde tebliğe çıkartılarak 06/10/2024 tarihinde taraflarına tebliğ edilmiş sayıldığını, ancak karşı beyanda bulunma süreleri beklenilmeden ve mazeret dilekçeleri dikkate alınmaksızın 08/10/2024 tarihinde karar verildiğini, bu şekilde savunma haklarının ihlal edildiğini beyan etmiştir.

Dosyanın tetkikinde; bedel artırım dilekçesinin sigorta şirkete tebliğinden sonra beyan süresinin dolması beklenilmeksizin esas hakkında karar verildiği görülmüştür.

Talep artırım dilekçesinin tebliği konusundaki düzenleme, adil yargılanma hakkının kapsamında yer alan savunma haklarının etkin biçimde kullanılmasını teminen konulmuş olup hassasiyetle üzerinde durulmalıdır. Anılan bu yasal düzenlemede, davada taraf olanların haklarının korunması amaçlanmış olup tarafların yargılama süreçlerine etkin katılımı sağlanabilecektir.

Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler gereği, davacı tarafın talep artırım dilekçesinin davalı sigorta şirketine tebliğinden sonra davalının savunma hakları ile hukuki dinlenilme haklarını kısıtlar biçimde yargılamaya devam edilip yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir. (Benzer Yargıtay 4. HD, 2021/24361 ESAS, 2023/3442 KARAR)

Mahkemece bu hususlar gözardı edilerek eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup tarafların istinaf kanun yolu başvurusu açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının sair istinaf sebepleri incelenmeksizin kaldırılmasına ve dosyanın yukarıda belirtilen şekilde inceleme yapılıp sonucuna göre yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.