Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1037 K.2025/1394

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; .... çeki ve tamamının keşidecisi ... olan; .... çek sıra/seri no.lu, 25/02/2012 keşide tarihli, 1.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 10/02/2012 keşide tarihli, 4.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 18/02/2012 keşide tarihli, 30.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/02/2012 keşide tarihli, 3.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 25/02/2012 keşide tarihli, 2.000,00 TL, ....çek sıra/seri no.lu, 10/03/2012 keşide tarihli, 1.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/03/2012 keşide tarihli, 6.500,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 20/03/2012 keşide tarihli, 12.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu,

22/03/2012 keşide tarihli, 400,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 23/03/2012 keşide tarihli, 6.500,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 28/05/2012 keşide tarihli, 7.000,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/05/2012 keşide tarihli, 19.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 30/05/2012 keşide tarihli, 8.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 30/05/2012 keşide tarihli, 1.052,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 10/06/2012 keşide tarihli, 1.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 15/06/2012 keşide tarihli, 1.050,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/06/2012 keşide tarihli, 560,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 30/06/2012 keşide tarihli, 1.375,00 TL,

... çek sıra/seri no.lu, 25/08/2012 keşide tarihli, 757,63 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 05/05/2012 keşide tarihli, 8.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 11/05/2012 keşide tarihli, 1.000,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 12/05/2012 keşide tarihli, 12.000,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 15/05/2012 keşide tarihli, 1.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 17/05/2012 keşide tarihli, 12.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 17/05/2012 keşide tarihli, 7.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/05/2012 keşide tarihli, 1.350,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/05/2012 keşide tarihli, 500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 25/05/2012 keşide tarihli,

1.500,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 25/05/2012 keşide tarihli, 4.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/04/2012 keşide tarihli, 1.725,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 20/04/2012 keşide tarihli, 11.000,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 25/04/2012 keşide tarihli, 1.500,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli, 4.000,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli, 500,00 TL ,.... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli, 6.500,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli, 7.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli, 19.000,00 TL,... çek sıra/seri no.lu,

30/04/2012 keşide tarihli, 4.460,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli, 12.000,00 TL,... çek sıra/seri no.lu, 24/03/2012 keşide tarihli, 3.000,00 TL,... çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 25.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 1.500,00 TL, ,,,, çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 4.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 3.000,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 400,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 4.000,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 4.000,00 TL,

.... çek sıra/seri no.lu, 28/03/2012 keşide tarihli, 6.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 30/03/2012 keşide tarihli, 12.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 30/03/2012 keşide tarihli, 12.000,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/03/2012 keşide tarihli, 1.000,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/03/2012 keşide tarihli, 2.500,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/03/2012 keşide tarihli, 2.500,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 31/03/2012 keşide tarihli, 4.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 31/03/2012 keşide tarihli, 25.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 07/04/2012 keşide tarihli, 1.000,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 07/04/2012 keşide tarihli,

2.000,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 15/04/2012 keşide tarihli, 5.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/04/2012 keşide tarihli, 1.000,00 TL lik 59 adet çekin kaybolduğunu beyan ederek yapılacak yargılama neticesinde çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

"Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; .... çeki ve tamamının keşidecisi .... olan; . çek sıra/seri no.lu, 25/02/2012 keşide tarihli, 1.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 10/02/2012 keşide tarihli, 4.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 18/02/2012 keşide tarihli, 30.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/02/2012 keşide tarihli, 3.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 25/02/2012 keşide tarihli, 2.000,00 TL, ....çek sıra/seri no.lu, 10/03/2012 keşide tarihli, 1.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/03/2012 keşide tarihli, 6.500,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 20/03/2012 keşide tarihli, 12.000,00 TL,

.... çek sıra/seri no.lu, 22/03/2012 keşide tarihli, 400,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 23/03/2012 keşide tarihli, 6.500,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 28/05/2012 keşide tarihli, 7.000,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/05/2012 keşide tarihli, 19.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 30/05/2012 keşide tarihli, 8.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 30/05/2012 keşide tarihli, 1.052,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 10/06/2012 keşide tarihli, 1.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 15/06/2012 keşide tarihli, 1.050,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/06/2012 keşide tarihli, 560,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 30/06/2012 keşide tarihli,

1.375,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 25/08/2012 keşide tarihli, 757,63 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 05/05/2012 keşide tarihli, 8.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 11/05/2012 keşide tarihli, 1.000,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 12/05/2012 keşide tarihli, 12.000,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 15/05/2012 keşide tarihli, 1.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 17/05/2012 keşide tarihli, 12.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 17/05/2012 keşide tarihli, 7.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/05/2012 keşide tarihli, 1.350,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/05/2012 keşide tarihli, 500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu,

25/05/2012 keşide tarihli, 1.500,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 25/05/2012 keşide tarihli, 4.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/04/2012 keşide tarihli, 1.725,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 20/04/2012 keşide tarihli, 11.000,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 25/04/2012 keşide tarihli, 1.500,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli, 4.000,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli, 500,00 TL ,.... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli, 6.500,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli, 7.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli,

19.000,00 TL,... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli, 4.460,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/04/2012 keşide tarihli, 12.000,00 TL,... çek sıra/seri no.lu, 24/03/2012 keşide tarihli, 3.000,00 TL,... çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 25.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 1.500,00 TL, ,,,, çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 4.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 3.000,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 400,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 25/03/2012 keşide tarihli, 4.000,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu,

25/03/2012 keşide tarihli, 4.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 28/03/2012 keşide tarihli, 6.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 30/03/2012 keşide tarihli, 12.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 30/03/2012 keşide tarihli, 12.000,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/03/2012 keşide tarihli, 1.000,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/03/2012 keşide tarihli, 2.500,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 30/03/2012 keşide tarihli, 2.500,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 31/03/2012 keşide tarihli, 4.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 31/03/2012 keşide tarihli, 25.500,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 07/04/2012 keşide tarihli,

1.000,00 TL,.... çek sıra/seri no.lu, 07/04/2012 keşide tarihli, 2.000,00 TL, ... çek sıra/seri no.lu, 15/04/2012 keşide tarihli, 5.000,00 TL, .... çek sıra/seri no.lu, 20/04/2012 keşide tarihli, 1.000,00 TL lik 59 adet çeklerin bir kısmının bankaya ibraz edildiği, bir kısmının keşideci .... tarafından iptal edildiği yani toplam 59 adet çekin zayi olmadığı anlaşıldığından davacının davasının reddine" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Davacının son hamili olarak bulunduğu dava konusu çeklerin kaybolduğunu, davacının hak sahibi olarak çekleri bir türlü bulamadığı gerekçesiyle huzurdaki davanın açıldığını, dava konusu çekler üzerinde hak sahibi olan kişi olarak davacının, kendisine ait 59 adet çekin zayi olması nedeniyle iptalini talep ve dava edildiğini, TTK 757 ve devamı maddeleri uyarınca açılan davada usule uygun şekilde çeklere ilişkin tüm bilgi ve açıklamaların yapıldığını, dava konusu çeklerin nerede veyahut kimin elinde olduğu TTK m. 759 gereğinin bilindiğini,

bu itibarla TTK 762 gereğince de Yerel Mahkemece usule uygun şekilde Türk Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan yapıldığını ve yapılan ilanlara istinaden tüm çeklere ilişkin kimse tarafından başvuru yapılmadığını, çeklerden herhangi birinin Mahkemeye sunulmadığını, bu halde dava konusu çeklerin kimsenin elinde çıkmaması sebebiyle Yerel Mahkemece TTK MADDE 764- (1) hükmü gereğince "Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." iptaline karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini,

çünkü Yerel Mahkemece ret kararı gerekçesinde "...59 adet çekin ibraz edildiği, 10 yıllık saklama süresinin dolduğunu ekinde ise çek ibraz bilgileri bildirmiştir." şeklinde olduğunu, ancak çeklerin bankaya ibrazının ödeme süresi içerisinde yapılması gereken bir usul olduğunu, söz konusu çeklerin davacı tarafından bankaya ibraz edildiğini, ancak çeklere "karşılıksızdır" kaşesi vurularak davacıya iade edildiğini, bu itibarla da Yerel Mahkemece çeklerin yalnızca bankaya ibraz edilmesinin çeklerin zayi olmadığını gösterdiği yönündeki gerekçeye dayalı hüküm usul ve yasaya aykırı olmakla birlikte çeklerin işleyişine de aykırı bir durum olduğunu,

ayrıca çeklerin ait olduğu banka cevabı yazısında, bir kısmının keşideci .... tarafından iptal edildiğine ilişkin durum ise mümkün bulunmadığını, çünkü çeklerin son hamilinin davacı olup, keşideci tarafından çeklerin iptal edilmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle Yerel Mahkemece hatalı şekilde verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Talep, zayi nedeniyle çek iptali istemine yöneliktir. Mahkemece davanın reddine karar verilmesi üzerine karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

TTK' nın 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye kambiyo senedi yerine mahkemeden alacağı zayi kararını ibraz sureti ile TTK'nın 739. maddesinde düzenlenen hamilin ibraz yükümlülüğünü ortadan kaldırma amacı taşıyan bir başka deyişle zayi ettiği kambiyo senedini ibraz edemeyen hamile, keşideciye karşı senet yerine geçecek olan zayi kararını ibraz sureti ile keşidecinin ödeme yapmasını sağlayan hukuki bir olanaktır.

6102 sayılı TTK m. 764'e göre; "Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." Çek iptal davalarının maddi unsurunu iptali istenen çekin hamilin rızasına aykırı şekilde elden çıkmış olması ve yapılan ilanlara ve araştırmalara rağmen bulunamamış olması oluşturur. Çekin ortaya çıkması ya da çekin kimin elinde olduğunun tespit edilmesi durumunda artık çekin iptalini gerektirecek bir durumdan söz edilemeyeceğinden çekin iptaline de karar verilemez.

Çek iptali istemlerinde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, 6102 sayılı TTK'nın 818/s bendinin atfıyla aynı Yasa'nın 758. maddesi gereğince iptali istenen çeki elinde bulundurana karşı davacı tarafa istirdat davası açmak üzere süre verilmesi, bu süre içerisinde istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına; açılmaması halinde ise, çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulması gerekir (Yargıtay 11. HD 31/10/2016 tarihli 2015/11662- 2016/8538 E.K; aynı Dairenin 23/05/2016 tarihli 2015/10802- 2016/5494 E.K sayı ilamları).

Somut olayda davacının, dava dilekçesinde bildirdiği 59 adet çeki bulamaması nedeniyle çeklerin iptalini talep ettiği, bankaya yazılan müzekkere cevabında ; çeklerin akıbetine ve ibrazına ilişkin bilgilerin yer aldığı tablonun yazı ekinde gönderildiği, belirtilen tabloda çeki ibraz eden kişilerin ad -soyad bilgilerinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş; davacı tarafa istirdat davası açmak üzere süre verilmesi ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesinden ibarettir.

Mahkemece bu hususlar gözardı edilerek eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup davacı tarafın istinaf kanun yolu başvurusu açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın yukarıda belirtilen şekilde inceleme yapılıp sonucuna göre yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.