Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/680 K.2025/906

Taraflar arasında görülen davada Mahkemece ihtiyati haciz talebinin redine dair verilen kararın istinaf incelemesi ihtiyati haciz isteyen tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili; müvekkili şirket ile borçlulardan ... Ltd. Şti. Arasında faktoring sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme kapsamında faturalardan kaynaklı alacakları karşılığı alınmış.... Şubesi'ne ait ... keşide tarihli ....TL bedelli çeki,....Şubesi'ne ait ..eşide tarihli ....TL bedelli çeki ve ...Şubesi'ne ait....keşide tarihli .... TL bedelli çeki müvekkili şirkete devrettiğini, ancak çeklerin ödenmemesi üzerine borçlular ile yapılan görüşmelerden sonuç alınamadığını, haricen yaptıkları araştırmalarda borçluların mal kaçırma çabası içerisinde olduklarını öğrendiklerini ileri sürerek, borçluların menkul ve gayrumenkul malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; dayanak çeklerin 6361 sayılı Yasanın 9/2. ve ilgili yönetmeliğin 8/1-2 maddesindeki unsurları taşımadığından talep edenin belirtilen yasa ve yönetmelik hükümleri karşısında bu çeklere dayanan talebinin yerinde olmadığı gerekçesiyle ihtiyati haciz talebinin reddine karar karar verilmiştir. Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili; başvuruya konu faturalar karşılığında alınan çeklerin, teminat senedi olmayıp yönetmeliğin 8/1. maddesi gereğince müvekkilin yetkili hamil konumunda olduğu, ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın kaldırılarak ihtiyati haciz taleplerin kabulüne karar verilmesi talebiyle istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; Uyuşmazlık, 2004 sayılı İİK m. 257 vd. hükümleri uyarınca ihtiyatî haciz koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

İhtiyatî haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için mahkeme kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır. İhtiyatî hacze ilişkin yasal düzenleme 2004 sayılı İİK'nın 257 ila 268. maddesinde yer almaktadır.

Bilindiği gibi ihtiyatî haciz talep edebilme koşulları 2004 sayılı İİK’nın 257. maddesinde gösterilmiş olup, maddede hem vadesi gelen hem de henüz vadesi gelmemiş para alacakları için ihtiyatî haciz şartları düzenlenmiştir. Bunlar muaccel alacaklarda alacağın vadesinin gelmiş olması ve alacağın rehinle temin edilmemiş olmasıdır.

Müeccel alacaklarda kural ihtiyatî haciz istenemeyeceği ise de; borçlunun belli bir adresinin olmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa vadesi gelmemiş alacaklarda da ihtiyatî haciz kararı verilebilir. Sözü edilen maddede bunun dışında herhangi bir koşul öngörülmemiştir.

Öte yandan, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9. maddesinde faktoring şirketlerinin yapamayacağı işlemler hükme bağlanmıştır. Anılan Kanunun 9/2. maddesine göre; "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz." düzenlemesi yer almaktadır.

04/02/2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8/1. maddesinde ise.

"Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir.

Kuruluş tarafından kullanılan faktoring programları bu uyumu gözetecek ve uyumsuzluk söz konusu olduğunda işlem yapılmasına olanak vermeyecek şekilde yapılandırılır" şeklinde düzenleme getirilmiş olup buna göre faktoring şirketlerinin 6361 sayılı Kanunun 9/2. maddesine ve yukarıda sözü edilen yönetmeliğin 8/1. maddesi hükümlerine uygun olarak temlik almadıkları kambiyo senetlerinde yetkili hamil olamayacakları anlaşılmaktadır.

Yine faktoring şirketlerinin müşterilerinden ek teminat mahiyetinde olmak üzere devralınan ve fatura veya fatura yerine geçen belge ile ilişkili olmayan kambiyo senedi alabilecekleri de Yönetmeliğin 8/3. maddesinde hükme bağlanmış ancak bu nitelikteki senetlerin tahsil edilebilmesi için bir takım koşulların mevcudiyeti aranmıştır.

Somut olayda, alacaklı faktoring şirketi tarafından ihtiyati haciz talebinde takibe konu çekin faktoring sözleşmesi nedeniyle verildiği yönünde beyanda bulunulmuş ve buna yönelik deliller ibraz edilmiştir. Bu durumda, alacaklı faktoring şirketi, takip dayanağı çekin faktoring sözleşmesi nedeniyle verildiğini ileri sürdüğüne göre, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesi ve Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8/1. maddesi uyarınca çek yönünden alacağını ve yetkili hamil olup olmadığını fatura ile tevsik etmesi gerekmektedir.

İhitiyati haciz talep eden alacaklı faktoring şirketi tarafından dosya ibraz edilen çek suretleri ve faturaların incelenmesinden; dayanak ... tarihli ....TL bedelli çek, ....tarihli ... TL bedelli çek ve...tarihli.... TL bedelli çekte borçlu ... Şirketi'nin keşideci ve borçlu ... Şirketi'nin lehtar durumunda olduğu, çeklerin toplam tutarının ....TL olduğu, dayanak ...arihli .... numaralı ...

TL, ... tarihli ... numaralı...TL ve ... tarihli ... numaralı...TL tutarlı faturaların alacaklısının .... Şirketi, borçlusunun....

Şirketi olduğu ve toplam bedelin .... olduğu, faturaların toplam miktarının çekten fazla olduğu, alacaklı faktoring şirketine çekleri ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olduğu ve bu kişiden bir önceki keşidecinin de faturadaki borçlu olduğu, fatura ile çekteki tutarın uyumlu olduğu anlaşılmakla talebin kabulü yerine yasal ve yerinde olmayan gerekçe ve yanılgılı değerlendirme ile ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.

Bu nedenlerle, istinaf eden ihtiyati haciz isteyen vekilinin istinaf sebepleri yerinde görüldüğünden, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak, ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK m. 353(1)-b-2 hükmü gereğince aşağıdaki şekilde yeniden esas hakkında karar verilmiştir.