Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1455 K.2025/1937

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili iş sahibi şirketin borç tutarının sermayesinin iki katını geçmiş olması ve borca batık olması nedeni ile, öncelikle İİK uyarınca iflasın hukuka uygun ve alacaklıların da haklarını korumak amacına matuf olmak üzere müvekkil şirket aleyhine başlatılacak icra takipleri ile başlatıldığını, icra takipleri hakkında İİK 193/1 uyarınca durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi ile,

aynı mahiyette şirket adına kayıtlı pek çok araç ile tapu kaydı olması nedeni ile ve iflas sürecinin uzun sürebileceği ihtimaline binaen şirket adına kayıtlı tüm taşınmazlar ile araçlar üzerine alacaklıların da sağlıklı şekilde yasal sıralarına uygun olarak alacaklarını alabilmeleri amacı ile tedbir konulmasını, normal bir icra dosyası ile iflas süreci devam ederken herhangi bir alacaklının satış ve tahsil cihetine gitmesine meydan vermemek ve iflas talep tarihindeki malvarlığında bu yönü ile eksilmenin engellenmesi açısından İİK 159 uyarınca alacaklıların haklarının korunması açısından alınacak tedbirler kapsamında tedbir talep ettiğini,

dava tarihinden sonraki tarihlere tekabül eden çeklere dair de ödemeden men yasağı koymak amacına matuf ve bankaların çek bedelleri nedeni ile alacaklı olarak mağduriyetini engellemek amacıyla tedbir kararı verilmesini, neticeten İİK uyarınca alacaklıların haklarının korunması amacı ile müvekkili şirketin iflasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

"6100 sayılı HMK'nın 114/1-g maddesinde düzenlenen "g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması" nın dava şartı olduğu, 6100 sayılı HMK.nun 115/1 maddesi gereğince, Mahkemenin, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı, tarafların da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilecekleri, 115/2 maddesi gereğince de, Mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verileceğinin düzenlendiği, Mahkememizce 18/03/2025 tarih ve ....

Esas sayılı tensip zaptının 19 nolu ara kararı ile davacı tarafa 4 haftalık kesin süre içerisinde bakiye 72.500,00 TL gider avansını yatırması aksi halde davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verileceği ihtar edilmesine, ihtaratın davacı vekiline 25/03/2025 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen süresi içerisinde bakiye gider avansını yatırmadığı anlaşıldığından 6100 sayılı HMK'nın 114/1-g maddesi delaletiyle 6100 sayılı HMK.nun 115/2 maddesi gereğince açılan davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacı hakkında iflas halinde olduğundan ve iflas kararı verilmesi gerektiğinden bahisle eldeki davanın açıldığını, borca batık olan davacı şirket dava dilekçesinde belirtilen nedenlerle 25/03/2025 tarihli talep dilekçesi ile ticari hayatına devam edemeyecek nitelikte borçlanarak iflas talebinde bulunma zorunluluğu doğduğundan borca batık olan davacıya yüklediği masraf ve bundan sonraki aşamalarda yükletilebilecek masrafların hazineden (suç üstü ödeneğinden) karşılanmasına karar verilmesinin talep edildiğini,

ancak Mahkeme tarafından taleplerinin değerlendirilmeyip kabul veya ret kararı verilmediğini, Mahkeme tarafından dava şartı yokluğu nedeniyle usulden red kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulüne, usul ve yasaya aykırı .... Asliye Ticaret Mahkemesi ....Esas, ....

Karar sayılı 29/05/2025 tarihli kararının kaldırılmasını, talep ve itirazları doğrultusunda yeniden yargılama yapılmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, borçlunun talebi üzerine doğrudan doğruya iflas istemine ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta; İlk derece Mahkemesince, dosya kapsamına göre ilan ücreti, yazılması muhtemel müzekkere gideri, karar tebliği ve tebliğ ve posta masrafları için 75.000,00 TL gider avansından peşin yatan 2.500,00 TL nin mahsubu ile bakiye 72.500,00 TL gider avansının mahkeme veznesine depo edilmesi için davacıya tensip zaptı ile kesin süre verildiği ve iflas avansının yatırılmaması halinde davanın dava şartı yokluğundan usulden reddedileceği ihtarı yapıldığı, fakat davacının verilen bu kesin süreye uymadığı ve iflas avansını yatırmadığı gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

HMK'nın "Resen Yapılması Gereken İşlemlere İlişkin Giderler" başlıklı 325. maddesi;

" (1). maddesi Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde, hâkim tarafından resen başvurulan deliller için gereken giderlerin, bir haftalık süre içinde taraflardan birisi veya belirtilecek oranda her ikisi tarafından ödenmesine karar verilir. Belirlenen süre içinde bu işlemlere ait giderleri karşılayacak miktarda avans yatırılmazsa, ileride bu gideri ödemesi gereken taraftan alınmak üzere Hazineden ödenmesine hükmedilir. " şeklindedir.

Dava, İİK'nın 178. madde hükümlerine dayalı doğrudan iflas istemine ilişkindir. İflas kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle İİK'nın 181. maddesi yollamasıyla 160. maddesi uyarınca, iflasını isteyen gerekli masrafları avans olarak mahkeme veznesine peşin yatırmalıdır.

İflas avansı, HMK'nın 120. maddesinde düzenlenen ve dava şartı olan gider avansı olmayıp, tamamlatılabilir. Kesin süreye uyulmaması halinde, HMK'nın 325. maddesi uyarınca işlem yapılarak gerekli masrafların karşılanması gerekir. Yargıtay'ın yerleşik uygulaması da bu yöndedir. İlk derece mahkemesince; anılan madde uyarınca, gerekli masrafların bu şekilde karşılanması, uyuşmazlığın esasının incelenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetli olmamıştır. (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2015/6028 Esas ve 2015/5860 Karar sayılı ilamı)

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle HMK'nın 353/1-a-4 maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.