Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1373 K.2025/1743

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili ile davalı şirket arasında süre gelen ticari ilişki neticesinde müvekkil cari hesap ve ticari defterlerden kaynaklı olarak davalıdan alacaklı olduğunu, borçlunun alacağını ödemekten kaçınması neticesinde Denizli İcra Dairesi ...

Esas sayılı dosyasıyla icra takibine başlatıldığını, borçlunun icra takibine haksız ve kötüniyetli olarak itirazda bulunduğunu, takibin durduğunu, davalı şirket tarafından ilgili icra dairesine yapılmış bulunan itirazın hukuki bir dayanağının bulunmadığını, borçlu şirket ile davacı arasındaki ilişki cari hesaptan kaynaklanmakta olduğunu, bu hesaba dayalı yapılan takip hukuka uygun ve usulüne uygun olduğunu, tarafların ticari defterleri incelendiğinde işbu cari hesaba dayalı alacağın varlığı kesin bir şekilde ortaya çıkacağını,

davacı şirketin Temmuz 2023'de defalarca ödemelerini almayı talep etmiş hatta iyi niyetle davalı yanına görüşmeye gitmiş fakat davalı personelleri vasıtasıyla şirket temsilcisini işyerinden uzaklaştırmış olduğunu beyanla, davanın kabulü ile %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

Dava dilekçesinin usulüne uygun tebliğine rağmen davalı cevap dilekçesi ibraz etmeyerek davacı yanın dava dilekçesindeki iddialarını inkar etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamında toplanan tüm deliller ile bilirkişi raporları birlikte değerlendirilmek suretiyle; "1-Davanın KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİ ile Denizli İcra Dairesi’nin ... esas sayılı takibe yapılan itirazın kısmen iptali ile 79.617,00 TL asıl alacak üzerinden takibin DEVAMINA, 2-Alacağın likit olduğu ve yasal şartları taşıdığı değerlendirilmekle dava konusu asıl alacak miktarı olan 79.617,00 TL’nin % 20 si oranında hesaplanan 15.923,40 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE," dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle: Müvekkil şirketin merkezi İstanbul olup eldeki davanın İstanbul Ticaret Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, yetki ve görev resen de dikkate alınan hususlardan olup ilk derece mahkemesince yetki itirazlarının dikkate alınmadığını, davacı tarafından müvekkile deneme amaçlı 100 adet yastık kılıfı 50 adet çift kişilik nevresim takımı hazırlanması konusunda anlaşma sağlandığını, anlaşma sonucunda davacı tarafından hazırlanacak ürünlerden, nevresimlerin kumaş içeriğinin %80 pamuk - %20 polyester şeklinde,

yastık kılıflarının kumaş içeriğinin %80 pamuk - %20 polyester şeklinde olması konusunda anlaşıldığını, taraflar arasındaki anlaşma belgesi dosyada mübrez olduğunu, davacı tarafından hazırlanan ürünlerin numunesinin anlaşmaya uygun olup olmadığı hususunda İstanbul Teknik Üniversitesi Tekstil Teknolojileri ve Tasarım Fakültesinden rapor alındığını, 30/07/2023 tarihinde alınan test raporu sonucunda gönderilen ürünlerin kumaş içeriğinin %55,4 pamuk - %44,6 polyester olduğunun tespit edildiğini, davacı tarafından sözleşmeye aykırı hareket edilmesi nedeniyle sözleşmenin feshedildiği ve ürünlerin iade edildiğinin davacı yana bildirildiğini,

ancak davacı taraf kötü niyetli olarak hem anlaşmaya uygun ürün imalatı gerçekleştirmemiş hem de bu ürünlerin iade edilmiş olmasına rağmen müvekkil adına fatura düzenlediğini, müvekkile gönderilen fatura 20/08/2023 tarihinde davacı şirkete iade edildiğini, iade edilen faturaya 7 günlük yasal süresinden sonra davacı tarafça 28/08/2023 tarihinde iade faturalarının reddedildiğine ilişkin ihtarname gönderilmişse de işbu ihtarnamenin kabulünün mümkün olmadığını, bilirkişi raporu ile bu durum tespit edilmiş olmasına rağmen ilk derece mahkemesi tarafından bu durum göz ardı ederek karar tesis edildiğini,

bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacı taraftan tahmiline karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GÖRÜŞ

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava; eser sözleşmesine ilişkin düzenlenen faturalara dayalı olarak başlatılan icra takibinde vaki itirazın iptali davası olup, mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen karara karşı davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Dosya kapsamından davacı şirketin tekstil alanında faaliyet gösteren bir firma olup; davalı ile aralarında nevresim, yastık kılıfı ve çarşaf üretimi ve satımı hususunda ticari ilişki bulunduğu, davacı tarafça davalı adına 12/06/2023 tarihli - 13.122,00 TL bedelli ve 15/07/2023 tarihli - 66.495,00 TL bedelli iki adet fatura tanzim edilerek Denizli İcra Dairesinin ... takip sayılı dosyasında 22/08/2023 tarihinde davalı aleyhine genel haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, davalının borca ve takibe itirazı üzerine takibin durduğu ve davacı tarafça istinaf incelemesine konu işbu itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmıştır.

İtirazın iptali davasında usulüne uygun olarak başlatılmış ve itirazla durmuş bir takibin varlığı dava şartı olup, 6100 sayılı HMK'nın 115. maddesi uyarınca dava şartının varlığı yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmelidir. İİK 67. maddesinde yetkili mahkeme gösterilmemiştir. İcra takibinde yetki kurallarının düzenlendiği 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 50. maddesinin birinci fıkrasına göre “Para veya teminat borcu için takip hususunda HMK'nın yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur.” Başka bir ifadeyle yetkili icra dairesi ve mahkeme HMK’nun yetkiye dair genel hükümleri çerçevesinde değerlendirilecektir.

HMK.nun 6. maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı kanunun 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki, bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir.

Para alacakları yönünden yetkili mahkemeyi alacaklının yerleşim yeri mahkemesi olarak belirleyen 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesi hükümlerinin sadece karz akdinden doğan borçlarla sınırlı olduğunun kabulü gerekir. Aksi halde, bütün para borcu ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklarda yetkili mahkemenin bu maddeye göre tayini gerekeceğinden, para borçlarıyla ilgili tüm uyuşmazlıkların davacının yerleşim yerinde takip ve davaya konu olması sonucunu doğurur ki bu da.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yer alan yetkiyle ilgili kuralları istisna haline getirmiş olur. Oysa, gerek mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 355 ve gerekse 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmeleri, niteliği itibariyle iki tarafa borç yükleyen sözleşmeler olup, karşılıklı edimleri içerir.

Bu nedenle, eser sözleşmelerinden kaynaklanan bir alacakta yetkili mahkemenin tayininde 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 73. ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesi hükümlerinin uygulanması mümkün değildir.

Belirtilen nedenle eser sözleşmesinden kaynaklanan takip ve davalar, HMK'nın 6. maddesine göre davalının, davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde (genel yetkili mahkeme) açılabileceği gibi HMK'nın 10. maddesi uyarınca sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde (özel yetkili mahkemede) de açılabilir.

Somut olaya gelince; davalı iş sahibi ile davacı şirket arasında muhtelif ev tekstili ürünlerinin özel olarak üretim ve satımına dair hukuki ilişki bulunup takibin dayanağı faturalar eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

Alacağın dayanağını eser sözleşmesi oluşturduğundan, eser sözleşmesinden kaynaklanan takip ve davalar, HMK'nın 6. maddesine göre davalının-borçlunun, davanın açıldığı veya takibin yapıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde (genel yetkili mahkeme) açılabileceği gibi HMK'nın 10. maddesi uyarınca sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde (özel yetkili mahkemede) de açılabilir.

İİK'nun 50. maddesi uyarınca, para veya teminat borcu için takip hususunda HMK'nun yetkiye dair hükümleri kıyas yoluyla tatbik olunur. Takibe esas olan akdin ifa edileceği yer icra dairesi de takibe yetkilidir. İtirazın iptali davalarında, Yargıtayın istikrar kazanmış uygulamalarına göre icra dairesinin yetkisine itiraz edilmişse, mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın öncelikle icra dairesinin yetkisine itirazın incelenip sonuçlandırılması gerekir.

İtirazın iptâli davasının görülebilmesi, usulüne uygun şekilde yapılmış geçerli bir icra takibinin varlığına bağlıdır. Geçerli bir takibin bulunmadığı durumlarda, itirazın iptâli davasının görülebilmesine usulen imkân bulunmamaktadır. İcra dairesinin yetkisine itiraz edildiği hallerde bu itiraz incelenip sonuçlandırılmadığı sürece geçerli bir takibin bulunmayacağı açıktır. Nitekim.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 13/11/2013 tarih 2013/10-395 Esas ve 2013/1568 Karar sayılı ilâmında da aynı kurallar gösterilmiştir.

Davalı taraf, cevap dilekçesi sunmamakla, mahkemenin yetkisine itiraz etmemiş ise de icra dairesinde takibe yönelik itirazında icra dairesinin yetkisine itiraz etmiştir. 2004 sayılı İİK'nın 50/2. Maddesine göre icra dairesinin yetkisine itiraz edilince mahkeme, öncelikle yetki meselesini kati surette halletmek durumundadır.

Bu durumda, davalının icra takibine itiraz dilekçesinde icra dairesinin yetkisine itiraz etmesine ve mahkemece öncelikle buna dair karar verilmesi gerekmesine rağmen, mahkemenin icra dairesinin yetkisi konusunda bir karar vermeksizin yargılamaya devam ederek esas hakkında karar vermesinin yerinde olmadığı, yetkili icra dairesinde takip yapılmış olmasının itirazın iptali davası yönünden dava şartı olduğu anlaşılmakla;

açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin sebepler ve sair istinaf itirazları incelenmeksizin re'sen dikkate alınan nedenlerle kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-4 maddesi gereğince kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.