Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2020/455 K.2022/1411

Taraflar arasında görülen tespit davasına ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde özetle; müvekkil firma ile davalı banka ......... Şubesi arasında çek taahhüt kredisi, teminat mektubu ve taksitli ticari kredi kapsamında sözleşme imzalandığını, davalı Kahramanmaraş .........

Noterliği'nin 25/12/2018 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile "Akdedilen sözleşme hükümleri ihlal edilmiş olduğundan kredi hesabınız 24/12/2018 tarihi itibarı ile kat edilmiştir." şeklinde bildirimde bulunduğunu, müvekkillinin Erzurum ....... Noterliğinin 31/12/2018 tarih .......... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşme hükümlerinin herhangi bir şekilde ihlal edilmediğini beyan ettiğini, akabinde davalı tarafından Van ........ İcra Müdürlüğünün 2019/..........

E sayılı dosyasına kayden müvekkil aleyhine icra takibi yapıldığını, itiraz üzerine takibin durduğunu, keza müvekkil takibin iptali talebi ile Van İcra Hukuk Mahkemesine dava ikame ettiğini, müvekkilin tahsil için davalıya teslim ettiği 154.000,00 TL lik çek bedellerinin taksitli krediye mahsubunu ve kalan miktarın bildirilmesini talep etmesine rağmen davalı banka tarafından herhangi bir cevap verilmediği gibi keşidecisi ......... Taş. Ve Mot. Araçlar Tic. San. Ltd.

Şti olan 20/09 tarihili 52.000,00 TL bedelli çek borçlu tarafından ödenmediğini, yasal işlem yapılması için çekin iadesine ilişkin taleplerinin davalı banka tarafından yerine getirilmediğini, müvekkilinin konkordato talebinde bulunması ve bu talebin Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/........

E sayılı dosyası kapsamında kabul edilip müvekkiline kesin mühlet verilmesi nedeniyle açıklanan davranışlar içine girdiğini, davalının neyi niçin talep ettiğini müvekkiline bildirmediği gibi bu davranışlarında da ısrarını sürdürmekte olduğunu, bu nedenlerle Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/....E sayılı dosyası kapsamında müvekkilin konkordato talebi kapsamında kesin süre verildiğini dikkate alınarak taraflar arasındaki hak ve borçların neler olduğunun tespiti ve taraflar arasındaki muarazanın giderilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalının davaya karşı cevap vermediği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; "Davanın konusunun, taraflar arasındaki çek taahhüt kredisi, teminat mektubu ve taksitli ticari kredi kapsamında imzalanan sözleşme nedeniyle ve Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/....... E sayılı dosyasında davacının konkordato talebi kapsamında kesin süre verildiğini dikkate alınarak taraflar arasındaki hak ve borçların neler olduğunun tespiti ve taraflar arasındaki muarazanın giderilmesi istemine ilişkin olup davacının talebinin olumlu tespit içerdiği anlaşılmıştır.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin E:2016/5065 , K:2017/3689 ve E:2016/9789 , K:2017/5182 sayılı kararlarında özetle. 6100 Sayılı HMK 106/3. maddesi gereğince, maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamazlar. Dava, 6100 sayılı HMK'un yürürlükte olduğu dönemde açılan olumlu tespit davasıdır.

Eda davası açılması mümkün olan hallerde tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. denilmekte olup, emsal kararlarda da belirtildiği üzere davacı tarafça dava dilekçesinde “... davalı bankaya karşı sorumlu olunan borç tutarının tespiti... ” talep edilmiş olup bu istem olumlu tespit niteliğinde olduğundan ve davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığından, davanın hukuki yarar bulunmadığından usulden reddine" şeklinde karar verilmiştir.Mahkemece yapılan yargılama sonucunda.

"Davanın konusunun, taraflar arasındaki çek taahhüt kredisi, teminat mektubu ve taksitli ticari kredi kapsamında imzalanan sözleşme nedeniyle ve Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/... E sayılı dosyasında davacının konkordato talebi kapsamında kesin süre verildiğini dikkate alınarak taraflar arasındaki hak ve borçların neler olduğunun tespiti ve taraflar arasındaki muarazanın giderilmesi istemine ilişkin olup davacının talebinin olumlu tespit içerdiği anlaşılmıştır.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin E:2016/5065 , K:2017/3689 ve E:2016/9789 , K:2017/5182 sayılı kararlarında özetle; 6100 Sayılı HMK 106/3. maddesi gereğince, maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamazlar. Dava, 6100 sayılı HMK'un yürürlükte olduğu dönemde açılan olumlu tespit davasıdır. Eda davası açılması mümkün olan hallerde tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. denilmekte olup, emsal kararlarda da belirtildiği üzere davacı tarafça dava dilekçesinde “... davalı bankaya karşı sorumlu olunan borç tutarının tespiti... ” talep edilmiş olup bu istem olumlu tespit niteliğinde olduğundan ve davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığından, davanın hukuki yarar bulunmadığından usulden reddine" şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil tahsil için davalıya teslim ettiği 154.000,00 TL'lik çek bedellerinin taksitli krediye mahsubunu ve kalan miktarın bildirilmesini talep etmesine rağmen davalı banka tarafından herhangi bir cevap verilmediğini, keşidecisi ........Taş. ve Mot. Araçlar Tic. San. Ltd.

Şti. olan 20/09/2018 tarihli 52.000,00 TL bedelli çekin borçlu tarafından ödenmediğini, yasal işlem yapılması için çekin iadesine ilişkin talebin de davalı banka tarafından yerine getirilmediğini, davalı elindeki bir takım motifleri kullanarak müvekkilin maddi ve manevi değerlerine saldırı niteliğinde edimler yaptığını, müvekkilin sözleşme kapsamındaki borçlarının tespitini istemesi hukuken himaye edilmesi gereken hakkının olduğu nedenleri ile kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki hak ve borçların tespiti istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

İstinaf talebinde bulunan davacı vekilinin ileri sürdüğü sebepler kapsamında yapılan inceleme sonucunda, mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, taraflar arasındaki hak ve borçların tespiti yönündeki talebin bir eda davası olmadığı, bu yönde eda davası açılabilmesi mümkünken davacının tespit isteminde bulunmasında hukuki yararı bulunmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.