Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/1150 K.2024/1639

Hasımsız olarak görülen davada Mahkemece davanın reddine dair verilen kararın istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili;.....tarihinde Kahramanmaraş merkezli olarak meydana gelen depremler nedeniyle müvekkilinin...Apartmanında bulunan iş yeri ile binanın yıkıldığını, müvekkilinin iş yerinde bulunan tüm satış ürünleri ile personellerine ait özlük dosyaları, yıllık izin, işe giriş belgeleri, işe giriş çıkış puantajları vs belgelerinin deprem enkazında tamamen zayi olduğunu, ilgili makamlarca talep edilmesi halinde sunulmak üzere personel özlük dosyaları, yıllık izin, işe giriş belgeleri, işe giriş çıkış puantajların zayi olduğuna dair TTK'nın 82. maddesi kapsamında zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; zayi olan kanuni defter ve belgelerin zayi olduğunun tevsiki bakımından TTK’nın 82/7 maddesinde yer alan genel kural gereğince; ziyaın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde başvurarak zayi belgesi isteyebileceği, ilgili Kanun maddesinde yer alan 30 günlük sürenin. 11/02/2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 120 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi gereği 06/05/2023 tarihine kadar uzamış olduğu.

12.03.2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 10 uncu maddesinin (22) nolu fıkrasında yeni düzenlemeler yapıldığı ve yapılan bu düzenleme sonrasında; deprem bölgesindeki mükellefler için zayi belgesi müracaat süresinin 31/7/2023 tarihine kadar uzatılmış olduğu,

madde uyarınca, 30 günlük hak düşürücü sürenin zayi sebebinin ve zayi olan defter ve belgelerin tam olarak tespitinden itibaren başlayacağı, dosya kapsamında, deprem sebebiyle yargısal sürelerin durdurulduğu zaman diliminin, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne göre çıkartılan mevzuat da dikkate alındığında davanın 30 günlük hak düşürücü süreden sonra 26/04/2024 tarihinde açıldığı belirtilerek talebin hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili; yıkılan bina ile ilgili Diyarbakır CBS tarafından yürütülen ..... sayılı soruşturma dosyası nedeniyle müvekkilinin gözaltına alındığını ve 8 aydan fazla bir süre ev hapsinde kaldığını ve hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, personele ait sicil dosyaları ile diğer evrak ve belgelerin müvekkilince aranıp bulunulamaması üzerine depremde enkaz altında kaldığının ve zayi olduğunun yeni öğrenildiğini, TTK'nın 82/7 maddesinde öngörülen sürenin öğrenmeden itibaren başlayacağını, dava konusu belge ve dosyaların depremde zayi olduğunun müvekkilince dava tarihinde öğrenildiğini ve hemen eldeki davanın açıldığını beyan ederek yerel mahkemece verilen kararın kaldırılması talebiyle istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;

Dava, TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Olağanüstü hal kapsamında yargı alanında alınan tedbirlere ilişkin 120 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararnamesi uyarınca olağanüstü hal ilan edilen illerde, yargı alanında hak kayıplarının önlenmesi amacıyla; Dava açma, icra takibi başlatma, başvuru, şikâyet, itiraz, ihtar, bildirim, ibraz ve zamanaşımı süreleri, hak düşürücü süreler ve zorunlu idari başvuru süreleri de dâhil olmak üzere bir hakkın doğumu, kullanımı veya sona ermesine ilişkin tüm sürelerin 06/02/2023 (bu tarih dâhil) tarihinden itibaren 06/04/2023 (bu tarih dâhil) tarihine kadar duracağı hükme bağlanmıştır. Bu süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden itibaren işlemeye başlar.

Öte yandan 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m 10/22'de "13/01/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgeleri 06/02/2023 tarihinde Kahramanmaraş İlinde meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan mükellefler, durumu öğrendiği tarihten itibaren 31/7/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil) yetkili mahkemeden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." hükmü getirilmiştir.

Özel kanun niteliğinde olan bu kanun maddesi hükmü gereğince 06/02/2023 tarihli depremden etkilenen iller arasında yer alan Diyarbakır'da zayi belgesi alınmasına yönelik dava ve taleplere ilişkin sürenin 31/07/2023 tarihine kadar uzatıldığının kabulü gerekmektedir.

Somut olayda, davacı vekili 06/02/2023 tarihli deprem nedeniyle iş yerinde bulunan belgelerin binanın yıkılması sonucu zayi olduğunu iddia ederek zayi belgesi verilmesini talep etmiş, mahkemece davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesine göre hak düşürücü sürenin başlangıcı ziyaın öğrenildiği tarihtir. Davacı vekili dava dilekçesinde, ziyaın ne zaman öğrenildiğine ilişkin bir bilgiye yer vermemiştir.

6100 sayılı HMK'nın 357/1. maddesinde "bölge adliye mahkemesince resen gözönünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz." düzenlemesi yer almaktadır. Davacı vekili istinaf dilekçesinde yıkılan bina ile ilgili olarak yürütülen soruşturma nedeniyle gözaltına alınan müvekkilinin 8 aydan fazla süre ile ev hapsinde kaldığını ve talep konusu belgelerin zayi olduğunun dava tarihi itibariyle öğrendiğini ileri sürmüş ise de; bu hususu dava dilekçesinde ileri sürmeyip istinaf dilekçesiyle ileri sürdüğünden HMK'nın 357/1 maddesine göre dinlenme olanağı bulunmadığı gibi bu iddiasını ispata yarar herhangi bir delil sunmadığı da gözetildiğinde davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle Dairemizce yapılan değerlendirmede; ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, incelemenin istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmadığı, davacının istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-b-1 hükmü gereğince esastan reddine karar verilmiştir.