Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/222 K.2025/195

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Müvekkilinin çatı yapım, tamirat işleri yaptığını, müvekkilinin dava dışı 3. Kişi ... çatı yapım işini üstlenmiş olduğunu ve yapmış olduğu iş neticesinde, keşidecisi .... olan halkbank bankası fethiye şubesi .... seri numaralı .... keşide tarihli 150.000,00 tl bedelli çeki aldığını, müvekkilinin dava dışı 3. Kişi ... da çatı yapım işini üstlendiğini ve yapmış olduğu iş neticesinde, keşidecisi .... olan 4 tarihli çeki bankaya ibraz etmek istediği zaman fark ettiğini, Her iki çekin yasal ibraz sürelerinin de geçtiğini, yasal süresi içerisinde davaya konu çeklerin hiçbiri bankaya ibraz edilmediğini,

çeklerin yasal süre içerisinde bankaya ibraz edilmemiş olması müvekkilinin ilgili çekleri kaybettiğinin ispatı niteliğinde olduğunu, çeklerin kötü niyetli 3. şahısların eline geçmesi halinde çekin keşide tarihlerinin değiştirilerek yeniden piyasaya sürülmesi durumunda müvekkil ve dava dışı diğer ilgililer yönünden telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çek bedellerinin bankadan alınmaması için ödeme yasağı konulmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

6102 sayılı TTK 759/2 maddesi gereği iptal isteminde bulunan kişi poliçe ( çekler ) elinde iken ziyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak, ve senedin ( çeklerin ) bir suretini ibraz etmek veya senedin ( çeklerin ) esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu, T.T.K.'nun 757. ve kapsamı maddeleri gereğince çek iptali davası açma hakkının yetkili hamile tanınmış bir hak olduğu, ancak dava konusu çeklerin dava dilekçesi ekinde ibraz edilen ön yüzünde davacının lehtar olarak bulunmadığı, çeklerin arka yüzünün sunulmadığı bu nedenle davacının ciranta olup olmadığı,

düzenli ciro silsilesiyle yetkili hamil olup olduğu hususlarının ispatlanamadığı, çeklerin bankaya ibraz edilmediği ve banka nezdinde de çek görüntülerinin bulunmadığı, davacının ticari defter ve kayıtlarına delil olarak dayanmadığı hususları bir bütün olarak göz önüne alındığında yetkili hamil olduğunu usulüne uygun olarak ispatlayamadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde. Müvekkilinin işi gereği çatı yapım, onarım ve tamirat işlemleri yaptığını, ... Bankası .... Şubesi ....Seri Numaralı ...

Keşide Tarihli 190.000,00 TL Bedelli olan çekin; hamiline yazıldığı ve son hamilin müvekkilinin olduğu, çekin teslim alındığına dair çek keşidecisi tarafından düzenlenen görselin bir örneği müvekkili tarafından dosyaya sunulduğunu, çekin müvekkilinin elinde bulunna sebebi açıklandığı, çekin ilanın yapıldığı, keşide tarihi itibari ve yargılama süresince bankaya ibraz edilip edilmediği, edildiyse ödeme yapılıp yapılmadığı hususu sorulduğunu, keşide tarihinden yaklaşık 2 ay sonra ilgili bankadan gelen yazı cevabında.

"Bankamız.... müşterisi.... (TCKN:....’ın .... no.lu hesabında izlenen; .... seri numaralı çek bankamız sisteminde müşteride olarak görünmekte olup, yazımız tarihi itibariyle çekin şubemize ibrazına ilişkin herhangi bir kayda rastlanılmamıştır." şeklinde cevap verildiğini, diğer çek ile ilgili olarak Keşide/ödeme tarihinden yaklaşık 3 ay sonra gelen yazı cevabında "Bankamız.... Şubesi müşterisi ....

(VKN:...) firmasının.... no.lu hesabında izlenen; .... seri numaralı çek bankamız sisteminde müşteride olarak görünmekte olup, yazımız tarihi itibariyle çekin şubemize ibrazına ilişkin herhangi bir kayda rastlanılmamıştır." şeklinde cevap verildiğini, müvekkili tarafından sunulan görsel ve gelen yazı cevaplarından da anlaşılacağı üzere müvekkilinin hamil olduğuna ilişkin yaklaşık ispat şartı gerçekleştiğini, müvekkilinin elinde bulunan çeke ilişkin görsel ile çekin elinde olduğunu yaklaşık olarak ispatlandığını, ilgili çek yönünden de davanın reddine karar verilmiş olması müvekkilinin mağduriyetine sebebiyet verdiğini, müvekkilinin,

30/06/2024 tarihli çeki bankaya ibraz etmek istediği zaman çekleri kaybettiğini fark ettiğini, çeklerin keşide tarihlerinden uzun bir süre sonra ilgili bankaya ibraz edilememiş olması, çekler yönünden dava süresince ve sonrasında bir ibrazın olmadığı hususları müvekkilinin ilgili çekleri kaybettiğinin ispatı niteliğinde olduğunu, yerel mahkemece her iki çek yönünden aynı hukuksuz gerekçelerle verilen kararın hukuka aykırı olduğu sabit olup söz konusu kararın kaldırılması gerektiğini, bu nedenle dava konusu her iki çek yönünden ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Es. - .... Kr. sayılı kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını, ,,,, Şubesi .... Seri Numaralı .... Keşide Tarihli 150.000,00 TL Bedelli ve .... Şubesi.... Seri Numaralı .... Keşide Tarihli 190.000,00 TL Bedelli çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkın senetsiz olarak ileri sürülmesi veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı verir. (TTK m. 651-652).

TTK'nın 759. maddesi gereğince, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Burada, iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus zilyedi bulunduğu çekin rizası hilafına elinden çıkmasıdır. Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir (TTK. m. 760). Hasımsız olarak açılan çek iptali davaları neticesinde elde edilecek iptal kararları kesin hüküm oluşturmaz.

Çek iptali talep eden davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu konusunda, mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunulmasını yeterli kabul etmek gereklidir. Davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirir. Nitekim, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek, ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir.

Eldeki davada, davacı, çeklerin hamili olduğu ileri sürerek iptalini talep ettiği çeklere dair bilgileri ve çeklerin ön yüzünün fotokopisini mahkemeye sunmuştur. Yukarıda açıklandığı üzere, davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dosya kapsamında davacının iddiasının aksini kanıtlayacak somut bir delil bulunmamaktadır. Muhatap banka tarafından çeklerin ibraz tarihinden sonra yazılan cevabi yazılarda çeklerin bankaya ibraz edilmediği bildirilmiştir.

O halde ilk derece mahkemesince sunulan deliller değerlendirilerek ve davacı tanığı dinlenerek ulaşılacak sonuca göre davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.