Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1224 K.2025/1030

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Davacı vekili ihtiyati haciz talepli dava dilekçesinde özetle. 27/03/2024 tarihinde ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracı ile Hisarönü Mahallesi mevkiinde Marmaris istikametinden Bozburun istikametine seyir halinde iken.

Pehlivan Market önüne geldiği esnada ön kısımları ile aynı istikamette aynı yönde seyir halinde olan müvekkil ...'a ait ... plakalı aracın arka kısımlarına çarpması neticesinde meydana gelen çift taraflı, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle müvekkilinin aracında meydana gelen maddi zararlar için, fazlaya dair talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla, tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesi mümkün olduğunda eksik harcı yatırmak üzere, şimdilik müvekkil ...'ın aracında oluşan bakiye maddi hasar dolayısıyla 100,00-TL,

bakiye değer kaybı tazminatı dolayısıyla 100,00-TL olmak üzere toplam 200,00-TL maddi tazminatın sigorta teminat limiti dahilinde kalan kısmı için tüm davalılar, limit üzerine çıkan tutarlar için ise 2 ve 3 numaralı davalılar sorumlu olmak kaydıyla, davalıların temerrüde düştüğü tarihten itibaren işlemiş ve işleyecek ticari (mevduata uygulanan en yüksek avans faizi) faiziyle birlikte, müştereken ve müteselsilen, davalı tarafından tazmin edilmesi ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıdan tahmil edilmesini,

ayrıca dava konusu kazaya sorumsuzluğu sebebiyle neden olan davalı tarafların taşınır ve taşınmaz mal varlıkları ile ... plakalı aracı tazminat ödememek adına elden çıkarma olasılığı mevcut olduğundan davalılar üzerindeki taşınır, taşınmaz ve sair malvarlıkları üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İlk derece mahkemesi 21/10/2024 tarihli ara kararında; tazminatın miktarı önemli ölçüde çekişmeli olup yargılamayı gerektirdiği gibi dava değeri olarak gösterilen toplam 200,00 TL olduğu gözetildiğinde, davacının alacağı bakımından yaklaşık ispat ile 2004 Sayılı İİK'nun 257. maddesi uyarınca ihtiyati haciz koşulları gerekleşmediği gerekçesiyle, ihtiyati haciz isteminin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Yerel Mahkemenin ara kararının Yargıtay içtihatları ışığında usul ve yasaya aykırı olduğunu, maddi tazminat talebine temel oluşturan trafik kazasına sebebiyet veren kişi davalı ... olup kendisi haksız fiili sonucu müvekkile maddi olarak zarar verdiğini, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale geleceği durumlarda geçici hukuki koruma tedbiri kararı verilebileceğini, geçici hukuki koruma tedbirlerinin amacı Anayasanın 2. maddesinde yer alan “hukuk devleti” ilkesinin bir gereği olarak,

bireylere etkin hukuki himaye sağlamakta olduğunu, haricen yaptıkları araştırmalar sonucu davalı tarafın sosyo-ekonomik yapısının, ekonomik durumunun da göz önüne alınarak mal kaçırma riskinin çok yüksek olduğu kanaatiyle tedbir kararının istendiğini, bu sebeplerle istinaf talebinin kabulüne, usul ve kanuna aykırı mahkeme kararının kaldırılmasına ve davalılar üzerine kayıtlı ve kazaya sebebiyet vermiş olan ... plakalı araç üzerine ve davalılar adına kayıtlı menkul ve gayrimenkuller üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini istemiştir.

Davalı ...

Ltd Şti. vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle: Davacı tarafın yerel mahkemece 21/10/2024 tarihli, İhtiyati Haciz Talebinin Reddine dair verilen ara kararına karşı istinaf başvurusunda bulunulduğunu, davacı tarafın talebinin reddine karar verilmesini talep etmek ile birlikte, yerel mahkemece müvekkili yönünden 16/04/2025 tarihli duruşmanın 3 nolu "Davalı ... şirketi yönünden dava açılışından önce arabuluculuk yoluna başvurulmadığı anlaşılmakla adı geçen davalı bakımından dosyanın tefriki ile ayrı bir esasa kaydedilmesine," şeklinde ara kararı ile dosyanın tefrik edildiğini, aynı mahkemenin ...

Esas ve ... Karar sayılı dosyasına kaydedilerek.

"1-Davanın 6102 sayılı TTK m. 5/A, HMK m. 114(2) ve HMK m. 115(2) hükümleri uyarınca Dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine," karar verildiğini, bu nedenle müvekkili yönünden de istinaf başvurusunda bulunulmuş ise de davada müvekkilin taraf sıfatı sona erdiğinden, istinaf başvurusunun müvekkili yönünden incelemesine yer olmadığına karar verilmesini, ihtiyati haciz talebinin reddine dair karar, usul ve kanuna uygun olduğundan, istinaf başvurusunun esastan reddini talep etmiştir.

HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, trafik kazasından kaynaklı maddi tazminat, istinaf başvurusuna konu uyuşmazlık ise ihtiyati haciz talebine ilişkindir.

Öncelikle; davacı vekilinin vekaletnamesinin süreli olduğu, vekaletnamenin süresinin 31/12/2024 tarihinde sona erdiği, bu tarihten sonra vekaletname sunulmadığı anlaşılmıştır.

Davanın açılması ya da mahkemeden geçici hukukî koruma talep edilmesi, harca tabi usuli bir işlemdir. 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre: Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (m. 2). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispî esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (m. 15). Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (m. 32). 6100 sayılı HMK m. 120/1 hükmüne göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Harcın kimden alınacağı konusu, Harçlar Kanunu'nun “Mükellef” başlığını taşıyan 11. maddesinde düzenlenmiş; bu madde ile genel olarak yargı harçlarının, davayı açan veya harca konu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerce ödenmesi yükümlülüğü getirilmiştir.

6100 sayılı HMK m. 389 vd. hükümleri uyarınca, esas hakkındaki hükme kadar taraflar açısından davanın uzamasından kaynaklanan sakıncaları gidermeyi ve geçici hukuki koruma sağlamayı amaçlayan ihtiyati tedbir talepleri ile 2004 sayılı İİK m. 257 hükmü uyarınca para alacağının güvence altına alınmasını sağlayan ihtiyati haciz talepleri, Harçlar Kanunu’na bağlı (1) sayılı Tarife uyarınca başvurma harcına tabidir. Nitekim Harçlar Kanunu'na bağlı (1) sayılı Tarife hükümlerin "Yargı Harçları" kısmının A-III-2-d maddesinde "Tespiti delail, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararlarında" maktu harç alınacağı düzenlenmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanunu, harcın alınmasını veya tamamlanmasını tarafların isteklerine bırakmayıp, anılan hususun mahkemece kendiliğinden gözetileceğini düzenlediğine ve emredici nitelikteki 32. maddesinde yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağı belirtildiğine göre, ihtiyati haciz başvuru harcı ilgilisince ödenmedikçe ihtiyati haciz talebinin incelenmesi olanağından söz edilemez.

Buna göre mahkemece yapılacak iş; ihtiyati haciz talep edene başvuru harcını tamamlaması için usulünce ihtarat yapılarak süre verilmesi, bu sürede harç tamamlanırsa ihtiyati haciz talebinin esasının incelenmesi olmalıdır.

Bu açıklamalara göre, davanın açılması sırasında veya dava sırasında, Harçlar Kanunu’na bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olan başvuru harcı yatırılmadan ihtiyati haciz talep edilmesi halinde, ihtiyati haciz talep edene başvuru harcını tamamlaması için usulünce ihtarat yapılarak süre verilmesi, bu sürede harç tamamlanırsa ihtiyati haciz talebinin esasının incelenmesi gerekir (Bkz.

Yargıtay 3. HD'nin 16/06/2022 tarihli ve 2022/1582 E., 2022/5882 K. sayılı uyuşmazlığın giderilmesi kararı).

Dosya içeriğinde ihtiyati haciz talebi için başvuru harcının alındığına dair bir belgeye rastlanılmadığından, davacı vekiline ihtiyati haciz harcını yatırması için uygun bir kesin süre verilmesi, süreye uymamanın neticelerinin açıkça ihtar olunması, verilen süre içinde harcın yatırılması halinde bundan sonra ihtiyati haciz talebinin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, ihtiyati haciz harcı alınmadan talebin esası hakkında karar verilmesi doğru olmamıştır.

Yukarıda belirtilen sebeplerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-4 ve m. 355 hükümleri uyarınca esasa ilişkin istinaf sebepleri incelenmeksizin kamu düzeni ilkesi uyarınca re'sen gözetilen sebeplerle kabulü ile, yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılması için ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.