Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/421 K.2025/461

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik kayyım tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı şirkete kayyım olarak atanan ... dava dilekçesinde; ... Mahkemesi'nin (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)... Esas sayılı dava dosyasında ...'ne tasfiye işlemlerinin gerçekleştirilmesi için şirkete ait araçların satılması işlemlerini yerine getirmek üzere kayyım olarak atandığını, söz konusu dava dosyasında ticari defterlerin bulunmadığı, şirketin defterlerini tutan muhasebecinin vefatı sonrasında defterlerin kaybolduğu dosya taraflarından hissedar ...'un bilgisi olmadığı, harici araştırmalar sonucunda öğrenildiğini belirterek, davacı şirkete ait yevmiye defteri, defteri kebir, pay defteri, envanter defteri, Genel Kurul ve Müzakere Defteri'nin zayi olduğuna karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; TTK 'daki düzenlemeye göre ticari defterlerin zayi edilme sebebi ile zayi belgesi verilmesi sebeplerinin belirlenmiş olduğu, her ne kadar dava dilekçesinde, davacı ... Yevmiye Defteri, Defteri kebir, Pay defteri, Envanter Defteri, Genel Kurul ve Müzakere Defterlerden oluşan ticari defterlerinin zayi olduğunu bildirmiş ise de, tacir olan davacının muhafaza konusunda gerekli özen yükümünü yerine getirmediği, zayi belgesi talep eden şirketin basiretli bir tacir olarak defterlerinin muhafazasında kusurlu olduğu ve defterlerin zayi olduğunun ispatına yarar bir delilin dosyaya sunulmadığı gerekçesiyle, zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Kayyım istinaf başvuru dilekçesinde; ...Mahkemesi'nin 24/10/2023 tarihli celsede Av. ... (...) olarak tarafını kayyım olarak atadığını, bir de muhasebeci mali müşavir bilirkişi görevlendirdiğini, mahkemenin kendilerini şirket adına kayıtlı 13 adet otomobilin satılması hususunda görevlendirdiğini, ancak şirkete ait ticari defterlerinin bu iş için bilirkişi tarafından incelenmesi gereği doğduğunda ve mahkemeye ticari defterleri sorduklarında defterlerin dava ikame tarihi olan 12/11/2015 tarihinden bu yana dosya arasına alınmadığının görüldüğünü,

şirketin diğer ortağı ... adlı şahsa ulaşıp defterlerin nerede olduğunu sorduklarında ise muhasebecilerinin 2018 yılı civarında öldüğü ve defterlerin akıbetini bilmediği bilgisinden başka bir verinin elde edilemediğini, hal böyle olunca, şirkete ait araç satışı işlemlerinin gerçekleştirilebilmesi için Yevmiye Defteri, Defteri kebir, Pay defteri, Envanter Defteri, Genel Kurul ve Müzakere Defteri'nin zayi olduğuna ilişkin zayi belgesi verilmesini mahkemeden talep zorunluluklarının doğduğunu ancak ...

Mahkemesi'nce yapılan yargılama neticesinde eksik araştırma ve hatalı değerlendirmeyle davanın reddine karar verildiğini, ...

Mahkemesi'nin davayı reddetme gerekçesinde "TTK’nun 82/7 maddesinde “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir.Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren haller sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve zayi

belgesi talep edenin; defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir." şeklinde belirterek; davacı şirketin muhafaza konusunda gerekli özen yükümünü yerine getirmediği, zayi belgesi talep eden şirketin basiretli bir tacir olarak defterlerinin muhafazasında kusurlu olduğu ve defterlerin zayi olduğunun ispatına yarar bir delilin dosyaya sunulmaması nedeniyle, zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verildiğini belirttiğini, dava dilekçesinde belirttikleri üzere ...

Mahkemesi ... Esas sayılı dava dosyasının halen devam ettiği ve kendisinin kayyım olarak görevlendirilmesi sonrasında bu durumun tespit edildiği ve ellerindeki verilerin bundan ibaret olduğu açıklanmasına rağmen ilgili dosyanın mahkemesinden dosya arasına alınmadığını, yargılamayı yapan mahkeme tarafından incelenmediğini, zayi belgesi verilmesi istemlerinin ... Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dava dosyasının sürüncemede kalmaması açısından zorunluluk arz ettiğinin göz ardı edildiğini, defterlerin ne şekilde zayi olduğu, kimin kusurlu olduğu hususunun tespiti mümkün olmadığında, kanun maddesinde sayılı şartlara uymadığını kabul edip davanın reddine karar vermek yerine yargılamaların salahiyeti açısından bir yol tayin edilmesi gerektiği, somut olay ele alınarak bir değerlendirme yapılması gerektiğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

İstinaf başvurusuna konu uyuşmazlık, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK'nın 82/7. maddesine göre "bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.”

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/11186 Esas 2016/5704 Karar sayılı 25/05/2016 tarihli ilamında da açıklandığı üzere zayi belgesi istenebilmesi için defterlerin muhafazasında tacirin gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması gereklidir.Buna göre, TTK'nun 82/7.maddesi gereğince ticari defter ve belgelerin zayiinin istenebilmesi için öncelikle tacirin saklama yükümlülüğünün usulüne uygun yerine getirip getirmediği, ticari defter ve belgelerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özenin gösterilip gösterilmediği ve ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelip gelmediği hususlarının irdelenmesi gerekir. Bir başka ifadeyle davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle koruması ve bu konuda basiretli bir tacir gibi davranması gerekir.

Somut olayda davacı taraf tüzel kişi tacir olup, ticari defterlerin muhafazasından basiretli bir tacir gibi mesul olup dava dilekçesinde ticari defterlerin muhasebecinin elinde iken ölümü sonrasında kaybolduğunu iddia edilerek zayi belgesi talep edilmektedir. Bilindiği üzere bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri korumak için gerekli özeni gösterme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen yasa maddesi uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için bir tacirin saklama yükümlülüğü olduğu defter ve belgelerin, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi afet veya hırsızlık sebebiyle ziyaa uğraması gerekli olup, somut olayda ise, talep eden şirket vekilince defterlerin muhasebecinin elinde iken kaybolduğu hususunda kesin ve inandırıcı delil ibraz edilmediği gibi davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumadığı (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar,

Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları) anlaşıldığından talep eden şirketin istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, kayyım tarafından yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.