Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E.2022/2243 K.2022/2187

Davacı dava dilekçesinde özetle; davalı ile hayvan alım satımına ilişkin ticari ilişki içinde bulunduklarını, buna dayalı olarak davalıya bono verildiğini, bononun bir kısmının ödendiğini ancak kendisine teslim edilen hayvanların bir kısmının iade edilmesinden dolayı karşı tarafla mahsuplaştıklarını buna rağmen davalının bono bedelini tahsil etmek istediğini ileri sürerek borçlu olmadıklarının tespitine , fazladan ödenen 2.000 TL'nin iadesine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMELERİNİN KARARLARININ ÖZETİ

Erzurum 3. Asliye Hukuk Mahkemesince ; taraflar arasındaki davanın bonodan kaynaklanması ve mahkemelerine de ticaret mahkemesi sıfatıyla dava açıldığı gerekçesiyle Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yönelik olarak görevsizlik kararı verilmiştir. Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesince ; davanın bonodan kaynaklanmayıp tarafları arasındaki hayvan alım satımından kaynaklandığı gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilmiştir. Her iki görevsizlik kararı kesinleşmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Her iki mahkeme tarafından verilen görevsizlik kararları ile çıkan olumsuz yetki uyuşmazlığının çözümü için dosya HMK'nın 21/1-c maddesi uyarınca re'sen merci tayini için dairemize gönderilmiştir.

Bilindiği üzere yargı yeri belirlenmesine ilişkin hükümler 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 21 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

HMK'nun "Yargı yeri belirlenmesini gerektiren haller" başlıklı 21/1-c bendi uyarınca "İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse" yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulması gerekmekte olup, aynı Kanunun "İnceleme yeri" başlıklı 22/2. maddesine göre "İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir.

Dava, menfi tespit ve fazladan ödenen bedelin istirdatı isteklerine ilişkindir.

Somut olayda; davacı tarafından hayvan alım satımı sonrasında bir kısım hayvanların iade edilmesinden dolayı sözleşme kurulurken davalıya verilen bononun işleme konulması sonucu yapılan icra takibinden dolayı borçlu olmadığının tespiti istenilmiş olup bu durumda dava, kambiyo senedinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1. maddesinin (a) bendirde, bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ile çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve çekişmesiz yargı işi sayılacağının belirtildiği, bonoya ilişkin hükümler de Türk Ticaret Kanunda düzenlenmiş olup aynı kanunun 778/1-ı maddesi uyarınca poliçenin iptaline ilişkin 757 ila 763. madde hükümlerinin bono yönünden de uygulanacağı, Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemesince çözümlenmesi gerekir.

Bu nedenle uyuşmazlığın, Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.