Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/841 K.2024/1007

Hasımsız olarak görülen davada Mahkemece verilen kararın istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; ... Şubesine hitaben keşide edilen, keşidecisi ...bedelli çekin sondaj kuyusu açılmasına dair çalışmalar esnasında zayi olduğunu beyan ederek, söz konusu çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde; davanın 6102 sayılı TTK'nın 757 ve izleyen maddeleri hükümlerine istinaden açılan kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin olduğu, Mahkemece zayi edildiği bildirilen çek yönünden nitelikleri belirtilerek Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde birer hafta ile... tarihlerinde üç defa ilan yaptırıldığı, talep eden .... vekili tarafından Diyarbakır İcra Dairesinin ....

E. sayılı dosyasında davaya konu çekin icra takibine konu edildiği, çek aslının Mahkeme kasasına alındığı, Mahkemece .... tarihinde davacı tarafa hamiline karşı istirdat davası açması için 2 haftalık kesin süre verildiği, muhtıranın davacı tarafa .... tarihinde tebliğ olunduğu, ancak davacı tarafça verilen kesin süre içerisinde istirdat davası açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili; Mahkemenin dava konusu çekle ilgili çek istirdat davası açılması için verdiği kesin süre üzerine Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin ..... E. numarasına kayıtlı dosyada çek istirdadı davasının açıldığını, verilen kararın hukuka aykırılık teşkil ettiğini beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;

Dava, 6102 sayılı TTK m. 818(1)-s atfıyla aynı Kanun'un m. 757(1) hükmü gereğince iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişi tarafından açılan zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir.

Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında TTK m. 651 ve 652’de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır. Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.

6102 sayılı TTK m. 818/1-s yollaması ile çekler hakkında da uygulanan m. 758 hükmünde; "Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." hükmü yer almaktadır.

Öte yandan, Yargıtay’ın yerleşik uygulamalarına göre; çek iptali davaları özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hâmilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya mevcut çek hâmiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmeli, dava açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır (Bkz. Yargıtay 11. HD'nin, 17/06/2019, E. 2018/2811, K. 2019/4422; 13/11/2018, E. 2017/1464, K. 2018/7019; 25/10/2017, E. 2016/3781, K. 2017/5696 tarih ve sayılı kararları).

Yukarıda anılan ilke ve esaslar çerçevesinde somut olayın değerlendirilmesinde; davacının ....Şubesine hitaben keşide edilen, keşidecisi .... Ltd. Şti. olan, .... keşide tarihli, ....numaralı .... TL bedelli çek hakkında zayi nedeniyle iptal davası açıldığı, yargılama aşamasında dava konusu çekin hâmili ... tarafından Diyarbakır İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyasında davacı .... ve dava dışı ... Ltd.

Şti. aleyhine kambiyo senetlerine mahsus icra takibi yapıldığı, bu suretle çek hâmilinin yargılama aşamasında ortaya çıktığı, Mahkemece .... tarihinde davacı tarafa çek hâmiline karşı istirdat davası açması için 2 haftalık kesin süre verildiği, muhtıranın davacı tarafa .... tarihinde tebliğ olunması üzerine davacı .... tarafından dava dışı çek hâmili .... aleyhine ...tarihinde Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin ....E. numarasına kayıtlı dosyada çek istirdadı davası açıldığı anlaşılmaktadır.

O hâlde Mahkemece, çek istirdadı davasının Mahkemece verilen kesin sürede açıldığı gözetilerek, söz konusu ... E. sayılı çek istirdası dosyası aslı da getirtilip incelenmek suretiyle, yasal sürede çek istirdadı davası açıldığı gözetilerek sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken, bundan zuhul ile yanılgılı değerlendirme ve hatalı gerekçeyle yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olmuştur.

Yukarıda anılan gerekçelerle, 7251 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 6100 sayılı HMK'nın 353 maddesi gereğince, mahkemece uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-6 hükmü uyarınca kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde araştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.