Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/2001 K.2024/315

Taraflar arasında görülen davada Mahkemece davanın reddine dair verilen kararın istinaf incelemesi davacı tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı asıl ... Tic. AŞ'nin sahibi ve müdürü olduğunu, şirketi adına keşide edilen.... seri nolu çekin hatır çeki olarak dava dışı ...'ye verdiğini, kendisinden alacağı olmamasına rağmen bu şahsın çeki doldurarak işleme koyduğunu, çekin bankada takasta olduğunu belirterek ... şubesine ait.... nolu .... tarihli çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: .

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının 6102 sayılı TTK'nın 651. maddesi uyarınca çeke bağlı alacağı bulunan hâmile ait olduğu, hâmilin 6102 sayılı TTK'nın 652. maddesinde düzenlendiği üzere hakkını senetsiz olarak ileri sürebileceği ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebileceği, çekin keşidecisinin çekin iptali davasını açmaya yetkisinin bulunmadığı, huzurdaki davada davacının keşideci sıfatının bulunduğu, hâmil sıfatının olmadığı, çekin keşidecisinin çek iptali davasını açmakta hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı asıl; dava dilekçesini tekrar ederek, yerel mahkeme tarafından verilen davanın reddine dair kararın kaldırılması talebiyle istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;

Dava, 6102 sayılı TTK m. 818(1)-s atfıyla aynı Kanun'un m. 757(1) hükmü gereğince iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişi tarafından açılan zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir.

Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında TTK m. 651 ve 652’de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır. Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.

6102 sayılı TTK'nın m. 818(1)-s hükmü delaletiyle çekler hakkında da uygulanması gereken TTK'nın m. 757 hükmüne göre çek iptali davası, çeki elinden iradesi dışında çıkan hâmil tarafından açılabilir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre de iptal davası hasımsız olarak ve sadece hâmil tarafından açılabilir; keşidecinin iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. (Yargıtay 11. HD, 12/09/2017, E. 2016/1509, K. 2017/4264).

Somut olayda iptali talep edilen çekin keşidecisinin müdürü olduğu şirket adına davacı asıl olduğu, yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde keşidecinin çek iptali davası açma hakkının bulunmadığı dikkate alınarak mahkemece davanın bu gerekçe ile reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.

Dairemizce yapılan değerlendirmede yukarıda açıklanan yasal sebeplerle; çek iptali davasının 6102 sayılı TTK'nın 651/2 maddesine göre zayi edildiği anda kıymetli evrak üzerinde hak sahibi olan kişi, bir diğer söyleyişle ancak kıymetli evrakın yetkili hamili tarafından açılabileceği, bu nedenle davacının çekle işleyen hesap sahibi ve keşideci sıfatıyla çekler için bu davayı açmakta hukuki yararlarının bulunmadığı anlaşıldığından, ilk derece mahkemesinin kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı anlaşılmış, davacı tarafın istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 bendi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.