Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1743 K.2025/1553

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen ara kararına yönelik Asli Müdahil ... Anonim Şirketi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Asli Müdahil vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle: Yerel mahkemenin 21/05/2025 tarihli ara kararına karşı taraflarınca itiraz edildiğini ancak itirazlarının 18/07/2025 tarihli duruşmada istinaf yolu açık olmak üzere reddine karar verildiğini, yerel mahkeme ara kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkil banka ile davacı firma arasında imzalanan kredi sözleşmelerine istinaden, konkordato talep edilen firmaya kredi kullandırıldığını, bedellerinin iadesi talep edilen çeklerin ise müvekkili bankaya geçici mühlet tarihinden önce temlik cirosu ile birlikte devredilmiş olan çekler olduğunu,

müvekkili banka bahse konu temlik cirosu ile devralınan çeklerin yetkili hamili olduğunu, bahse konu çeklerin teminat çeki yahut tahsil cirosu ile alınan çekler olmadığını, temlik cirosu ile alınan çeklerin mülkiyetinin müvekkil bankaya ait olduğunu, yerel mahkeme ara kararıyla müvekkil bankanın mülkiyet hakkının açık şekilde ihlal edildiğini, ayrıca davacı ile müvekkil banka arasında imzalanan kredi sözleşmeleri ile borçlu şirketin hesapları üzerinde bulunan mevduat üzerinde hapis/rehin/takas hakkının bulunduğu açıkça düzenlendiğini, bu düzenlemeye aykırı olarak temlik, takas,

mahsup gibi işlemlerin durdurulmasına yönelik tedbir kararı verilmesi de maddi hukuktan doğan hakların kısıtlanmasına neden olduğunu, konkordato ile üçüncü kişilerin haklarını etkileyecek nitelikte tedbir kararı verilemeyeceğini, tedbir kararlarına konu çeklerin, konkordato projesine borçlunun gelir kaynağı olarak dahil edilmesinin de hukuken mümkün olmadığını, tedbir kararlarına konu çek bedellerinin müvekkil banka tarafından tahsil edilmesinin borçlunun malvarlığını azaltıcı bir işlem olmadığını,

bu nedenlerle yerel mahkeme tarafından verilen 21/05/2025 tarihli ara karara ve müvekkil bankaya gönderilen 04/06/2025 tarihli müzekkereye karşı yapmış oldukları itirazlarının reddine ilişkin karara karşı istinaf başvurularının öncelikle incelenmesine, itirazlarının kabulü ile 21/05/2025 tarihli ara karardaki 5 ve 6 nolu ara kararların müvekkil banka açısından kaldırılmasına, Başkanlığınız aksi kanaatte ise HMK madde 392 gereği verilen tedbire karşılık müvekkil bankanın muhtemel zararlarını karşılayacak şekilde davacı tarafa uygun bir teminat göstermesi konusunda ara karar tesis edilmesine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21/05/2025 tarihli ara kararı ile;

"1-) Davacı vekili tarafından dava dilekçesinde talep edilen İcra ve İflas Kanunu'nun 206/1. maddesi sırasındaki haklar hariç olmak üzere, 6183 sayılı Kanundan doğan vergi ve her türlü harç, ceza ile SGK alacakları (prim, idari para cezalan dahil) ile ilgili takipler dahil olmak üzere, davacı aleyhine yeni takip yapılmaması, haciz, ihtiyati haciz, e-haciz, ihtiyati tedbir, satış, muhafaza işlemleri uygulanmaması, evvelce yapılmış olan tüm takiplerin durdurulmasına, yeni takip başlatılmamasına, tedbir tarihinden sonra uygulanan haciz, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbirlerin kaldırılmasına yönelik ihtiyati tedbir talebi hakkında Mahkememizin 02/05/2025 tensip tutanağının ara kararı ile karar verildiğinden bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

2-) Davacı hakkında rehnin paraya çevrilmesi yoluyla yapılmış ve yapılacak tüm icra takiplerinde satışlarının durdurulması, rehinli menkullerin muhafazasının durdurulması, rehinli malların muhafaza ve satışı ile finansal kiralama konusu malların iadesinin ertelenmesine yönelik ihtiyati tedbir talebi hakkında Mahkememizin 02/05/2025 tensip tutanağının ara kararı ile karar verildiğinden bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

3-) Davacının tüm kurumlar ve şirketler nezdindeki hak ve alacaklarının 3. kişilerce haciz ve tahsil edilmesinin önlenmesi yönelik talebi hakkında daha önce karar verildiğinden bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

4-) Davacının muhafaza altına alınmış ve alınacak emtia, taşıt, cihaz, leasing kapsamındaki makine ve diğer hak ve alacaklarının davacıya iadesine yönelik ihtiyati tedbir talebinin kabulüne,

Davacının muhafaza altına alınan emtia, taşıt ve cihazların davacıya iadesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, ancak muhafaza altına alınma işlemi yapılmış olan emtia, taşıt ve cihaz kapsamında ileride davacı hakkında iflas kararı verilmesi halinde muhafaza işlemini yapmış olan alacaklının haklarının korunabilmesi amacıyla bu malların muhafaza halindeyken davacıya iadesi yönünde ilgili muhafaza işlemini yapan icra müdürlüğü tarafından belirtmenin yapılmasına,

aynı zamanda borçlunun mal varlığının tespiti ve korunması bakımından muhafazaya konu olan menkullerin sicil kayıtlarına konkordato davası yönünden konkordato şerhinin işlenmesine ve alacaklıların haklarının da korunması amacıyla davacıya muhafazaya konu olan menkullerin konkordato komiser heyeti tarafından veya muhafaza işlemini yapan icra dairesi tarafından yed-i emin olarak teslimine, konkordato komiser heyeti veya muhafaza işlemini yapan icra dairesi tarafından yed-i eminliğin hukuki ve cezai sonuçlarının hatırlatılarak bu hususların tutanağa bağlanmasına,

Borçlunun mal varlığının tespiti ve korunması bakımından finansal kiralamaya konu olan menkulün sicil kayıtlarına konkordato davası yönünden konkordato şerhinin işlenmesine ve finansal kiralama yönünden kiralayan şirketlerin haklarının da korunması amacıyla davacıya finansal kiralamaya konu olan menkulün konkordato komiser heyeti tarafından yed-i emin olarak teslimine, konkordato komiser heyeti tarafından yed-i eminliğin hukuki ve cezai sonuçlarının hatırlatılarak bu hususların tutanağa bağlanmasına,

5-) Davacı vekilinin dava dilekçesi kapsamında davacıya ait çeklerin arkasının karşılıksızdır olarak yazılmasının önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir talebinin kabulüne,

Davacı vekilinin geçici mühlet talebinden önce keşide ettiği çeklerin geçici mühlet kararı tarihi olan 02/05/2025 tarih saat 15:30'dan sonra 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 5. maddesi gereğince üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içerisinde ibrazı halinde karşılıksızdır şerhi yazılmasının ihtiyati tedbiren önlenmesine, ancak son hamilin cirantalara başvurabilmesi amacıyla ibraz edilen çeklere konkordato tedbiri şerhinin yazılmasına,

Mahkememizin hükmetmiş olduğu ihtiyati tedbir kararları geçici mühlet kararından itibaren hüküm doğuracağından söz konusu çeklerin ibrazı Mahkememizin geçici mühlet kararı olan 02/05/2025 tarih saat 15:30'dan sonra ise çeklere karşılıksızdır işlemi yapılmış ise işlemler kapsamında alacaklılar arasındaki eşitlik ve konkordato projesinin amaçları da dikkate alınarak işlem yapılmamasına ve konkordato tedbiri şerhi nedeniyle işlem yapılmadığının yazılmasına ,

6-) Alacaklı bankalarda davacıya ait hesaplara gelecek paralar ile ilgili ilan tarihinden önce muaccel hale gelmiş kredi ve başkaca alacaklar için yapacakları rehin, takas uygulamalarının İcra ve İflas Kanunu'nun 294. maddesi yollaması ile İcra ve İflas Kanunu'nun 200. maddesinin 1., 2., 3. fıkrası kapsam ve şartlarında tedbiren durdurulmasına yönelik tedbir talebinin kabulüne,

Geçici mühletin ilan tarihi ve sonrasında ise borçlunun mevduatına gelen para üzerinde rehin ve takas hakkının kullanılmamasına,

Davacının bankalardaki hesaplarına yatırılan paralara bankalarca rehin veya takas hükmünde olmak üzere konulan ve uygulanan blokajların kaldırılmasına ve blokaja tabi tutulan bedellerin davacının ilgili banka hesabına davacının kullanımına sunulmak üzere iadesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesine yönelik ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulüne kısmen reddine,

Bu kapsamda davacıya ait banka hesaplarındaki gelecek olan paraların geçici mühlet tarihinden sonra blokajının önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir talebinin kabulüne,

Geçici mühletin ilanından önce borçlunun mevduatında bulunan para üzerinde kullanılan takas ve blokaj hakları geçici mühletin ilanından önce kullanılmış ise takas ve blokaj hakkını kullanan bankaların haklarının korunmasına, ancak geçici mühletin ilanından sonra ise bu hakları kullanamamalarına,

Geçici mühletin ilan tarihi ve sonrasında ise borçlunun mevduatına gelen para üzerinde blokaj hakkının kullanılmamasına,

Kararın uygulanması bakımından Yüksek Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2019/2388 Esas 2019/5149 Karar sayılı ilamı uyarınca ilgili icra müdürlüğü tarafından infaz edilebileceğinden davacı vekilinin bu konuda muhtariyetine,

7-) Davacı vekilinin davacının üçüncü şahıs olarak bulundukları takipler kapsamında da haciz ihbarnameleri kapsamında davacıya haciz ihbarnamesi gönderilmesinin tedbiren önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir talebinin reddine,

Davacı vekilinin davacının 3. kişilerdeki hak ve alacaklarına davacının alacaklılarının İcra ve İflas Kanunu'nun 89. maddesi gereğince haciz ihbarnamesi gönderilmemesi ve gönderilmiş ise hacizlerin kaldırılması yönündeki ihtiyati tedbir talebinin kabulüne,

Ancak tüm alacaklılar arasındaki eşitliğin korunabilmesi, projenin gerçekleştirilebilmesi, şirketin alacaklarının kontrolü bakımından söz konusu 3. kişilerdeki hak ve alacakların konkordato komiser heyetinin onayı ve bilgisi dahilinde tasarrufta bulunulmasına veya fon hesabına aktarılmasına,

8-) Davacının bankalardaki hesaplarına yatırılan paralara bankalarca rehin veya takas hükmünde olmak üzere konulan ve uygulanan blokajların kaldırılmasına ve blokaja tabi tutulan bedellerin davacının ilgili banka hesabına davacının kullanımına sunulmak üzere iadesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesine yönelik ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulüne kısmen reddine,

Bu kapsamda davacının davacıya ait banka hesaplarındaki gelecek olan paraların geçici mühlet tarihinden sonra blokajının önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir talebinin kabulüne,

Geçici mühletin ilanından önce borçlunun mevduatında bulunan para üzerinde kullanılan takas ve blokaj hakları geçici mühletin ilanından önce kullanılmış ise takas ve blokaj hakkını kullanan bankaların haklarının korunmasına, ancak geçici mühletin ilanından sonra ise bu hakları kullanamamalarına,

Geçici mühletin ilan tarihi ve sonrasında ise borçlunun mevduatına gelen para üzerinde blokaj hakkının kullanılmamasına,

9-) Davacı vekilinin, davacıya ait işyerinin doğmuş borçlarından dolayı elektrik, su, doğalgaz, telefon gibi zorunlu ihtiyaçların kullanıma kapatılmasının tedbiren durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına," dair karar verilmiştir.

Ara karara karşı Asli Müdahil ... A.Ş.vekili tarafından itiraz edilmiş, yerel mahkemece itiraza karşı duruşmalı olarak yapılan değerlendirme sonucu 18/07/2025 tarihli celse ara kararı ile; "Gerekçesi ek kararda açıklanacağı üzere; Asli müdahil ... Anonim Şirketi vekilinin ihtiyati tedbir kararına yapmış olduğu itirazın reddine," karar verilmiş ancak dosyaya yapılan incelemede itirazın reddine ilişkin gerekçeli ek kararın yazılmadığı anlaşılmıştır.

HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/07/2025 tarihli duruşma tutanağının ihtiyati tedbir kararlarına itirazın değerlendirilmesine ilişkin ara karar ile ilgili ayrı bir gerekçeli ara karar yazılması gerekmekte ise de, konkordato istemi sırasındaki tedbirlere yönelik kararlara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması yasal olarak mümkün bulunmadığından eleştirilmekle yetinilmiştir.

İstinaf başvurusuna konu uyuşmazlık İİK'nın 285. vd. maddeleri uyarınca açılmış konkordato yargılamasında mahkemece verilen 21/05/2025 tarihli ara karar ve ara karara karşı itirazın reddine yönelik 18/07/2025 tarihli celse ara kararına yöneliktir.

HMK'nun, "İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar" başlıklı 341/(1). maddesi, "İlk Derece Mahkemelerinde verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir." hükmünü,

İİK'nun 7101 Sayılı Yasa ile değişik "Geçici mühlet" başlıklı 287. maddesinin birinci ve altıncı fıkraları, "Konkordato talebi üzerine mahkeme, 286. maddede belirtilen belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir ve 297. maddenin ikinci fıkrasındaki hâller de dahil olmak üzere, borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır.

...Geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz." hükmünü içermektedir.

Pozitif hukukta aynı konuyu düzenleyen birden fazla yasal düzenlemenin bulunması durumunda, hangi düzenlemenin uygulanacağı konusunda özel yasa-genel yasa ölçütü esas alındığında özel yasa hükmünün; önceki yasa-sonraki yasa ölçütü bakımından değerlendirme yapıldığında ise sonraki yasa hükmünün uygulanması gerektiği genel hukuk ilkelerindendir.

Buna göre, 6100 sayılı HMK'nun 12/01/2011 tarihinde kabul edildiği ve 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe girdiği; 2004 sayılı İİK'nin 287. maddesinin uygulanması gereken hükmünü değiştiren 7101 sayılı Yasanın ise 28/02/2018 tarihinde kabul edilerek 15/03/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, buna göre 2004 sayılı İİK'nin 287. maddesinin altıncı fıkrasının sonraki bir düzenleme olduğu açıktır. Ayrıca 6100 sayılı HMK, hukuk davalarındaki yargılama usulünü düzenlemesi bakımından genel bir kanun iken, 7101 sayılı Yasa ile değişik 2004 sayılı İİK'nin 287. maddesinin altıncı fıkrası usule ilişkin özel bir düzenlemedir.

Bu durumda, HMK'nin 341. maddesinin (1) numaralı fıkrasının lafzı ile bağlı kalınıp buna göre yorum yapılarak, sonraki değişikliği yok saymak suretiyle adi konkordato talebi sırasında tedbire yönelik istemlerle ilgili kararlarda istinaf kanun yolunun açık olduğu sonucuna ulaşmak hukuken mümkün değildir.

Gerek özel yasa-genel yasa ilişkisi, gerekse önceki yasa-sonraki yasa ilişkisi ve gerekse kanun koyucunun amacı birlikte değerlendirilerek, konkordato istemlerinin süratle sonuçlandırılması gereği nazara alındığında, ilk derece mahkemesince verilen, konkordato istemi sırasındaki tedbirlere yönelik kararlara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması yasal olarak mümkün bulunmamaktadır. (Aynı yönde Yargıtay 6 . HD. 2024/3146 Esas - 2024/4044 Karar, 2024/2558 Esas - 2024/3133 Karar sayılı ilamları).

Bu nedenle istinaf başvurusunun usulden reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.