Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E.2024/699 K.2024/1198

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı aleyhine Erzurum .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/...

Esas Sayılı dosyasına kayden ilamsız takip başlatıldığını, davalının, müvekkiline karşı herhangi bir borcunun olmadığı iddiası ile borcun tamamına itiraz ettiğini ve itiraza ilişkin yasal prosedür gereğince Erzurum İcra Müdürlüğü takibin durdurulmasına karar verildiğini, takibe ve borca ilişkin yapılan itirazın haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu, taraflar arasında taşeron sözleşmesinin imzalandığını, müvekkilinin 29/12/2020 tarihinde 119.534,00-TL ve 01/04/2021 tarihinde 67.401,00-TL olmak üzere toplam 186.935,00-TL ödeme yaptığını, ....Bankası Erzurum Şubesine ait 30/.../2022 keşide tarihli 248.000,00-TL,

30../2022 keşide tarihli 248.000,00-TL olmak üzere toplam 496.000,00-TL bedelli 2 adet çeki davalıya teslim ettiğini, davalı sözleşmeden kaynaklanan taahhütlerini yerine getirmediğini müvekkili Erzurum .... Noterliği'nin 24 Ekim 2022 tarih ...

Yevmiye Numaralı ihtarnamesi ile 29/10/2020 tarihli sözleşmeyi feshettiğini, teslim ve montajı yapılmayan tam otomatik dezenfeksiyonlu vakum sistemi bileşenlerine ait donanımın bedeli olan 448.400,00-TL'nin 7 gün içinde ödenmesini, yapılan imalatlar hususunda ve fiyatlara herhangi bir itiraz varsa işin teknik sorumlusu ...'a müracaat edilmesini işin ölçümleri ve fiyatları hususunda mutabakat sağlanmasını davalıya ihtar ettiğini, ihtarata cevap alamayan müvekkili davalı aleyhine Erzurum ....

İcra Müdürlüğü'nün 2023/...

Esas sayılı dosyasına kayden icra takibi yaptığını, davalı takibe haksız olarak itiraz ettiğini, zorunlu arabuluculuk kapsamında görüşmeler yapıldığını, ancak görüşmeler anlaşamama ile sonuçlanmadığını, davalarının kabulüne, davalının icra takibine yapmış olduğu haksız ve hukuka aykırı itirazın iptalini, takibin kaldığı yerden devamını, haksız itirazdan dolayı davalının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın haksız ve hukuksuz olarak açıldığını, yetki itirazlarının bulunduğunu, reddedilmesi gerektiğini beyan ederek davanın reddini ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde,"Dava Erzurum ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkememizce tarafların iddia ve beyanlarında geçen delilleri toplanmış, taraf beyanları, icra dosya sureti iş bu dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememizce Erzurum... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyasının UYAP üzerinden iş bu dosyamız arasına alındığı anlaşılmıştır.

Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, dava Erzurum .... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir, borçlu itiraz dilekçesinde icra takibinin yetkisine itiraz etmiş, mahkememizce icra takibinin yetkisine itiraz dava şartı olarak değerlendirilmiş, tüm dosya kapsamı ve İİK 50.madde ve HMK 6.maddesi gözönünde bulundurulduğunda davalı aleyhine usulüne uygun yetkili icra dairesinde takip yapılmadığı anlaşıldığından, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmiş, aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.

KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-İcra takibinin yetkili icra dairesinde yapılmaması nedeniyle davanın reddine," şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Takip talebinde borcun sebebinin 29/10/2020 tarihli taşeron sözleşmesi olduğunu ve bu durumun dava dilekçesinde açıklandığını, yine 20/09/2020 tarihli taşeron sözleşmesinin takip talebi ekine konulduğunu, fotokopisinin ise Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesine sunulduğunu, mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı lehine vekalet ücreti hükmedilmesinin hatalı olduğunu, bu hususa ilişkin Yargıtay kararlarının olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılması talebiyle istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda;

1-) Dava eser sözleşmesi uyarınca eksik iş bedelinin tahsil istemine ilişkindir. Eser sözleşmesinden kaynaklanan davalar, HMK'nun 6. maddesine göre davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde (genel yetkili mahkeme) açılabileceği gibi HMK'nun 10. maddesi uyarınca sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de (özel yetkili mahkemede) açılabilir.

Diğer taraftan taraflar arasında HMK'nun 17. maddesi uyarınca geçerli olarak yapılmış yetki sözleşmesi varsa ve bu sözleşmede davanın sözleşmeyle kararlaştırılan yer dışında genel ve özel yetkili başka bir mahkemede de açılabileceğine dair aksine bir düzenleme yoksa dava yalnızca sözleşmede kararlaştırılan yer mahkemesinde açılabilir.

(Yargıtay 15. HD., 2020/115 E., 2020/1337 K.) Öte taraftan para alacakları yönünden yetkili mahkemeyi alacaklının yerleşim yeri mahkemesi olarak belirleyen 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesinin uygulama imkânı bulunmamaktadır.

Eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda para borçları ile ilgili dava tarihinde yürürlükte bulunan TBK'nun 89. maddesi yollaması ile HMK'nun 10. maddesi gereğince alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin yetkisi kabul edilmemektedir (Yargıtay 6. HD., 2021/4070 E. 2022/3314 K.. Yargıtay 15. HD., 2018/3241 E., 2018/4621 K.)

Somut olayda davalının yerleşim yerinin .../Trabzon, sözleşmenin ifa yerinin de Ağrı olduğu tartışmasızdır. Yanlar arasındaki 20/09/2020 tarihli sözleşmenin 24. maddesi ile de Erzurum Mahkemeleri yetkili kılınmıştır.

2-) "6102 sayılı TTK hükümlerine göre; ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir (TTK 11/1). Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir (TTK 11/2). Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten gerçek kişiye tacir denir (TTK 12/1).

İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır (TTK 15/1).

5362 nolu Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 3. maddesinde Esnaf ve Sanatkâr: İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler, olarak tanımlanmıştır.

TTK 24 ve devamı maddelerde düzenlenen ticaret siciline ilişkin hükümler tacir sıfatını taşımanın tescile bağlı olmadığı üstelik bu sıfatı taşımanın sonucu ve gereği olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle esnaf boyutunu aşan ticari işletme işleten kimsenin ticaret siciline kaydını yaptırmamış olması, tacir olmadığını göstermediğinden esnaf sayılmasını gerektirmez.

21.07.2007 tarihli Resmi Gazete"de yayınlanan 18...2007 tarihli 2007/.... sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile esnaf ve tacir ayrımına esas sınırlar belirlenmiş olup, bu kararda, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu 177. maddesinde belirtilen hadlerden, 1. ve 3. bendindeki konularda faaliyette bulunanlarda yarısını, 2. bendeki faaliyetlerde bulunanların bu tutarın tamamını aşanların tacir olacağı belirlenmiştir.

Yargıtay'ın yerleşik uygulamaları gereğince, bir kimsenin Vergi Usul Kanunu'na göre esnaf sayılması, TTK yönünden de esnaf kabul edilmesini gerektirmez. Ticaret siciline ya da Oda'ya kayıtlı olmamak da tacir olmamanın kesin bir kanıtı olmadığı gibi, vergi mükellefi olup olmamak da tacir ve esnaf ayrımında kesin bir ölçüt olarak kabul edilemez.

Mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1463. maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 18.06.2007 tarihinde kararlaştırılıp, 21.07.2007 tarih ve 26589 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 2007/... sayılı Bakanlar Kurulu Kararında esnaf - tacir ayırımının nasıl yapılacağı belirlenmiştir.

6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 10. maddesinde ticari işletmeler hakkında 6102 sayılı TTK'nın 11/2 madde ve fıkrasında öngörülen Bakanlar Kurulu kararı çıkarılıncaya kadar yürürlükte bulunan düzenlemelerin uygulanacağı belirtildiğinden Bakanlar Kurulu kararının uygulanmasına devam edilerek esnaf ve tacir ayrımının anılan kararda belirtilen kıstasların değerlendirilmesi suretiyle yapılması gerekecektir."(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2015/13790 E. , 2017/1798 K.-Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 2016/5851 Esas 2018/552 Karar)

Bu itibarla, mahkemece yukarıda yapılan açıklamalar nazara alınmak suretiyle davalının faaliyetinin esnaf faaliyeti olup olmadığı, işin hacmi itibariyle ticari muhasebeyi gerektirip gerektirmediği, ticari faaliyet boyutuna erişip erişmediği değerlendirilip gerekirse bu hususta bilirkişi incelemesi yapılarak davalının ve tarafların tacir olduğu kanaatine varıldığı taktirde taraflar arasındaki iş bu yetki sözleşmesi, yazılı şekilde yapılması, uyuşmazlığın ve yetkili mahkemenin belirli olması nedeniyle HMK'nun 17. ve 18. maddeleri uyarınca geçerli olacağı hususu değerlendirilmeden eksik inceleme ile hüküm kurulması isabetsiz bulunmuştur.

Açıklanan nedenlerle, HMK'nun 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf itirazının kabulü ile 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a.6. maddesi gereğince kararın kaldırılmasına ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.